Tập trung cụ thể hoá các nhiệm vụ
Theo Quyết định số 2187/QĐ-BCT ngày 8/9/2026, Kế hoạch hành động được ban hành nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, làm cơ sở để các đơn vị xây dựng cơ chế, chính sách, đề án và chương trình triển khai Chiến lược phát triển ngành thép.
Kế hoạch đồng thời thiết lập cơ chế theo dõi, kiểm tra, đánh giá và báo cáo định kỳ; trong quá trình thực hiện, các đơn vị có thể đề xuất điều chỉnh nhiệm vụ phù hợp với bối cảnh thực tế. Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương được giao chủ trì theo dõi, đôn đốc và đánh giá tình hình thực hiện.
Các doanh nghiệp thép tiếp tục đầu tư chiều sâu vào công nghệ luyện kim hiện đại để phát triển các dòng thép chất lượng cao.
Một trong những nhiệm vụ được đặt ra ngay trong giai đoạn 2026 - 2027 là rà soát, đánh giá và kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển ngành thép. Bộ Công Thương cũng sẽ xây dựng đề án về cơ chế, chính sách đặc thù cho thép chất lượng cao, thép xanh và các vùng sản xuất thép trọng điểm trong giai đoạn 2026 - 2028. Đáng chú ý, Kế hoạch còn đặt vấn đề tái cơ cấu ngành công nghiệp sản xuất thép trong nước, cùng với việc phát triển các sản phẩm mới, sản phẩm ưu tiên phục vụ những ngành công nghiệp trong nước và nâng cao năng lực của doanh nghiệp thép.
Điểm đáng chú ý trong Chiến lược và Kế hoạch hành động là định hướng nâng tỷ trọng các sản phẩm thép có giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ tập trung mở rộng sản lượng. Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với nhu cầu vật liệu cho các dự án hạ tầng quy mô lớn. Chiến lược đặt mục tiêu nghiên cứu sản xuất thép phục vụ hạ tầng năng lượng, thép thanh ray cho đường sắt cao tốc, thép ống đúc vận chuyển khí hóa lỏng, ống thép không hàn cho đóng tàu và các sản phẩm thép phục vụ trụ điện gió. Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu giải pháp khuyến khích tiêu thụ thép Việt Nam trong nước; theo dõi cung - cầu, giá cả và diễn biến thị trường; xây dựng đề án mở rộng thị trường xuất khẩu, nâng cao sức cạnh tranh và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, để chuyển hóa lợi thế về sản lượng thành năng lực cạnh tranh thực chất, các doanh nghiệp ngành thép cần tiếp tục đầu tư chiều sâu vào công nghệ luyện kim hiện đại; phát triển các dòng thép chất lượng cao, thép chuyên dụng và thép xanh đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp thép với các ngành cơ khí chế tạo, đóng tàu, năng lượng và công nghiệp hỗ trợ, qua đó hình thành hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ, bền vững và có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu
Chia sẻ về nội dung này, TS. Phan Đăng Phong - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí nhấn mạnh, giai đoạn tiếp theo đối với ngành thép lớn không chỉ là tăng sản lượng, mà phải hướng tới nâng cao chất lượng vật liệu, phát triển thép chế tạo chuyên dụng, thép hợp kim, thép siêu bền và thép xanh. Đây mới là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi xanh và công nghiệp công nghệ cao hiện nay.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng Giám đốc Tập đoàn Hòa Phát Thép cho biết, hiện Hòa Phát sản xuất được đầy đủ các loại thép đáp ứng mọi nhu cầu của nền kinh tế, đồng thời đẩy mạnh đầu tư theo chiều sâu, sản xuất các loại thép cơ khí chế tạo phục vụ cho các ngành công nghiệp cơ khí chế tạo, năng lượng, công nghiệp đóng tàu, công nghiệp quốc phòng. Nhà máy ray đường sắt cao tốc của Hòa Phát sẽ xuất xưởng sản phẩm chất lượng tương đương với thế giới vào đầu năm 2027, phục vụ mục tiêu xây dựng hệ thống đường sắt do người Việt Nam làm chủ mà Đảng và Chính phủ đề ra
“Chúng tôi hiện đang đầu tư mạnh vào các dòng thép chất lượng cao cho cơ khí chế tạo, đóng tàu, năng lượng, công nghiệp đường sắt, công nghiệp quốc phòng. Mục tiêu của Hòa Phát là lọt Top 20 doanh nghiệp thép lớn nhất thế giới vào năm 2030. Qua đó, sẽ nâng cao hơn nữa vị thế của ngành thép Việt Nam trên bản đồ thép thế giới” - ông Nguyễn Việt Thắng thông tin.
