Điểm thấp đôi khi không đến từ câu khó
Ở giai đoạn nước rút của kỳ thi vào lớp 10, không ít học sinh dành phần lớn thời gian để luyện đề với kỳ vọng cải thiện điểm số. Tuy nhiên, dù ôn tập chăm chỉ, nhiều em vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn. Theo giáo viên, nguyên nhân không chỉ nằm ở kiến thức mà còn xuất phát từ những lỗi làm bài lặp đi lặp lại trong quá trình ôn luyện, khiến thí sinh dễ mất điểm đáng tiếc trong phòng thi.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, thầy Trần Mạnh Tùng, giáo viên dạy Toán (Hà Nội) cho hay: "Thực tế, nhiều bài thi Toán trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 bị trừ điểm không phải vì học sinh không biết làm mà do những sai sót nhỏ trong quá trình trình bày và tính toán. Chỉ một phép biến đổi nhầm dấu, bỏ sót điều kiện xác định hoặc kết luận thiếu căn cứ cũng có thể khiến lời giải mất điểm dù hướng làm ban đầu đúng. Không ít trường hợp điểm thấp lại xuất phát từ những lỗi chủ quan hơn là các câu hỏi khó”.
Thầy Trần Mạnh Tùng phân tích, ở các bài rút gọn biểu thức, lỗi học sinh hay gặp là quên xét điều kiện xác định, quy đồng sai hoặc biến đổi thiếu chặt chẽ. Có những bài nhìn tưởng đơn giản nhưng chỉ cần bỏ sót một bước hoặc rút gọn vội vàng là kết quả cuối cùng lệch hoàn toàn.
Bên cạnh đó, hình học thường là phần khiến nhiều học sinh e ngại, đặc biệt ở các câu yêu cầu suy luận và trình bày chứng minh. Tuy nhiên, điểm số không chỉ phụ thuộc vào khả năng tư duy mà còn nằm ở việc đọc đề và dựng hình chính xác.
Một lỗi khá phổ biến là học sinh vẽ hình theo cảm tính, bỏ qua các chi tiết quan trọng hoặc suy diễn tính chất chưa được chứng minh. Chỉ cần hình vẽ không đúng ngay từ đầu, hướng lập luận phía sau cũng dễ đi chệch.
Ở bài hình phẳng, nhiều em có xu hướng viết nhanh theo trí nhớ thay vì bám sát giả thiết. Điều này dẫn đến việc sử dụng ký hiệu chưa chuẩn hoặc kết luận thiếu căn cứ. Trong khi đó, ở các bài hình không gian, học sinh lại thường gặp lỗi làm tròn số chưa đúng yêu cầu hoặc áp dụng sai công thức tính diện tích, thể tích.
Những năm gần đây, các bài toán gắn với thực tiễn xuất hiện nhiều hơn trong đề thi. Điểm khó không nằm hoàn toàn ở phép tính mà ở việc hiểu tình huống và đánh giá tính hợp lý của kết quả.
"Nhiều học sinh có thể giải đúng phương trình nhưng lại không kiểm tra xem nghiệm có phù hợp với bối cảnh bài toán hay không. Có em tìm được đáp số nhưng bỏ quên điều kiện thực tế, dẫn tới kết quả không hợp lý. Đây cũng là phần dễ khiến thí sinh bị “lạc đề” nếu chỉ chăm chăm tính toán mà không đọc kỹ yêu cầu. Với bài toán thực tế, học sinh cần dành thời gian hiểu dữ kiện trước khi bắt đầu giải thay vì vội vàng áp dụng công thức", thầy Trần Mạnh Tùng nói.
5 lỗi thí sinh cần lưu ý khi làm bài thi môn Văn
Còn cô giáo Lương Thu Thủy, giáo viên Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội) cho hay, trong quá trình ôn luyện cho học sinh, tôi nhận thấy đa số các em mắc lỗi đầu tiên là viết máy móc. Sau thời gian luyện đề, nhiều học sinh hình thành sẵn các khung trả lời như khung thông điệp, nghị luận văn học, nghị luận xã hội, ý phản biện hay bài học. Những khung này cần thiết, nhưng nếu lạm dụng sẽ khiến bài văn khô cứng, thiếu cảm xúc. Với môn Ngữ văn, kiểu bài này thường không sai nghiêm trọng nhưng khó đạt điểm cao.
