Giống cây mở hướng thoát nghèo cho nông dân
Theo người dân địa phương, cây quế khá phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng của xã Đồng Tâm. Loại cây này sinh trưởng tốt trên các diện tích đồi núi có độ dốc lớn, kể cả khu vực ven khe suối, nơi trước đây nhiều loại cây trồng khác chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Nếu như trước kia, người dân chủ yếu trồng keo, mỡ với nguồn thu còn bấp bênh, thì nay nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển sang trồng quế. Với mật độ khoảng 4.400 cây/ha, sau từ 8 - 10 năm cây bắt đầu cho thu hoạch. Trong quá trình sinh trưởng, người nông dân có thể tận thu cành, lá bán cho các cơ sở chế biến tinh dầu, qua đó tạo thêm nguồn thu trước khi khai thác vỏ.
Hiện giá vỏ quế tươi dao động từ 15.000 - 17.000 đồng/kg; cành, lá quế từ 1.200 - 1.500 đồng/kg. Sau chu kỳ khai thác, thân quế tiếp tục được sử dụng làm gỗ, giúp nâng cao giá trị kinh tế trên cùng một diện tích đất rừng. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã có nguồn thu ổn định hơn, từng bước thoát nghèo và vươn lên phát triển kinh tế.
Là người gắn bó nhiều năm với cây quế, ông Đặng Văn Bền, Bí thư Chi bộ thôn Cổng Đá cho biết, cây quế tuy có thời gian thu hoạch dài hơn một số cây lâm nghiệp khác, nhưng giá trị kinh tế mang lại cao hơn. Nhờ phát triển cây quế, nhiều hộ trong thôn đã cải thiện đời sống, có điều kiện đầu tư sản xuất, xây dựng nhà cửa và chăm lo việc học hành cho con cái.
Diện tích quế tại thôn Cổng Đá hiện ngày càng được mở rộng, trở thành hướng phát triển kinh tế được nhiều hộ dân lựa chọn.
“Bà con giờ coi cây quế như tài sản tích lũy lâu dài. Càng chăm sóc tốt thì giá trị mang lại càng cao”, ông Bền chia sẻ.
Theo ông Lục Hải Xuyến, Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm, thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của tỉnh, xã xác định quế là cây trồng phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Với diện tích đất lâm nghiệp lớn cùng khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi, Đồng Tâm có nhiều tiềm năng phát triển vùng quế tập trung, đặc biệt tại các thôn Cuông, Pù Đồn, Phiến, Tràm, Buột và Cổng Đá.
Đến nay, toàn xã đã chuyển đổi được khoảng 2.150 ha sang trồng quế và bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét. Địa phương phấn đấu đến năm 2030 phát triển khoảng 3.000 ha quế, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn với sinh kế của người dân vùng đồi núi.
Cần liên kết tiêu thụ và nâng giá trị sản phẩm
Dù cây quế đã chứng minh hiệu quả, để trở thành cây trồng chủ lực, Đồng Tâm vẫn còn nhiều khó khăn cần tháo gỡ. Địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông hạn chế khiến việc khai thác và vận chuyển quế gặp nhiều trở ngại. Nhiều diện tích nằm trên sườn đồi dốc cao, việc vận chuyển chủ yếu bằng sức người nên chi phí tăng, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.
Vào mùa thu hoạch, tình trạng thiếu nhân lực bóc vỏ quế cũng thường xuyên xảy ra. Đây là khâu đòi hỏi nhiều lao động, trong khi lực lượng lao động tại chỗ có thời điểm không đáp ứng đủ nhu cầu. Bên cạnh đó, sản phẩm quế hiện chủ yếu tiêu thụ qua thương lái, chưa hình thành được chuỗi liên kết ổn định nên giá cả còn phụ thuộc nhiều vào thị trường.
Một điểm nghẽn khác là khâu chế biến sâu còn hạn chế. Dù cành, lá quế đã được tận dụng để bán cho các cơ sở chế biến tinh dầu, nhưng giá trị gia tăng của sản phẩm chưa cao. Nếu có thêm doanh nghiệp đầu tư chế biến, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn và phát triển thương hiệu, cây quế có thể mang lại giá trị lớn hơn cho người trồng.
Theo lãnh đạo xã Đồng Tâm, thời gian tới, địa phương mong muốn tỉnh và các ngành chức năng quan tâm hỗ trợ cấp mã số vùng trồng, xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP, đồng thời kết nối doanh nghiệp tiêu thụ. Đây là những điều kiện quan trọng để cây quế không chỉ dừng lại ở một cây trồng phù hợp với đất đồi, mà trở thành ngành hàng có khả năng phát triển bền vững.
“Chúng tôi kỳ vọng cây quế sẽ không chỉ là cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương mà thực sự trở thành cây trồng chủ lực, mang lại sinh kế bền vững, giúp người dân yên tâm gắn bó lâu dài với rừng, từng bước nâng cao thu nhập và ổn định đời sống”, Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm nhấn mạnh.
Không chỉ người dân và chính quyền địa phương kỳ vọng vào cây quế, các cơ sở chế biến trên địa bàn cũng mong muốn ngành hàng này tiếp tục được quan tâm đầu tư. Khi vùng nguyên liệu được mở rộng, hạ tầng được cải thiện và liên kết tiêu thụ được hình thành rõ hơn, cây quế có thể trở thành một trong những hướng đi quan trọng giúp Đồng Tâm khai thác hiệu quả đất lâm nghiệp, phát triển kinh tế rừng và nâng cao đời sống người dân.
