Áp lực đa dạng hoá thị trường
4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu dệt may đạt khoảng 11,96 tỷ USD, tăng 1,6% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này được ghi nhận khá khiêm tốn dù dệt may vẫn nằm trong nhóm xuất khẩu chủ lực của cả nước.
Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, nguyên nhân lớn đến từ những biến động địa chính trị kéo dài, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông khiến chuỗi logistics toàn cầu tiếp tục đứt gãy.
Cùng với đó, giá cước logistics cũng tăng mạnh. Một số tuyến vận tải đi Mỹ và châu Âu tăng gấp 2 - 3 lần, riêng tuyến sang Bờ Đông Hoa Kỳ phát sinh thêm phụ phí rủi ro chiến tranh từ 2.000 - 4.000 USD/container. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp dệt may Việt Nam vẫn làm gia công với biên lợi nhuận không cao, nên chi phí vận tải tăng gần như tác động trực tiếp tới hiệu quả sản xuất.
Áp lực còn đến từ nguyên liệu đầu vào, giá sợi tổng hợp, hóa chất nhuộm đồng loạt tăng mạnh đã tạo thêm sức ép cho ngành dệt may Việt Nam khi hiện vẫn phụ thuộc phần lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu.
Một vấn đề khác là xu hướng đặt hàng của khách quốc tế thận trọng hơn trước. Đơn hàng hiện có xu hướng nhỏ hơn, yêu cầu giao nhanh hơn và liên tục thay đổi mẫu mã buộc doanh nghiệp trong nước phải thay đổi phương thức sản xuất.
Tại hội thảo chuyên đề tháng 5/2026, đại diện Tập đoàn Dệt may Việt Nam cho rằng, thị trường năm nay có nhiều điểm tương đồng với năm 2022, khi nửa đầu năm khả quan nhưng khó khăn xuất hiện rất nhanh vào cuối năm. Đáng chú ý, ngay cả những đơn hàng đã ký tới quý III/2026 cũng chưa thể chắc chắn.
Là ngành có độ mở lớn, với hơn 80% sản lượng phục vụ xuất khẩu, mọi biến động của kinh tế thế giới đều tác động trực tiếp tới doanh nghiệp dệt may trong nước. Vì vậy, yêu cầu đa dạng hóa thị trường đang trở thành áp lực hiện hữu.
Chia sẻ bên lề Triển lãm SaigonTex - SaigonFabric 2026 tổ chức tại TP.HCM hồi tháng 4, ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho hay, hiệp hội đang thúc đẩy doanh nghiệp phát triển theo ba hướng lớn gồm đa dạng hóa thị trường và đối tác; tăng liên kết chuỗi; xây dựng chiến lược phù hợp với từng doanh nghiệp để giảm phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống.
Ở một khía cạnh khác, cũng theo đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam, ngành đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, với đòi hỏi ngày một găy gắt về sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và giao hàng linh hoạt. Do vậy, số hóa, tự động hóa và ứng dụng AI đang trở thành xu hướng khó tránh nếu doanh nghiệp muốn giữ đơn hàng lâu dài.
Hiệu quả ghi nhận từ công tác xúc tiến thương mại
Trong khi thị trường thế giới được dự báo còn nhiều bất định, thậm chí có xu hướng giảm về cuối năm, các hoạt động xúc tiến thương mại trở thành kênh hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp dệt may tìm kiếm đơn hàng mới và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Từ đầu năm 2026 đến nay, nhiều hoạt động xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương phối hợp tổ chức đã thu hút đông đảo doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia. Triển lãm Quốc tế ngành Dệt may và Công nghệ Dệt Việt Nam 2026 (VIATT 2026) tổ chức tại TP.Hồ Chí Minh cuối tháng 2/2026 là một điển hình.
Tham luận tại sự kiện, ông Bùi Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương nhận định, ngành dệt may Việt Nam đang chuyển mạnh từ gia công sang nâng cao giá trị gia tăng, từ sản xuất truyền thống sang sản xuất xanh và thông minh.
Theo đó, triển lãm không chỉ giúp doanh nghiệp kết nối giao thương với các đối tác quốc tế mà còn tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, tìm kiếm nguồn nguyên phụ liệu và kết nối với các thương hiệu lớn trên thế giới.
Tương tự, SaigonTex - SaigonFabric 2026 tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh cũng được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là một hoạt động xúc tiến thương mại hiệu quả.
Theo đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam, triển lãm mang lại cơ hội tiếp cận các giải pháp tự động hóa, số hóa, ứng dụng AI trong quản lý và sản xuất. Đây là những công nghệ được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, nâng năng suất và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường xuất khẩu.
Điểm đáng chú ý là các triển lãm hiện không chỉ có hoạt động giới thiệu sản phẩm mà trở thành nơi kết nối chuỗi cung ứng. Nhiều doanh nghiệp tìm kiếm nguyên liệu xanh, nguyên liệu có khả năng truy xuất nguồn gốc ngay tại sự kiện để đáp ứng các tiêu chuẩn mới từ Mỹ, EU và các nhãn hàng quốc tế.
Không ít doanh nghiệp phản ánh, thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, họ tìm thêm được khách hàng, đồng thời cập nhật nhanh xu hướng sản xuất mới của thế giới với chi phí thấp hơn rất nhiều khi tham dự các sự kiện tương tự ở nước ngoài.
Dự kiến tháng 10/2026, Triển lãm quốc tế ngành công nghiệp dệt và may - thiết bị, nguyên phụ liệu và vải sẽ tiếp tục được tổ chức tại Hà Nội. Sự kiện được kỳ vọng tiếp tục tạo thêm cơ hội kết nối cho doanh nghiệp dệt may trong nước với các nhà mua hàng, nhà cung ứng và đối tác công nghệ quốc tế.
Có thể thấy, khi thị trường thế giới chưa thực sự ổn định, xúc tiến thương mại đang trở thành một trong những kênh hỗ trợ quan trọng giúp doanh nghiệp dệt may mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác và tiếp cận công nghệ sản xuất mới. Đây cũng là nền tảng để ngành dệt may nâng sức cạnh tranh và giảm phụ thuộc vào những biến động bên ngoài trong giai đoạn tới.
Dự báo nửa cuối năm 2026 thị trường dệt may thế giới tiếp tục bất ổn, sẽ tác động trực tiếp đến dệt may Việt Nam. Các doanh nghiệp được khuyến cáo chuẩn bị kịch bản ứng phó, đồng thời tiếp tục đa dạng hoá thị trường, đa dạng hoá khách hàng tránh phụ thuộc, đầu tư công nghệ tiên tiến cho sản xuất để tăng năng suất, tăng cạnh tranh.
