Bài phát biểu khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt nhân Ngày Doanh nhân
Chiều 12/10/2026, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 170 đại biểu doanh nghiệp tiêu biểu nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10. Người đứng lên phát biểu thay mặt cộng đồng doanh nghiệp là một phụ nữ: Anh hùng Lao động Thái Hương, Nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Bắc Á, Chủ tịch Hiệp hội Nữ doanh nhân Việt Nam.
Mở đầu chia sẻ, bà đề cập đến những chuyển động của thế giới, với ba xu thế đang định hình sự phát triển toàn cầu là trí tuệ nhân tạo tăng tốc, các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) ngày càng khắt khe và mô hình kinh tế tuần hoàn. Từ góc nhìn đó, bà nhấn mạnh: “Đây không phải là rào cản, mà là cuộc đua giành thị phần toàn cầu”.
Từ cách nhìn ấy, bà đề xuất là đưa Việt Nam thành "Trung tâm tri thức bản địa, công nghệ sinh học xanh và an lành của thế giới". Thương hiệu quốc gia, theo bà, phải chuyển từ gia công sang làm chủ công nghệ, thiết kế và sở hữu trí tuệ; từ lợi thế chi phí sang lợi thế giá trị; từ bảo hộ nội địa sang hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong buổi gặp mặt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu xây dựng "Chiến lược thương hiệu quốc gia" với tầm nhìn dài hạn, "bằng chính năng lực cạnh tranh thực chất của doanh nghiệp". Người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh: "Khát vọng vươn lên phải thể hiện bằng năng lực làm chủ và kết quả thực tế".
Anh hùng Lao động Thái Hương, Nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Bắc Á có bài phát biểu đại diện cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại sự kiện.
Đặt trong mối liên hệ với tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ trương của Đảng, dữ liệu quốc tế về ngành sữa và doanh nhân nữ, cùng những tác phẩm quản trị kinh điển của thế giới, tầm nhìn ấy càng được làm rõ. Qua đối chiếu, có thể thấy triết lý của bà Thái Hương không chỉ phù hợp với xu thế mà còn sớm thể hiện tư duy đón đầu.
Lời Bác gửi giới Công Thương và vai trò của phụ nữ
Ngày 13/10/1945, hơn một tháng sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho giới Công Thương. Bác viết rằng trong lúc các giới khác đang dốc sức giành độc lập trọn vẹn, "thì giới Công Thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnh vượng". Về sau, ngày 13/10 hằng năm được chọn là Ngày Doanh nhân Việt Nam, gắn với dấu mốc Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho giới Công Thương.
Bác cũng để lại một mệnh đề nền tảng về phụ nữ: "Nói phụ nữ là nói phân nửa xã hội. Nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng một nửa loài người" (Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 12, tr. 300 tới 301). 81 năm sau bức thư, người đại diện giới doanh nhân phát biểu trước người đứng đầu Đảng và Nhà nước là một phụ nữ. Hai lời dạy của Bác cùng soi sáng hành trình của một con người.
Bác trân trọng tiếng nói của phụ nữ bằng cả việc làm cụ thể. Hồi ký "Không còn con đường nào khác" của bà Nguyễn Thị Định, người từng là Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, kể lần đầu bà theo đoàn đại biểu Nam Bộ ra Bắc xin vũ khí. Cô gái Bến Tre gần 26 tuổi, chưa từng bước chân ra khỏi tỉnh, được gặp Bác tại Bắc Bộ phủ. Vừa ngồi xuống, Bác chỉ vào bà: "Ưu tiên cho phụ nữ nói trước”. Lời dặn giản dị ấy nay có thêm một nghĩa mới: Tại buổi gặp mặt ngày 12/10/2026, người được trao lời nói thay cả cộng đồng doanh nghiệp là một phụ nữ.
Vị thế ấy có gốc rễ sâu trong lịch sử dân tộc, từ Hai Bà Trưng tới pháp luật thời Lê. Cuốn "Phụ nữ Việt Nam trước pháp luật" của luật gia Phan Văn Thiết ghi nhận luật nhà Lê, tức luật Hồng Đức, đã thừa nhận người phụ nữ có của riêng; tác giả đánh giá cách định chế ấy hợp với tâm lý người Việt. Quyền làm chủ tài sản của phụ nữ Việt, nói cách khác, không phải thứ vay mượn từ bên ngoài.
