WFIS 2026 diễn ra trong 2 ngày 19 - 20/5, quy tụ đại diện cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước nhằm trao đổi về chuyển đổi số, AI, điện toán đám mây, quản trị dữ liệu và an ninh mạng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.
Chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản ngành Ngân hàng
Phát biểu khai mạc sự kiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam Đào Minh Tú cho biết, trong những năm gần đây, Việt Nam đang nổi lên như một trong những thị trường tài chính số phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á. Quá trình chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng diễn ra mạnh mẽ, không chỉ ở việc mở rộng các dịch vụ ngân hàng số, thanh toán điện tử, mà còn ở sự thay đổi sâu rộng về mô hình vận hành, quản trị và trải nghiệm khách hàng.
Các xu hướng như ngân hàng ứng dụng AI, ngân hàng mở, điện toán đám mây và quản trị dữ liệu thông minh hiện ngày càng trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều tổ chức tài chính tại Việt Nam. Trong đó, các nội dung như ứng dụng AI trong ngân hàng, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, tăng cường an ninh mạng và phòng chống gian lận tài chính đang được đặc biệt quan tâm.
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hiện nay, trên 95% tổ chức tín dụng đã và đang triển khai chiến lược chuyển đổi số, trong khi gần 80% giao dịch tài chính tại Việt Nam đã được thực hiện qua kênh số. Điều đó cho thấy, ngành tài chính - ngân hàng đang từng bước chuyển từ mô hình “số hóa dịch vụ” sang mô hình ngân hàng thông minh, vận hành dựa trên dữ liệu và kết nối số toàn diện.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Đào Minh Tú cũng lưu ý, đi cùng với tốc độ phát triển đó là áp lực ngày càng lớn về quản trị rủi ro và an ninh mạng. Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nguy cơ càng trở nên rõ nét hơn khi các hình thức tấn công đang chuyển mạnh sang khai thác dữ liệu và giả mạo danh tính trên môi trường số.
Dẫn chứng cho nhận định này, lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, theo Báo cáo Rủi ro An ninh mạng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Visa vào tháng 4/2026, các cuộc tấn công ứng dụng AI đang gia tăng nhanh cả về quy mô và mức độ tinh vi. Đồng thời, Báo cáo Triển vọng An ninh mạng Toàn cầu năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới cũng chỉ ra, 65% các tổ chức lớn hiện coi các lỗ hổng của bên thứ 3 và chuỗi cung ứng là thách thức hàng đầu về khả năng phục hồi an ninh mạng của họ.
“Nếu trước đây ngân hàng chủ yếu cung cấp dịch vụ theo mô hình truyền thống, thì hiện nay đang từng bước chuyển dịch sang mô hình hệ sinh thái số thông minh; dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, trải nghiệm khách hàng trở thành trung tâm của mọi quyết định phát triển. Đây chính là cơ hội rất lớn để các ngân hàng Việt Nam đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị tài chính số của khu vực”, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhìn nhận, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang mở ra nhiều cơ hội phát triển to lớn cho ngành tài chính - ngân hàng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản trị, an toàn hệ thống và khả năng chống chịu trong môi trường số. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy kết nối giữa các tổ chức tài chính với cộng đồng công nghệ sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của toàn ngành Ngân hàng nói riêng, hệ thống tài chính ngân hàng nói chung.
Thanh toán số bước vào giai đoạn tăng trưởng mới
Tại sự kiện, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, xu hướng thanh toán toàn cầu đang chuyển từ dịch vụ đơn lẻ sang hệ sinh thái số kết nối toàn diện với các xu hướng nổi bật như: thanh toán siêu ứng dụng (super apps), thanh toán qua app tại POS, AI tác nhân (agentic payments), thanh toán xuyên biên giới thời gian thực và stablecoin… Điều này góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân.
Dẫn Báo cáo Worldpay GPR 2026, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho biết, thanh toán qua app hiện chiếm 37% giá trị POS toàn cầu và dự kiến tăng lên 46% vào năm 2030. Trong khi đó, các quốc gia ASEAN đang thúc đẩy kết nối mã QR và thanh toán tức thời xuyên biên giới; các nền tảng như Alipay+, WeChat Pay, Pix và UPI cũng đang mở rộng khả năng thanh toán quốc tế.
