Ký ức Quảng Trị và nỗi đau từ những dòng tên chưa trọn
Trong không khí trang nghiêm cả nước hướng về tri ân những anh hùng liệt sĩ, chúng tôi có dịp gặp cựu chiến binh Nguyễn Xuân Sơn (73 tuổi, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất, chế biến, kinh doanh xuất nhập khẩu Hương Quế, TP. Đà Nẵng). Cuộc trò chuyện diễn ra vừa kịp trước khi ông đang sửa soạn hành lý lên đường ra Quảng Trị, tham dự Lễ tri ân các anh hùng liệt sĩ tại Thành cổ Quảng Trị, “tọa độ lửa” năm nào.
Cựu chiến binh Nguyễn Xuân Sơn nhập ngũ năm 1972, khi vừa tròn 18 tuổi, và được điều động vào chiến trường B5 (Quân khu Trị Thiên). Đây là thời điểm cuộc chiến bảo vệ Thành cổ Quảng Trị diễn ra vô cùng ác liệt nhằm tạo thế tựa quyết định trên bàn đàm phán Hiệp định Paris.
Hòa bình lập lại, ông Sơn được điều động chuyển sang công tác trong ngành quân nhu, rồi chuyển ngành ra công tác khác, trước khi về hưu, ông đã vào Đà Nẵng lập nghiệp. Nhìn lại chặng đường đã qua, ông nhẩm tính trong số những người lính nhập ngũ năm 1972, số đồng đội may mắn sống sót trở về sau chiến tranh là rất khiêm tốn.“Còn sống sót và trở về lành lặn đến hôm nay là một may mắn rất lớn. Tôi luôn quý trọng từng giây phút hòa bình và vô cùng thương nhớ sự hy sinh cao cả của các đồng đội đã ngã xuống”,cựu binh Nguyễn Xuân Sơn nói.
Tình đồng chí, đồng đội trở thành động lực thôi thúc người cựu binh kiên cường thực hiện những chuyến đi “ngược dòng thời gian”. Không chỉ thường tìm gặp họp mặt đơn vị, thắp hương cho những đồng đội đã khuất, ông Sơn còn âm thầm lặn lội khắp nơi tìm kiếm, nối lại liên lạc với đồng đội còn sống, hỗ trợ đưa đồng đội cũ đi thăm lại chiến trường xưa; hay kết nối lại liên lạc với người chị nuôi quân năm xưa tại khu vực giáp biên giới Việt - Lào. Mỗi dịp trở về quê nhà qua tuyến đường Trường Sơn, ông đều chủ động ghé thăm gia đình người đồng đội cũ, duy trì mối quan hệ gắn bó như người thân trong gia đình.
Cựu chiến binh Nguyễn Xuân Sơn cùng các cựu chiến binh viếng đền Chung Sơn (thuộc Quần thể khu di tích Kim Liên, tỉnh Nghệ An).
“Tôi mới tìm lại được một đồng đội cùng đơn vị ở tỉnh Quảng Bình cũ, nay là Quảng Trị. Tìm lại nhau cũng chỉ dựa trên trí nhớ về đồng đội, có những đồng đội khi tìm được đến nhà thì đã mất do những vết thương chiến tranh. Vậy nên, còn được gặp lại nhau mừng lắm”, ông Sơn chia sẻ.
Bản lĩnh người lính trên thương trường
Rời tay súng trở về cuộc sống đời thường, bản lĩnh kiên cường của người lính tiếp tục tỏa sáng trên mặt trận kinh tế. Nhận thấy giá trị to lớn của nguồn nguyên liệu quế Trà My (Quảng Nam), năm 2004, ông quyết định thành lập doanh nghiệp Hương Quế tại Đà Nẵng, tiên phong phát triển chế biến, sản xuất các sản phẩm tiêu dùng từ quế, với sản phẩm đầu tay là lót giày Hương Quế.
Bằng tinh thần kỷ luật và tác phong nhanh nhạy của lính hậu cần năm xưa, ông Sơn đã đưa thương hiệu Hương Quế từng bước vươn ra thế giới. Lô hàng xuất khẩu đầu tiên sang thị trường Đức năm 2006 (thông qua Vinafor) đã đặt nền móng quan trọng. Đến nay, sản phẩm lót giày quế của công ty đã chinh phục nhiều quốc gia, khẳng định vị thế vững chắc tại các thị trường khó tính.
Không chỉ gặt hái thành công trên thương trường, Hương Quế hiện tạo việc làm ổn định cho 50 lao động thường xuyên tại xưởng và gần 20 lao động gia công tại nhà. Ông Sơn điều hành doanh nghiệp theo bản lĩnh tinh thần và tác phong quân đội: Kỷ luật nghiêm minh, tình thương yêu đùm bọc lẫn nhau và đề cao tính tự giác. “Muốn làm ra sản phẩm chất lượng, trước hết phải xây dựng con người chuẩn mực. Muốn dạy việc thì phải dạy người trước”, ông Sơn khẳng định.
Người lính chiến trường năm xưa giờ đã là người đứng đầu một doanh nghiệp, nhưng ở ông vẫn toát lên chất lính không lẫn vào đâu được: Mắt sáng, dáng thẳng, bước chân nhanh nhẹn, tác phong dứt khoát và phong cách ăn mặc vô cùng giản dị.
Nơi làm việc của ông từ lâu cũng đã trở thành điểm dừng chân ấm áp của những người đồng đội mỗi khi có dịp ghé thăm TP. Đà Nẵng. Khi ấy, ông Sơn dù bận đến đâu cũng tạm gác lại những con số hay hợp đồng giao thương, chỉ còn lại những cái ôm thắt chặt, những câu chuyện kỷ niệm, tiếng cười và cả những phút giây lặng đi khi nhắc về người còn, người ngã xuống.
“Ngày mai (26/7), tôi sẽ về Thành cổ Quảng Trị để tham dự lễ cầu siêu và làm giỗ chung cho anh em đồng đội. Mình còn sống sót trở về được đến hôm nay đã là một may mắn, nên cứ còn sức là lại tìm về với anh em",cựu chiến binh Nguyễn Xuân Sơn nói.
Chào tạm biệt người cựu binh, điều đọng lại trong tôi chính là sự tri ân sâu sắc đối với những anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống; và sự cảm phục bản lĩnh của những người lính, dù ở chiến trường lửa đạn hay thương trường hôm nay, những người lính vẫn luôn kiên cường cống hiến, làm giàu cho quê hương mà trọn vẹn một tấm lòng thủy chung với đồng đội cũ.
Cuộc nói chuyện của chúng tôi có những khoảng lặng khi nói về Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ. “Bạn tôi, liệt sĩ Nguyễn Ngọc Mai là hàng xóm cách nhà tôi ở quê Hưng Nguyên (Nghệ An), cách nhà tôi chưa đến 50 mét là người lính Sư đoàn 341 hy sinh tại chiến dịch Xuân Lộc mở cửa vào Sài Gòn, chỉ trước mấy ngày giải phóng Sài Gòn (30/4/1975). Gia đình đã tìm kiếm suốt mấy chục năm qua nhưng đến nay vẫn chưa thấy phần mộ, mẹ liệt sĩ hiện nay đã 107 tuổi, hằng ngày vẫn ngóng mong anh. Còn nhiều lắm những đồng đội của tôi cũng vậy, đến nay vẫn chưa tìm được nơi họ đang yên nghỉ”,ông Sơn ngậm ngùi khi nói về hơn 100 bộ hài cốt liệt sĩ vừa được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng (TP. Hồ Chí Minh).