Chủ trương của Đảng đã mở đường cho bước chuyển ấy. Nghị quyết số 41-NQ/TW về phát huy vai trò đội ngũ doanh nhân trong tình hình mới, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân lần lượt xác lập vị thế của doanh nhân, của công nghệ, của khu vực tư nhân. Theo bà Thái Hương, những quyết sách này tạo nền tảng để hình thành và phát triển những “cánh chim đầu đàn trong từng lĩnh vực”.
Phủ Quỳ: Nơi tầm nhìn toàn cầu bắt đầu từ một ly sữa
Tháng 10, trên cao nguyên Phủ Quỳ, 150 ha hướng dương đua nở dọc tuyến đường 48E, trải dài khoảng 2 km. Đây là diện tích hướng dương tập trung lớn nhất Tập đoàn TH từng trồng, mở cửa miễn phí đón du khách tham quan. Nhưng ít người biết rằng, sau mùa hoa, cả thân, lá và hạt hướng dương sẽ được nghiền, ủ chua để làm thức ăn cho đàn bò sữa hơn 75.000 con.
Phủ Quỳ là vùng duy nhất trên dải Bắc Trung Bộ có đất đỏ bazan. Tháng 10/2009, TH bắt đầu dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tập trung quy mô công nghiệp tại đây, tổng vốn 1,2 tỷ USD, quy hoạch khoảng 8.100 ha cho cụm 9 trang trại. Mỗi con bò đeo chip, phần mềm Afifarm của Israel cảnh báo viêm vú trước bốn ngày, năng suất bình quân 40 lít sữa mỗi con mỗi ngày. Nhà máy khánh thành ngày 9/7/2013 có 30 dây chuyền tự động và khoảng 40 cánh tay robot; giai đoạn I công suất 200 nghìn tấn mỗi năm, tổng công suất thiết kế 500 nghìn tấn mỗi năm. Tại hội thảo phổ biến Chiến lược phát triển ngành sữa do Bộ Công Thương tổ chức ngày 8/10/2026, đại diện TH cho biết quy mô đàn bò của tập đoàn đã khoảng 80.000 con, mục tiêu những năm tới khoảng 150.000 con.
Đó là công thức bà gọi là trí tuệ Việt cộng tài nguyên thiên nhiên Việt cộng công nghệ đầu cuối của thế giới. Năm 2020, cụm trang trại xác lập kỷ lục thế giới về quy mô cụm trang trại công nghệ cao khép kín, theo chứng nhận của Liên minh Kỷ lục Thế giới (World Records Union); năm 2026, kỷ lục được tái xác lập.
Những cánh đồng nguyên liệu thức ăn cho bò sữa của Tập đoàn TH đã phủ xanh nhiều mảnh đất hoang hóa tại các tỉnh của Nga.
Con số đo được rõ nhất là sự thay đổi của cả một thị trường. Khi TH vào ngành năm 2008, theo bà Thái Hương, 92% sữa nước trên thị trường là sữa bột pha lại, mỗi người Việt chỉ uống 8 tới 12 lít sữa/năm. Nay tỷ lệ sữa nước làm từ sữa tươi đã vượt 60%, mức tiêu thụ vượt 25 lít/người mỗi năm; Bộ Công Thương tháng 8/2025 công bố con số khoảng 27 lít. Chiến lược phát triển ngành sữa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, được phê duyệt tại Quyết định số 309/QĐ-TTg, đặt mục tiêu tiêu thụ sữa bình quân đầu người đạt khoảng 40 lít vào năm 2030 và 100 lít vào năm 2045. Những nỗ lực của TH trong phát triển ngành sữa và nâng cao mức tiêu thụ sữa vì thế cũng góp phần hiện thực hóa mục tiêu chung của quốc gia.