Đại diện Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng cho biết, AI đang chuyển từ công cụ hỗ trợ sang tác nhân vận hành có khả năng tự động thực hiện nhiệm vụ, bao gồm hỗ trợ giao dịch, chăm sóc khách hàng và an ninh mạng; cùng với tài sản số và Blockchain, agentic commerce đang trở thành xu hướng định hình lại hệ sinh thái thanh toán toàn cầu.
Một xu hướng đáng chú ý khác được đưa ra là sự phát triển của các đồng tiền số của ngân hàng trung ương (CBDC). Nhiều quốc gia đang nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai các mô hình thanh toán số mới dựa trên công nghệ hiện đại. Ông Lê Anh Dũng cho biết, đây là xu hướng mà Việt Nam cũng đang quan tâm nghiên cứu để phù hợp với điều kiện thực tiễn trong nước và xu thế quốc tế.
Đối với Việt Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán thông tin, hiện Việt Nam có hơn 21 nghìn máy ATM, hơn 864 nghìn POS, 83 ngân hàng triển khai Internet Banking, 53 ngân hàng triển khai Mobile Banking và 52 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán được cấp phép. Đáng chú ý, hơn 70% tổ chức tín dụng tại Việt Nam đã ứng dụng AI để tối ưu hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng. AI hiện được sử dụng trong nhiều hoạt động như chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, chống rửa tiền, eKYC và giám sát an ninh mạng...
Tuy nhiên, đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng cho rằng, cùng với sự phát triển nhanh của thanh toán số là những thách thức rất lớn về an ninh mạng, gian lận và bảo vệ dữ liệu khách hàng. Khi các giao dịch số ngày càng phổ biến thì nguy cơ tấn công mạng, lừa đảo tài chính và giả mạo danh tính cũng gia tăng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường năng lực quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống và nâng cao nhận thức cho người sử dụng.
Ông Lê Anh Dũng cho biết, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách nhằm thúc đẩy chuyển đổi số ngành Ngân hàng và phát triển thanh toán không dùng tiền mặt như: Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030, Chiến lược dữ liệu ngành Ngân hàng và Chiến lược phát triển các hệ thống thanh toán... Các nghị quyết, chiến lược và kế hoạch hành động đều xác định rõ mục tiêu xây dựng hệ sinh thái thanh toán hiện đại, an toàn và thuận tiện cho người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh việc thúc đẩy đổi mới, ông Lê Anh Dũng cũng chỉ ra rằng: “Kiến tạo niềm tin trong kỷ nguyên tài chính số” là yêu cầu then chốt. Theo đó, đổi mới công nghệ phải gắn với an toàn hệ thống, bảo vệ khách hàng và quản trị dữ liệu hiệu quả. “Thanh toán phải nhanh hơn nhưng đồng thời cũng phải an toàn hơn. AI và dữ liệu giúp tăng tốc trải nghiệm nhưng phải đi kèm bảo vệ khách hàng. Đổi mới không thể đánh đổi ổn định tài chính và niềm tin xã hội”, đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh.
Đổi mới tài chính phải đi cùng quản trị rủi ro và tăng trưởng kinh tế số
Phát biểu tại sự kiện, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng cho rằng, kinh tế số của Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh. Hiện nay, kinh tế số đã chiếm khoảng 20% GDP và mục tiêu tới năm 2030 là đạt khoảng 30% nền kinh tế. Điều đó có nghĩa là tốc độ tăng trưởng của kinh tế số trong thời gian tới phải tiếp tục tăng rất mạnh.
Do vậy, để thúc đẩy phát triển trong thời gian tới, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, điều quan trọng nhất là phải có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và hệ thống tài chính - ngân hàng. Cần tiếp tục đóng góp ý kiến, hoàn thiện cơ chế chính sách và thúc đẩy đổi mới sáng tạo để tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Cùng với đó là yêu cầu phát triển tài chính xanh, tài sản số, thị trường carbon và trung tâm tài chính quốc tế nhằm mở rộng nguồn lực cho tăng trưởng dài hạn của Việt Nam.
Ở góc độ quốc tế, ông Mike Breen, Giám đốc Thương mại Audax, cho rằng, ngân hàng hiện không chỉ cạnh tranh với nhau, mà còn cạnh tranh với trải nghiệm số, mà khách hàng có được ở các lĩnh vực khác như thương mại điện tử, gọi xe hay giao đồ ăn.
