Diên Khánh (Khánh Hòa) áp sát mục tiêu lên phường
Mới đây, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có Báo cáo số 164/BC-UBND tổng hợp kết quả lấy ý kiến Nhân dân về việc thành lập 4 phường trên cơ sở nguyên trạng 4 xã gồm Tân Định, Diên Khánh, Diên Lạc và Diên Điền.
Riêng đối với việc thành lập phường Diên Khánh, số hộ gia đình tham gia lấy ý kiến đạt 12.010/12.110 hộ, tương ứng 99,17%. Trong đó, số hộ đồng ý là 12.007 hộ, chiếm 99,15% tổng số hộ trên địa bàn và đạt 99,98% số hộ tham gia lấy ý kiến. Số hộ không đồng ý chỉ có 3 hộ, tương ứng 0,02%.
Kết quả này cho thấy sự đồng thuận rất cao của người dân đối với chủ trương chuyển xã Diên Khánh thành phường. Đây là yếu tố quan trọng, bởi quá trình chuyển đổi từ đơn vị hành chính nông thôn sang đô thị không chỉ là thay đổi tên gọi, mà còn kéo theo yêu cầu mới về hạ tầng, quản lý đô thị, dịch vụ công và chất lượng sống.
Theo đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đô thị Diên Khánh đến năm 2040, cùng các định hướng của tỉnh và Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, khu vực Diên Khánh được xác định là trung tâm kinh tế đa ngành, tập trung phát triển du lịch sinh thái và văn hóa truyền thống.
Diên Khánh cũng là địa danh lịch sử - văn hóa lâu đời của Khánh Hòa, gắn với Thành cổ Diên Khánh, Văn Miếu và hệ thống di tích phản ánh quá trình hình thành, phát triển của vùng đất này. Đây là lợi thế quan trọng để địa phương phát triển du lịch văn hóa, du lịch sinh thái và các dịch vụ đô thị gắn với bản sắc truyền thống.
Nằm trên trục hành lang kinh tế nối liền Nha Trang và các vùng phụ cận, Diên Khánh có vai trò kết nối đáng chú ý trong không gian phát triển của tỉnh. Khi lộ trình tiến lên đô thị cấp phường vào năm 2027 được kích hoạt, địa phương có thêm cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư, mở rộng hạ tầng và nâng cấp chất lượng dịch vụ đô thị.
Với vị trí trung tâm tiểu vùng, Diên Khánh có điều kiện phát triển các hoạt động thương mại, dịch vụ, du lịch, đồng thời kết nối với khu vực đô thị Nha Trang và các địa bàn lân cận. Đây là nền tảng để địa phương chuyển dịch mạnh hơn từ không gian nông thôn sang đô thị, nhưng vẫn giữ được lợi thế văn hóa, cảnh quan và lịch sử.
Đạt 7/9 tiêu chuẩn phường
Hiện nay, xã Diên Khánh đạt 7/9 tiêu chuẩn phường theo quy định tại Điều 5 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Về quy mô dân số, tính đến ngày 31/12/2025, xã có 45.223 người, đạt 215% so với tiêu chuẩn tối thiểu 21.000 người đối với một đơn vị hành chính cấp phường. Diện tích tự nhiên của địa phương đạt 18,41km2, tương đương 334% so với quy định 5,5km2.
Về cơ cấu kinh tế, tỷ lệ công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP đạt 96,24%, vượt xa ngưỡng yêu cầu 70%. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp ước đạt trên 92,4%; thu nhập bình quân đầu người đạt 65,3 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,19%, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung.
Những chỉ tiêu này cho thấy Diên Khánh đã có nền tảng khá rõ về quy mô dân số, diện tích, cơ cấu kinh tế và chuyển dịch lao động. Đặc biệt, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ ở mức cao phản ánh xu hướng đô thị hóa, thương mại hóa và giảm dần tính chất nông nghiệp truyền thống trong cơ cấu phát triển của địa phương.
Tuy nhiên, xã vẫn còn một số tiêu chí chưa đáp ứng yêu cầu. Đồng chí Nguyễn Tấn Cường, Chủ tịch UBND xã Diên Khánh, cho biết tỷ lệ tổng thu - chi ngân sách của địa phương hiện mới đạt khoảng 30,11%, chưa đạt tiêu chí theo quy định để lên phường. Một trong những nguyên nhân là đợt mưa lũ tháng 11/2025 đã ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, làm giảm nguồn thu ngân sách trên địa bàn.
Hoàn thiện tiêu chí để chuyển sang quản lý đô thị
Theo đồng chí Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, để xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành tập trung rà soát toàn bộ, hoàn thiện các tiêu chí nâng cấp đơn vị hành chính cấp xã lên phường.
Trong đó, Sở Xây dựng được giao rà soát, xác định rõ các địa phương đủ điều kiện đạt đô thị loại II, xây dựng kế hoạch kiểm tra thực tế và hướng dẫn cụ thể về quy mô dân số đô thị. Sở Tài chính hướng dẫn phương pháp tính thu - chi ngân sách, đồng thời tham mưu tỉnh kiến nghị các cơ quan Trung ương tiếp tục triển khai Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Cơ quan thống kê tỉnh tổ chức điều tra, thu thập dữ liệu bình quân đầu người, cung cấp số liệu về tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP trong các năm 2024, 2025, đồng thời đưa ra dự báo năm 2026 đối với các địa phương liên quan. Sở Nông nghiệp và Môi trường đánh giá, cung cấp số liệu tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn đa chiều.
Sở Nội vụ có nhiệm vụ tổng hợp, hoàn chỉnh tham mưu UBND tỉnh để kiện toàn đội ngũ cán bộ, công chức phù hợp với quy mô đô thị cấp phường. Đây là nội dung quan trọng, bởi khi chuyển từ quản lý nông thôn sang quản lý đô thị, yêu cầu về năng lực điều hành, dịch vụ công trực tuyến, quản lý dân cư, trật tự xây dựng, môi trường và hạ tầng sẽ cao hơn.
Đối với Diên Khánh, quá trình lên phường không chỉ là bước hoàn thiện tiêu chuẩn hành chính, mà còn là cuộc chuyển dịch về chất trong quản trị phát triển. Khi các tiêu chí còn thiếu được tháo gỡ, nhất là liên quan đến ngân sách và năng lực quản lý đô thị, địa phương sẽ có thêm điều kiện để thu hút đầu tư, nâng cấp hạ tầng và khai thác tốt hơn giá trị lịch sử - văn hóa của vùng đất thành cổ.
Xã Diên Khánh mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Diên Khánh, xã Diên An và xã Diên Toàn. Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên rộng 18,41 km2 với quy mô dân số đạt trên 45.000 người.