Sự chuyển dịch ấy từng diễn ra ở châu Âu. Nestlé khởi đầu năm 1867 với sản phẩm bột dinh dưỡng dành cho trẻ sơ sinh do Henri Nestlé phát triển. Trong Thế chiến thứ nhất, nhu cầu sữa đặc, sữa bột tăng mạnh nhờ các hợp đồng cung ứng cho quân đội. Khi chiến tranh kết thúc, các đơn hàng sụt giảm, trong khi người tiêu dùng dần quay lại sử dụng sữa tươi, khiến hãng rơi vào khó khăn. Câu chuyện ấy phần nào cho thấy sự thay đổi trong lựa chọn tiêu dùng, từ những sản phẩm đáp ứng nhu cầu trong thời thiếu thốn đến sữa tươi khi điều kiện sống được cải thiện.
Giá trị dinh dưỡng của sữa tươi cũng đặt ra những yêu cầu khắt khe trong sản xuất và bảo quản. Theo sách Hoá học sữa và các sản phẩm sữa (CRC Press, 2024), sữa là thực phẩm gần như hoàn chỉnh, cung cấp chất béo, đạm, đường lactose, vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, hàm lượng dinh dưỡng cao cùng lượng nước lớn cũng tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển nhanh, khiến sữa dễ hư hỏng. Để giữ chất lượng sữa tươi, cần rút ngắn thời gian từ khâu vắt sữa đến chế biến, đồng thời kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quá trình sản xuất. Việc bố trí trang trại gần nhà máy và xây dựng chuỗi khép kín từ đồng cỏ đến ly sữa là cách TH cụ thể hóa yêu cầu ấy tại Phủ Quỳ.
Đặt cạnh khu vực, mức cung sữa bình quân đầu người của Việt Nam năm 2023 theo bảng cân đối lương thực FAOSTAT đạt 37,4 kg, đã vượt Trung Quốc (34,8 kg), Thái Lan (31,9 kg), Philippines (23,9 kg); còn kém Malaysia (44,8 kg), Ấn Độ (87,4 kg), Nga (198,4 kg). Thước đo FAOSTAT tính mọi sản phẩm sữa quy đổi nên cao hơn số lít sữa uống trực tiếp mà bà Thái Hương nêu. Hai thước đo cùng chỉ một hướng: người Việt đã uống nhiều sữa hơn nhiều nước láng giềng, dư địa còn rất lớn.
Kremlin: "Đi ngược chiều gió" bằng một chiến lược sản phẩm
Chiều 4/11/2025, nhân Ngày Thống nhất các dân tộc Nga, Tổng thống Vladimir Putin đã trao Huân chương Hữu nghị cho bà Thái Hương tại Điện Kremlin. Ông Putin khẳng định các dự án của bà tại Nga “phục vụ cho việc bảo đảm an ninh lương thực và tăng cường hơn nữa sự hợp tác chiến lược giữa hai nước chúng ta”. Đáp lời, bà Thái Hương bày tỏ niềm tin bằng lời mộc mạc, đậm tâm huyết của người làm nông: “Đất sẽ nở hoa và tình hữu nghị được củng cố”.
Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2015, trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế rút khỏi Nga do các lệnh cấm vận. TH công bố tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 2,7 tỷ USD cho chuỗi dự án nông nghiệp công nghệ cao, trải từ Moscow, Kaluga, Bashkortostan đến vùng Primorsky ở Viễn Đông. Lý giải quyết định đầu tư, bà Thái Hương chia sẻ: “Trong đầu tư, quan trọng nhất là chiến lược”. TH lựa chọn phát triển ngành sữa, đáp ứng nhu cầu về một mặt hàng thiết yếu mà thị trường Nga khi ấy còn thiếu.
Lịch sử kinh doanh thế giới từng có một tiền lệ do phụ nữ viết. Năm 1805, Barbe-Nicole Clicquot góa chồng ở tuổi hai mươi bảy, một mình gánh hãng rượu vang sủi của gia đình giữa thời chiến tranh Napoleon, doanh số sụt tới 80%. Năm 1814, chiến tranh vừa dứt, bà liều gửi 10.550 chai sang Nga, đi trước mọi đối thủ. Tại Saint Petersburg, rượu của bà bán được giá rất cao, được Sa hoàng Alexander gọi là loại ưa thích nhất. Câu chuyện ấy được Tilar J. Mazzeo kể lại trong cuốn Bà góa Clicquot. Hai thế kỷ sau, một nữ doanh nhân Việt cũng chọn vào nước Nga đúng lúc nhiều người rút lui. Bà cũng thắng bằng một sản phẩm thị trường đang cần.