Theo Giám đốc Thương mại Audax, nhiều ngân hàng vẫn đang vận hành trên nền tảng công nghệ cũ kỹ, quy trình phức tạp và thiếu tính kết nối, khiến trải nghiệm khách hàng bị gián đoạn. Tuy nhiên, hiện đại hóa không nhất thiết phải là một cuộc “đại phẫu” thay thế toàn bộ core banking theo kiểu “big bang”. Các ngân hàng có thể áp dụng chiến lược “coexistence” - giữ ổn định hệ thống lõi nhưng mở rộng đổi mới ở “vùng biên” thông qua các nền tảng cloud-native và API-first. “Ngân hàng chiến thắng không phải là ngân hàng có nguồn vốn lớn nhất, mà là ngân hàng có khả năng hiện đại hóa an toàn, hiệu quả và có kiểm soát”, ông Mike Breen nhận định.
Trong khi đó, ông Anthony Morris, Giám đốc Chuyển đổi ngành nCino cho rằng, khách hàng ngày nay mong muốn quy trình vay vốn đơn giản như mua hàng trực tuyến. Tuy nhiên, thực tế nhiều ngân hàng vẫn phụ thuộc nặng vào email, giấy tờ và thao tác thủ công. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI sẽ giúp các ngân hàng rút ngắn thời gian xử lý tín dụng, tự động hóa nhiều khâu trong quy trình thẩm định và quản lý hồ sơ, đồng thời tăng khả năng quản trị rủi ro.
Ông Anthony Morris cho biết, hiện nền tảng của nCino đang được triển khai tại gần 3.000 tổ chức ở gần 20 quốc gia, xử lý hơn 5.000 tỷ USD dư nợ tín dụng mỗi năm. “Điểm chung của các tổ chức thành công là có tầm nhìn rõ ràng, tập trung vào đơn giản hóa quy trình, ưu tiên dữ liệu và đặt con người làm trung tâm của hành trình chuyển đổi”, ông Anthony Morris nói.
An ninh mạng là ưu tiên chiến lược: Chuyển từ "phòng thủ" sang "khả năng chống chịu"
Bên cạnh câu chuyện đổi mới công nghệ, sự kiện dành thời lượng lớn thảo luận về khả năng chống chịu an ninh mạng của ngành Ngân hàng. Dưới sự điều phối của ông Việt Nguyễn, Phó Chủ tịch ISC2 Vietnam Chapter, phiên thảo luận tập trung giải quyết một trong những "điểm nóng" nhất của tiến trình số hóa: Làm thế nào để đồng bộ chiến lược an ninh mạng với yêu cầu pháp lý, bảo vệ môi trường Cloud/Hybrid và xây dựng năng lực phục hồi hệ thống trước các cuộc tấn công tinh vi?
Tại phiên thảo luận, ông Trần Anh Nghĩa, Giám đốc Công nghệ Thông tin (CIO) VietBank, thẳng thắn chỉ ra một sự thay đổi lớn về mặt nhận thức. Nếu trước đây, an toàn thông tin thường bị xem là trách nhiệm riêng của bộ phận IT, thì nay, với sự thắt chặt của môi trường pháp lý, đây là trách nhiệm chung sống còn của toàn bộ tổ chức từ ban lãnh đạo, Hội đồng quản trị đến từng đơn vị vận hành.
Trước áp lực lớn về chi phí đầu tư và yêu cầu tuân thủ, Giám đốc Công nghệ Thông tin VietBank nhấn mạnh: "Chi phí xử lý và khắc phục hậu quả sau một sự cố an ninh mạng luôn lớn hơn gấp nhiều lần so với chi phí đầu tư phòng ngừa ban đầu". Một sự cố không chỉ gây thiệt hại tài chính, mà còn phá hủy nghiêm trọng uy tín, hoạt động kinh doanh và niềm tin của khách hàng. Do đó, doanh nghiệp cần xác định rõ các tài sản trọng yếu để đầu tư có trọng tâm, tránh dàn trải. Đặc biệt, tư duy bảo mật cần dịch chuyển từ việc bị động tự hỏi "Liệu hệ thống có bị tấn công hay không?" sang trạng thái chủ động cốt lõi: "Phát hiện nhanh – Phản ứng nhanh – Phục hồi nhanh".