Hướng tới chuyển đổi xanh
Song song với mở rộng thị trường, yêu cầu chuyển đổi xanh được đưa vào nhóm nhiệm vụ riêng. Bộ Công Thương dự kiến xây dựng đề án chuyển đổi xanh trong ngành thép giai đoạn 2026 - 2028, đồng thời theo dõi, giám sát kết quả kiểm kê khí nhà kính đối với các cơ sở thép thuộc diện phải thực hiện kiểm kê.
Cụ thể, Kế hoạch cũng định hướng nghiên cứu mô hình phát triển thép xanh, thép chất lượng cao và trung tâm thép quốc tế để đánh giá khả năng áp dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam. Cùng với đó là giải pháp thu hút có chọn lọc nguồn vốn FDI vào lĩnh vực thép chất lượng cao và thép xanh.
Nói về nội dung này, ông Nghiêm Xuân Đa, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam - CTCP (VNSTEEL) chia sẻ, chuyển đổi xanh đối với ngành thép không còn là một xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc và là nhu cầu tất yếu để duy trì năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.
Hiện nay, các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Hàn Quốc đều đang thúc đẩy các tiêu chuẩn về phát thải các-bon và phát triển bền vững. Đặc biệt, việc EU triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) đang tạo ra những yêu cầu mới đối với các ngành công nghiệp có mức phát thải cao, trong đó có ngành thép.
“Trước bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp thép Việt Nam đã đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng, tăng cường sử dụng thép phế liệu, tận dụng nhiệt dư để phát điện, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn và từng bước sử dụng các nguồn năng lượng sạch hơn trong sản xuất. Bên cạnh đó, doanh nghiệp bắt đầu xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính, chuẩn bị dữ liệu phát thải và tiếp cận các tiêu chuẩn báo cáo, chứng nhận môi trường theo thông lệ quốc tế”- Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam nhấn mạnh.
Về dài hạn, Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2050 sản lượng thép thành phẩm đạt khoảng 75 - 80 triệu tấn/năm, đáp ứng tối đa nhu cầu trong nước và từng bước tăng tỷ trọng xuất khẩu; sản phẩm thép Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng thép thế giới. Để thực hiện mục tiêu này, việc phát triển ngành thép không chỉ được đặt ở bài toán tăng công suất, mà chuyển dần sang nâng chất lượng sản phẩm, đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả năng lượng, giảm phát thải và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp hỗ trợ. Kế hoạch của Bộ Công Thương vì vậy tạo thêm một bước cụ thể hóa quan trọng cho quá trình chuyển dịch ngành thép theo hướng hiện đại, xanh hơn và gắn chặt hơn với nhu cầu phát triển hạ tầng, công nghiệp và thị trường xây dựng trong nước.
Chiến lược phát triển ngành thép đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 261/QĐ-TTg. Theo đó, mục tiêu đặt ra đến năm 2030, sản xuất thép thô đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 7 - 8%/năm, sản lượng khoảng 25 - 26 triệu tấn/năm. Thép thành phẩm dự kiến tăng trưởng từ 5,5 - 6,5%/năm, đạt sản lượng khoảng 32 - 33 triệu tấn. Sản phẩm thép trong nước cơ bản đáp ứng khoảng 80 - 85% nhu cầu sử dụng trong nước và từng bước gia tăng tỷ trọng xuất khẩu.