Ngày 11/5/2025, từ Diễn đàn doanh nghiệp tại Moscow, Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) và Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko nhấn nút khánh thành trực tuyến nhà máy sữa TH tại Khu công nghiệp đặc biệt Kaluga, công suất thiết kế 1.000 tấn/ngày, giai đoạn 1 là 500 tấn.
Vào tháng 9/2026, Tổng Giám đốc nhà máy, ông Ngô Thanh Hoàn cho biết, TH phấn đấu đầu năm 2027 đưa sản phẩm sữa đóng gói mang thương hiệu TH ra thị trường Nga. Cuộc trao đổi diễn ra ngay tại gian hàng của TH ở Hội chợ thực phẩm quốc tế WorldFood Moscow 2026, từ ngày 15 tới 18/9. Tổng đàn tại hai trang trại Moscow và Kaluga tiệm cận 10.000 con, năng suất trên 40 lít mỗi con/ngày. Sữa nguyên liệu của TH được Danone, PepsiCo thu mua.
Đặt cạnh bản đồ ngành sữa thế giới, TH còn nhỏ. 20 doanh nghiệp sữa lớn nhất theo xếp hạng Rabobank công bố tháng 8/2026 đạt khoảng 267 tỷ USD doanh thu năm 2025, riêng Lactalis đứng đầu với doanh thu sữa ước trên 40 tỷ USD. Doanh thu của TH năm 2023 được Vanguard Business Information ước khoảng 700 triệu USD. Khoảng cách ấy chính là lý do bà nói về "biển lớn": Một doanh nghiệp Việt đã đứng được trên đất Nga, với năng suất đàn bò mà TH công bố thuộc nhóm cao nhất nước bạn.
Những cuốn sách quản trị nói gì về triết lý ấy
Năm 2025, trong cuộc trò chuyện với Báo Nhân Dân, bà Thái Hương đã đúc kết tinh thần xuyên suốt hành trình ấy: “Tôi không làm điều dễ, tôi làm điều đúng. Vì chỉ có những giá trị cốt lõi mới trường tồn với thời gian”.
31 năm trước, hai giáo sư Đại học Stanford đã đi tới cùng kết luận bằng số liệu. Trong cuốn Xây dựng để trường tồn, Jim Collins và Jerry Porras theo dõi 18 công ty "có tầm nhìn" ghép cặp với 18 công ty đối chứng suốt sáu năm nghiên cứu. Cổ phiếu nhóm có tầm nhìn tăng gấp 15 lần thị trường chung, nhóm đối chứng chỉ gấp 2 lần. Bí quyết hai tác giả rút ra là giữ nguyên giá trị cốt lõi, còn mọi thứ khác sẵn sàng thay đổi.
Cách bà Thái Hương ví kinh doanh như làm vườn cũng là tinh thần ấy khi người chỉ nghĩ thu hoạch nhanh thì đất bạc màu, người nuôi đất bằng cách làm đúng thì vườn tốt qua nhiều thế hệ. TH đổi sản phẩm liên tục, từ sữa tươi sang sữa hạt, nước gạo, thảo dược, sang thị trường Nga; thứ không đổi là triết lý "Trân quý Mẹ Thiên nhiên, con người là chủ thể, trên nền tảng phát triển bền vững".
Indra Nooyi, nữ Tổng Giám đốc PepsiCo giai đoạn 2006-2018, được Tập đoàn tư vấn BCG dẫn lời trong tài liệu Lãnh đạo thích ứng (Adaptive Leadership, 12/2010): "Unless you focus on purpose, you cannot deliver performance" (không đặt mục đích lên trước thì không thể tạo ra kết quả). Cũng chính PepsiCo hôm nay mua sữa nguyên liệu của TH tại Nga. Hai nữ lãnh đạo ở hai đầu thế giới gặp nhau ở cùng một cách nghĩ: mục đích không làm chậm lợi nhuận, mục đích làm lợi nhuận bền.