Ở góc độ khả năng phục hồi, ông Nguyễn Khoa, Giám đốc An ninh Thông tin (CISO) kiêm Giám đốc Hạ tầng Timo Vietnam nhận định, phần lớn các tổ chức hiện nay đã trang bị công cụ giám sát và phát hiện sự cố. Tuy nhiên, khi sự cố thực sự xảy ra, sự lúng túng trong tốc độ ra quyết định và khả năng phối hợp liên phòng ban mới là "tử huyệt" khiến hệ thống chậm được khôi phục.
Để giải quyết bài toán này, Giám đốc An ninh Thông tin kiêm Giám đốc Hạ tầng Timo Vietnam đề xuất các tổ chức tín dụng cần chuyển dịch từ phòng thủ bị động sang chủ động phòng vệ nhiều lớp. Quan trọng nhất là phải xây dựng sẵn kịch bản ứng phó, hệ thống dự phòng và kế hoạch phục hồi dữ liệu; đồng thời, đưa vào diễn tập thực tế thường xuyên thay vì chỉ để quy trình trên giấy tờ.
Bên cạnh yếu tố công nghệ, ông Nguyễn Khoa cũng cảnh báo về rủi ro từ nội bộ (insider threats) do việc chia sẻ dữ liệu sai quy định hoặc thiếu nhận thức bảo mật. Do đó, việc phân loại dữ liệu nhạy cảm, đào tạo con người, kiểm soát phân quyền và thiết lập quy trình vận hành nghiêm ngặt là yêu cầu bắt buộc để bảo vệ dữ liệu – tài sản quý giá nhất của ngân hàng.
Nhìn từ lăng kính quốc tế và thực tiễn triển khai hạ tầng, ông Lukas Toman, Trưởng bộ phận An ninh Công nghệ Thông tin Home Credit Vietnam, đã chỉ ra những rủi ro tiềm ẩn khi các ngân hàng ồ ạt dịch chuyển lên điện toán đám mây (Cloud) hoặc môi trường lai (Hybrid). Sai lầm phổ biến nhất là doanh nghiệp áp dụng nguyên tư duy quản trị hệ thống vật lý (on-premise) lên Cloud, dẫn đến tình trạng doanh nghiệp "không biết những gì mình chưa biết".
Ông Lukas chỉ ra 2 rủi ro lớn nhất trên Cloud hiện nay là: Quản trị quyền truy cập lỏng lẻo (cấp quyền dư thừa cho tài khoản) và mất kiểm soát đường đi của dữ liệu khi đồng bộ giữa nhiều nền tảng. Chuyên gia này nhấn mạnh, doanh nghiệp hoàn toàn có thể tận dụng lợi ích của Cloud nhưng "cửa ải" đầu tiên mọi tổ chức phải vượt qua là sự tuân thủ (Compliance), đặc biệt trong bối cảnh các quy định bảo vệ dữ liệu tại Việt Nam đang ngày càng chặt chẽ.
Dự báo về ưu tiên an ninh mạng trong 12-18 tháng tới, ông Lukas cho rằng AI chắc chắn là xu hướng hàng đầu. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo các doanh nghiệp không nên "chạy theo AI" một cách mù quáng. Thay vì rà soát rủi ro mỗi 2-3 năm theo cách cũ, bối cảnh thay đổi chóng mặt hiện nay đòi hỏi các tổ chức phải đánh giá lại rủi ro với chu kỳ ngắn hơn (6 tháng/lần) để điều chỉnh kịp thời các lỗ hổng.
Theo các chuyên gia tham dự WFIS 2026, AI, cloud và tài chính số đang tạo ra bước chuyển sâu rộng cho ngành tài chính - ngân hàng. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội từ công nghệ, các tổ chức tài chính cần đồng thời nâng cao năng lực quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu và xây dựng hệ thống vận hành an toàn, bền vững trong môi trường số.
- TS. Đào Minh Tú: Chuyển đổi số phải đi liền với khả năng chống chịu trong môi trường số Phát biểu tại sự kiện “Đổi mới Tài chính thế giới 2026 (WFIS 2026)”, TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang mở ra nhiều cơ hội phát triển to lớn cho ngành tài chính - ngân hàng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản trị, an toàn hệ thống và khả năng chống chịu trong môi trường số.
