Ba doanh nghiệp tham gia lễ ký kết gồm Tập đoàn Nông nghiệp Sạch hữu cơ Toàn Cầu, Công ty CP Thương mại Năng lượng Xanh và Công ty TNHH SX TM Nông sản Thực phẩm Trí Việt.

Theo bà Nguyễn Kiều Chinh, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Nông nghiệp Sạch Hữu cơ Toàn Cầu, sản lượng 3 triệu tấn/năm tương đương khoảng 50% quy mô Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp mà Chính phủ đang triển khai. Điều này đồng nghĩa, nếu vận hành hiệu quả, liên minh doanh nghiệp có thể trở thành lực đẩy quan trọng hiện thực hóa chủ trương tái cơ cấu ngành lúa gạo theo hướng xanh và bền vững.

Liên kết “kiềng ba chân” cho chuỗi giá trị khép kín

Khác với các hợp đồng thu mua truyền thống vốn rời rạc và phụ thuộc thương lái, mô hình hợp tác lần này được thiết kế theo cấu trúc “kiềng ba chân”, phân vai rõ ràng từ sản xuất – thương mại – phân phối quốc tế. Ở khâu đầu vào, Tập đoàn Nông nghiệp Sạch Hữu cơ Toàn Cầu chịu trách nhiệm phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn, hướng đến sản xuất lúa hữu cơ, thích ứng biến đổi khí hậu.

Điểm then chốt là mỗi vùng trồng được cấp mã số truy xuất nguồn gốc, kiểm soát quy trình từ giống, canh tác đến thu hoạch, bảo đảm minh bạch tuyệt đối cho từng lô hàng xuất khẩu.

Khâu thương mại và bao tiêu do Công ty CP Thương mại Năng lượng Xanh đảm nhiệm. Doanh nghiệp này đóng vai trò kết nối sản xuất với thị trường, đồng thời tổ chức chế biến sâu và quản trị dòng tiền thông qua cơ chế thanh toán an toàn bằng thư tín dụng (L/C).

Ở đầu ra, Công ty Trí Việt phụ trách logistics, pháp lý và phân phối vào các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản. Sự phân công chuyên nghiệp này được kỳ vọng sẽ cắt giảm khâu trung gian, giảm chi phí và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn nhập khẩu khắt khe.

Phát biểu tại lễ ký kết, ông Trần Văn Cảnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thương mại Năng lượng Xanh, nhấn mạnh, để chuyển mình từ quốc gia xuất khẩu lớn sang xuất khẩu chất lượng cao, ngành lúa gạo không thể đi đơn lẻ mà cần liên kết hữu cơ giữa vùng nguyên liệu, chế biến và hệ thống phân phối toàn cầu.

Theo ông Cảnh, không chỉ là hợp đồng thương mại mà là bước đi chiến lược nhằm xây dựng chuỗi giá trị chuyên nghiệp, bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Siết chuẩn chất lượng, hướng phân khúc cao cấp

Điểm đáng chú ý trong hợp tác là hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật được thiết lập chặt chẽ ngay từ hợp đồng nguyên tắc. Thay vì xuất khẩu gạo xô, liên minh tập trung vào bốn dòng sản phẩm chiến lược: ST25 (5% tấm), Japonica (5% tấm), ĐT8 và 5451. Trong đó, ST25 – từng đạt danh hiệu gạo ngon nhất thế giới – được yêu cầu khắt khe về độ dài hạt (7,8 mm), độ ẩm tối đa 14,5% nhằm đảm bảo chất lượng trong vận chuyển đường biển dài ngày. Riêng loại gạo Japonica phục vụ thị trường Đông Bắc Á và phân khúc nhà hàng cao cấp, được siết độ ẩm xuống mức 14%.

Quy trình xay xát, đánh bóng hai lần và tách màu điện tử (Sortex) giúp loại bỏ gần như hoàn toàn hạt lỗi, hạt vàng, tạp chất, với tỷ lệ tạp chất chỉ 0,1%. Đây là ngưỡng tiêu chuẩn cao trong xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính.

Đặc biệt, hợp đồng quy định mức phạt lên tới 8% tổng giá trị nếu một bên vi phạm nghĩa vụ giao hoặc nhận hàng. Cơ chế chế tài rõ ràng cho thấy cam kết tài chính và uy tín thương mại của các bên, góp phần tạo niềm tin dài hạn.

Hướng tới kinh tế tuần hoàn

Không dừng lại ở hạt gạo, liên minh còn đặt trọng tâm vào mô hình kinh tế tuần hoàn. Trong sản xuất truyền thống, vỏ trấu thường bị xem là phế phẩm. Tuy nhiên, theo định hướng của doanh nghiệp, trấu và cám được thu mua, tái chế để tạo giá trị gia tăng. Cám hữu cơ được sử dụng làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi cao cấp; trấu sạch được ép thành “gỗ trấu” – vật liệu có khả năng chống cháy, chống thấm, dùng cho xây dựng nhà bè, nội thất hoặc xuất khẩu.

Theo các doanh nghiệp, việc phát triển vùng trồng theo hướng hữu cơ không chỉ tạo ra gạo sạch mà còn tạo nguồn phụ phẩm sạch, phục vụ chuỗi sản phẩm phía sau. Điều này đồng thời giúp giảm phát thải khí nhà kính và tận dụng tối đa giá trị trên cùng một diện tích canh tác. Cam kết hợp tác có hiệu lực đến hết năm 2026 và hướng đến tầm nhìn 5 năm tiếp theo.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt nguy cơ mất an ninh lương thực và biến đổi khí hậu, mô hình liên kết “3 nhà” được kỳ vọng sẽ là bài toán kinh tế hiệu quả, đồng thời là hình mẫu cho phát triển nông nghiệp bền vững.

Từ một hạt gạo thô xuất khẩu theo sản lượng, câu chuyện đang được viết lại bằng chất lượng, minh bạch và trách nhiệm môi trường. Khi doanh nghiệp Việt chủ động bắt tay, chia sẻ lợi ích và rủi ro trên nền tảng hợp đồng rõ ràng, thương hiệu gạo Việt không chỉ bước vào siêu thị quốc tế, mà còn có cơ hội đứng ở vị thế xứng tầm – như một biểu tượng của nông nghiệp công nghệ cao và phát triển xanh.