Điểm bà Thái Hương đi xa hơn sách vở là đặt doanh nghiệp vào trong sứ mệnh quốc gia. Bà chia vai rõ: Nhà nước là "nhạc trưởng kiến tạo và bệ đỡ thể chế vững chắc", doanh nghiệp là "chiến binh tiên phong và thực thi chuẩn mực". Theo bà, "Quốc gia tạo bộ khung; doanh nghiệp tạo sức sống cho thương hiệu đó." Khi ra quốc tế, doanh nghiệp Việt nên đi chung dưới một ngọn cờ thương hiệu quốc gia, chấm dứt tư duy cạnh tranh phá giá.
Tri thức bản địa: Lợi thế riêng có của người Việt
Trong bài phát biểu ngày 12/10/2026, bà Thái Hương nêu Việt Nam có trên 5.000 loài thảo dược, xếp thứ 15 trong 25 quốc gia đa dạng sinh học lớn nhất, cùng di sản y học của Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông. Bà đề nghị số hoá bản đồ gen dược liệu, chế biến sâu để nhân giá trị tinh chất lên hàng chục, hàng trăm lần, biến dược liệu thô thành "Tài sản trí tuệ quốc gia". Bà nói TH đang dùng trí tuệ nhân tạo giải mã "ma trận sinh học thảo dược" để tạo ra "những sản phẩm độc bản".
Đây là cách nhìn của người đã đi ngoài biển lớn. Theo Brand Finance, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026 đạt 462,279 tỷ USD, tăng 45,14% so với năm 2020, xếp thứ 32 trong 193 quốc gia. Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2025 của WIPO xếp Việt Nam thứ 44 trên 139 nền kinh tế. Thương hiệu quốc gia đã lớn; điều còn thiếu là những sản phẩm mang hàm lượng tri thức riêng có của người Việt. Tri thức bản địa, theo cách đặt vấn đề của bà, là lời giải: Một nước đi sau về công nghệ lõi vẫn có thể đi trước nếu biết giải mã cái mình có mà người khác không có.
Phụ nữ Việt và khát vọng ra thế giới
Câu chuyện của bà Thái Hương cũng phản ánh vai trò ngày càng nổi bật của phụ nữ Việt Nam trong phát triển kinh tế. Dữ liệu quốc tế cho thấy họ đang khẳng định sự năng động và đóng góp của mình trong hoạt động kinh doanh.
Các con số nói hai điều. Tỷ lệ phụ nữ Việt đi làm cao hơn mức bình quân thế giới gần 20 điểm phần trăm, tỷ lệ nữ lãnh đạo cấp cao vượt bình quân toàn cầu. Nhưng ở vị trí cao nhất, chiếc ghế Tổng Giám đốc, mới có 12,5% doanh nghiệp Việt được khảo sát do phụ nữ đảm nhiệm, thấp hơn mức toàn cầu. Năm 2022, tạp chí Forbes đưa bà Thái Hương vào danh sách 50 phụ nữ trên 50 tuổi có ảnh hưởng của châu Á, ghi nhận bà "được biết đến với vai trò mang tính cách mạng trong lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam". Khoảng trống ấy là nơi những tấm gương như bà Thái Hương có giá trị nhất: Một phụ nữ vừa điều hành ngân hàng, vừa dựng tập đoàn nông nghiệp, vừa đưa thương hiệu Việt vào Kremlin.
Sức bật ấy không chỉ có ở các tập đoàn lớn. Công trình Thương mại và trao quyền kinh tế cho phụ nữ của nhóm tác giả Đại học Carleton (Canada), Viện Mekong và Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế châu Phi khảo sát doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ ở sáu nước, trong đó có Việt Nam. Nhóm nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ phụ nữ ngồi hội đồng quản trị doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang tăng nhanh, nhỉnh hơn bình quân thế giới. Một nữ chủ doanh nghiệp ở vùng nông thôn kể với nhóm khảo sát rằng từ khi kinh doanh, chị tự tin hơn hẳn, phụ nữ và các em gái trong vùng tìm đến hỏi ý kiến, "ngay cả cha và các chú tôi cũng nghe ý kiến của tôi, điều hiếm có ở thị trấn nhỏ này". Từ một thị trấn nhỏ tới Điện Kremlin, đó là cùng một dòng chảy.
Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 đặt mục tiêu phụ nữ làm chủ 27% doanh nghiệp vào năm 2025 và 30% vào năm 2030. Với vai trò Chủ tịch Hiệp hội Nữ doanh nhân Việt Nam, bà Thái Hương mang tiếng nói của lực lượng ấy tới diễn đàn cao nhất. Lời nhắn của bà với người trẻ cũng là lời nhắn với phụ nữ Việt: "Chúng ta không sinh ra để đi sau, càng không phải để đi chậm".
Ly sữa và tấm lòng người mẹ: Điều thế giới đang tìm lại
Ngành sữa chưa bao giờ chỉ là chuyện kinh doanh. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), thế giới có khoảng 150 triệu cơ sở chăn nuôi lấy sữa từ bò, trâu, dê, cừu; ngành sữa hỗ trợ sinh kế cho tới một tỷ người. Một ngành gắn với sinh kế của chừng ấy con người thì triết lý của người làm sữa cũng là triết lý về con người.
Nhiều người làm sữa tầm cỡ thế giới cũng đi tới điều đó. Ở Ấn Độ, kỹ sư Verghese Kurien (1921-2012) dựng mô hình hợp tác xã Amul, trong đó chính người nông dân nuôi bò làm chủ khâu thu mua, chế biến và bán sữa. Chương trình "Chiến dịch Dòng sữa" do Ủy ban Phát triển Sữa quốc gia Ấn Độ (NDDB) dưới sự dẫn dắt của ông triển khai từ năm 1970 tới năm 1996; theo báo cáo thường niên của NDDB, chương trình góp phần quan trọng đưa Ấn Độ thành nước sản xuất sữa đứng đầu thế giới từ năm 1998; người Ấn gọi ông là cha đẻ của "cuộc cách mạng trắng".
Ở Pháp, ngày 25/10/1972, ông Antoine Riboud, người dựng nên tập đoàn Danone, đứng trước hội nghị toàn quốc của giới chủ doanh nghiệp tại Marseille và nói một câu về sau thành kinh điển: "Trách nhiệm của doanh nghiệp không dừng lại ở cổng nhà máy hay cửa văn phòng”. Ông đòi tăng trưởng "không còn là mục đích tự thân" mà phải phục vụ chất lượng cuộc sống, vì tăng trưởng kiểu cũ đã "hy sinh môi trường" cho hiệu quả kinh tế. Cũng trong diễn văn ấy, ông kêu gọi giới chủ "dẫn dắt doanh nghiệp bằng trái tim cũng như bằng khối óc".
Ở Mỹ, Yvon Chouinard, nhà sáng lập hãng Patagonia, khi mở thêm mảng thực phẩm đã viết: "Đối với tôi, Patagonia Provisions không chỉ là một dự án kinh doanh nữa. Đó là vấn đề sống còn của con người”. Cũng ở Mỹ, Milton Hershey, người dựng nên hãng sôcôla mang tên ông, để lại một câu được chính doanh nghiệp lưu giữ trong tài liệu chính thức: "Điều quan trọng không phải là để lại gì cho con trẻ, mà là để các em ở trong hoàn cảnh như thế nào”.
Nửa thế kỷ sau diễn văn của Riboud, lời cảnh báo ấy càng thấm thía. Thức ăn công nghiệp chế biến sâu tràn ngập kệ hàng, chuỗi cung ứng chạy theo lợi nhuận ngắn hạn kéo bữa ăn của con người ngày càng xa thiên nhiên. Nhà văn Mỹ Michael Pollan, trong cuốn Bảo vệ thực phẩm, gói lời khuyên cho cả một thời đại trong bảy chữ: “Hãy ăn thực phẩm thật. Đừng ăn quá nhiều. Chủ yếu là thực vật”. Tháng 11/2025, tạp chí y học The Lancet công bố loạt ba bài tổng hợp bằng chứng về thực phẩm siêu chế biến và bệnh không lây nhiễm; Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang xây dựng hướng dẫn toàn cầu về nhóm thực phẩm này.