Lỗi thứ hai là thí sinh đọc văn bản để tìm đáp án thay vì đọc để hiểu. Nhiều học sinh khi làm phần đọc hiểu chỉ tập trung vào dạng câu hỏi, biện pháp tu từ, nội dung chính hay thông điệp. Với văn bản văn học, học sinh cần đọc được tâm trạng, tình huống sống, vẻ đẹp con người hoặc thái độ của tác giả. Khi đọc thơ các em phải cảm được giọng điệu, nhịp cảm xúc; khi đọc truyện cần nhìn thấy nhân vật trong hoàn cảnh và sự thay đổi tâm trạng.
Lỗi thứ ba là thí sinh nhầm giữa trả lời đúng và trả lời trúng trọng tâm. Một câu trả lời có thể không sai nhưng chưa chạm trọng tâm cũng khiến các em không được điểm tuyệt đối. Chẳng hạn, khi đề hỏi tác dụng của một hình ảnh thơ trong việc thể hiện cảm xúc nhớ thương, nhiều học sinh trả lời theo công thức chung như “gợi hình, gợi cảm” mà chưa gắn với văn bản cụ thể. Tương tự, ở nghị luận xã hội, đề đặt ra vấn đề “biết lắng nghe để thấu hiểu” nhưng học sinh lại viết chung chung về tình yêu thương, bài viết như vậy chưa đúng trọng tâm đề.
Lỗi thứ tư nằm ở đoạn nghị luận văn học, nhiều học sinh vẫn viết theo kiểu kể lại nội dung hoặc diễn xuôi thơ. Trong khi đó, đoạn văn đạt điểm tốt cần cho thấy khả năng phân tích cách nhà văn, nhà thơ tạo nên giá trị nội dung. Học sinh cần đi từ các dấu hiệu nghệ thuật cụ thể như hình ảnh, chi tiết, từ ngữ, giọng điệu, nhịp thơ, ngôi kể hay tình huống truyện để làm rõ nhân vật, cảm xúc hoặc chủ đề.
Lỗi thứ năm là nghị luận xã hội dễ rơi vào lời khuyên đạo lí chung chung. Nhiều bài viết quy mọi vấn đề về các giá trị quen thuộc như yêu thương, biết ơn, cố gắng hay ước mơ. Những giá trị này sẽ bài văn sẽ thiếu dấu ấn riêng. Vì thế, học sinh cần đưa vấn đề về gần đời sống người trẻ hôm nay như gia đình, lớp học, mạng xã hội, áp lực thi cử hay lựa chọn cá nhân.
Ngoài ra, học sinh còn gặp những lỗi về trình bày và quản lí thời gian như viết đoạn 200 chữ quá dài, thiếu thời gian triển khai ý, diễn đạt lặp hoặc chữ viết vội. Điều quan trọng là không cần cố sáng tạo ở mọi chỗ mà nên chọn vài điểm nhấn để viết chắc và sâu. Với môn Ngữ văn, điểm cao không đến từ viết dài hay dùng nhiều lời hoa mỹ mà đến từ sự chính xác, chiều sâu và dấu ấn riêng.
Năm nay, tại Hà Nội, các thí sinh được đăng ký 3 nguyện vọng vào bất kỳ trường THPT công lập nào trên toàn thành phố. Đồng thời, mức điểm giữa các nguyện vọng trong xét tuyển được điều chỉnh: Điểm xét tuyển nguyện vọng 2 cao hơn điểm xét tuyển nguyện vọng 1 là 0,5 điểm (trước đây là 1,0 điểm); điểm xét tuyển nguyện vọng 3 cần cao hơn 1,0 điểm (trước đây là 2,0 điểm).