Có nước đã đưa lời cảnh báo vào quy định chi tiêu cho con trẻ: Từ năm 2026, Chương trình dinh dưỡng học đường quốc gia của Brazil dành tối thiểu 85% kinh phí mua thực phẩm tự nhiên hoặc ít chế biến. Bằng chứng thực nghiệm cũng bắt đầu lên tiếng: Tháng 8/2025, tạp chí Nature Medicine công bố thử nghiệm ngẫu nhiên trên 55 người ở Anh, mỗi chế độ ăn kéo dài 8 tuần, đều theo hướng dẫn ăn uống lành mạnh; nhóm ăn thực phẩm ít chế biến giảm 2,06% cân nặng, nhóm ăn thực phẩm siêu chế biến chỉ giảm 1,05%. Kết quả này vẫn đang được giới khoa học tranh luận, nhưng hướng đi đã rõ: Con người đang tìm đường quay về với thực phẩm gần thiên nhiên.
Điều các nhà tư tưởng phương Tây tìm lại sau nhiều thập kỷ, một người mẹ Việt đã đặt vào nền móng doanh nghiệp từ ngày đầu. Năm 2008, vụ sữa nhiễm melamine làm rúng động châu Á. Bà Thái Hương kể: “Tôi là người mẹ của 3 con, xuất phát từ tấm lòng người mẹ luôn lo lắng về chất lượng sữa cho con”. Cũng năm ấy, bà quyết định làm sữa tươi sạch. Khi dựng trường học, bà nói lại đúng gốc rễ ấy: "Xuất phát từ tình yêu của người mẹ, tình yêu tổ quốc, tôi đã quyết định xây dựng một ngôi trường quốc tế ngay tại Việt Nam”. Triết lý ấy in cả lên sản phẩm và tôn chỉ doanh nghiệp: Dòng sữa cho trẻ em TOPKID mang thông điệp "Khỏe mạnh tự nhiên từ tình yêu của Mẹ", còn tập đoàn tự nhắc mình phải "trân quý Mẹ Thiên Nhiên, người sẽ cho mình tất thảy".
Tình yêu của người mẹ là điều có thể được thấu hiểu ở mọi ngôn ngữ. Người mẹ luôn muốn dành cho con thực phẩm an toàn, gìn giữ sức khỏe của con và vun đắp tương lai cho những thế hệ tiếp nối. Khi trở thành triết lý kinh doanh, tình yêu ấy đặt ra một nguyên tắc giản dị: Chỉ trao đến người tiêu dùng những sản phẩm mà mình tin tưởng lựa chọn cho chính gia đình, đồng thời gắn lợi ích trước mắt với trách nhiệm lâu dài. Gửi gắm tinh thần ấy vào từng ly sữa, từng hạt gạo, từng giọt nước thảo dược, TH có điểm gặp gỡ với Amul ở quan điểm lấy con người làm gốc, với Danone ở cách coi chất lượng cuộc sống là thước đo, đồng thời thể hiện một tâm thế gần gũi với văn hóa Việt Nam: Làm kinh doanh như người mẹ chăm đàn con.
Chiếc hũ tiền cổ và di sản của một doanh nhân
Những ngày giãn cách vì Covid-19, bà Thái Hương ngồi ngắm chiếc hũ đựng tiền cổ một người bạn tặng. Bà nghĩ tới năm Ất Dậu 1945, khi nhiều gia đình có tiền mà vẫn chết đói vì tiền không đổi được ra gạo. Từ đó bà rút ra rằng tiền không đưa vào lưu thông, không tạo ra giá trị thì chỉ là giấy vô tri. "Với tôi, di sản lớn nhất của một doanh nhân không phải là tài sản hay một tập đoàn lớn mạnh, mà là những giá trị tốt đẹp họ đã góp phần xây dựng cho xã hội", bà kể.
Di sản ấy có địa chỉ cụ thể. Bà đưa kinh nghiệm Nhật Bản, nước ban hành Luật Bữa ăn học đường từ năm 1954, để đề nghị Việt Nam sớm có Luật Dinh dưỡng học đường. TH cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai mô hình bữa ăn học đường tại 10 tỉnh, thành, đại diện 5 vùng sinh thái, với 400 thực đơn mẫu. Bà tin Việt Nam có đủ điều kiện thành "bếp ăn tử tế của thế giới", nhưng trước hết phải làm bếp ăn tử tế cho chính trẻ em Việt. Trách nhiệm ấy kéo dài tới cả vỏ hộp sữa sau khi uống, từ ngày 1/3-31/12/2026, TH nhận lại vỏ hộp sữa giấy của mọi nhãn hàng tại 41 cửa hàng TH true mart ở 9 tỉnh, thành phố để đưa đi tái chế.
Tầm nhìn của một thế hệ doanh nhân mới
Từ những đối chiếu trên, có thể thấy triết lý của bà Thái Hương gặp gỡ xu thế phát triển hiện nay ở ba điểm. Trước hết là nhìn nhận các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn ESG như yêu cầu cần đáp ứng để mở rộng thị phần, trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về phát thải carbon. Tiếp đó là coi tri thức bản địa là tài sản trí tuệ quốc gia cần được gìn giữ và phát huy, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Cuối cùng là đề cao vai trò của doanh nghiệp như đại sứ thương hiệu quốc gia, gắn với yêu cầu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh ngày 12/10: Khát vọng phải được thể hiện bằng năng lực làm chủ và kết quả thực tế.
Thế giới hôm nay đang trải qua nhiều biến động. Chiến tranh thương mại, xung đột và biến đổi khí hậu liên tục gây sức ép, làm gián đoạn chuỗi cung ứng lương thực. Trong từng bữa ăn, khoảng cách từ thực phẩm đến ruộng đồng ngày càng lớn, còn sức khỏe con người có lúc bị đặt sau mục tiêu lợi nhuận. Giữa những biến động ấy, một câu hỏi đặt ra với mỗi dân tộc: Đâu là nền tảng để phát triển bền vững và trường tồn?.
Câu trả lời của bà Thái Hương giản dị như lời ru: Bằng tình yêu thương của người mẹ. Tình yêu ấy thôi thúc người mẹ lựa chọn cho con những thực phẩm sạch, an toàn, gần gũi với thiên nhiên; chăm lo cho con hôm nay và nghĩ đến cả những thế hệ mai sau. Khi mang tinh thần ấy vào kinh doanh, doanh nghiệp có thêm nền tảng để gìn giữ đất đai, bảo vệ những dòng sông và đặt sức khỏe, tầm vóc trẻ thơ trong trách nhiệm lâu dài của mình, vượt lên trên lợi nhuận trước mắt.
81 năm trước, Bác Hồ mong giới công thương xây một nền kinh tế "vững vàng và thịnh vượng", mong non sông Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu. Hôm nay, từ đồi cỏ Phủ Quỳ tới cánh đồng Kaluga, một người phụ nữ xứ Nghệ đang viết tiếp lời gửi gắm ấy bằng những ly sữa mang tên Việt Nam. Mỗi ly sữa là một lời hứa của người mẹ với đàn con Việt: Các con sẽ cao lớn hơn, khoẻ mạnh hơn, tự tin bước ra thế giới.
Khát vọng sánh vai năm châu được nuôi dưỡng từ chính những giá trị tốt đẹp mà chúng ta mang đến cho thế giới. Với người Việt, đó là tình yêu thương, sự tử tế và trí tuệ được hun đúc qua nhiều thế hệ, gắn bó với quê hương, đất nước. Khi tình mẹ trở thành triết lý kinh doanh, khi trí tuệ Việt được trân trọng và phát huy như tài sản quốc gia, khát vọng vươn tầm thế giới của doanh nhân Việt, của phụ nữ Việt sẽ từng bước trở thành hiện thực. Đó cũng là cách góp sức xây dựng nền tảng bền vững cho sự phát triển và trường tồn của dân tộc Việt Nam.