Bức tranh kinh tế vĩ mô Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 nhìn chung vẫn tích cực hơn so với nhiều nền kinh tế khác. GDP quý I tăng 7,83%, là mức cao nhất của quý I trong gần một thập kỷ. Tuy nhiên, cùng lúc đó, nền kinh tế cũng phải đối mặt với nhiều áp lực mới từ bên ngoài, đặc biệt là lạm phát do giá nhiên liệu tăng, biến động địa chính trị và rủi ro thương mại. Theo chia sẻ của ông Trần Anh Tuấn, CFA, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty CP Chứng khoán Dầu khí (PSI) tại Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show), đây là bối cảnh khiến nửa cuối năm vừa có cơ hội, vừa đòi hỏi cách nhìn thận trọng hơn.
Không chỉ kinh tế, thị trường chứng khoán cũng đang ở trạng thái tương tự. Chỉ số đã tăng mạnh, nhưng mức độ lan tỏa còn yếu. Dòng tiền chưa thực sự dồi dào, khối ngoại vẫn bán ròng, trong khi phần lớn cổ phiếu chưa theo kịp đà tăng của chỉ số. Theo ông Tuấn, đây là giai đoạn thị trường vận động phân hóa rõ, nên chiến lược đầu tư nửa cuối năm cần tập trung vào chọn ngành, chọn doanh nghiệp và chờ điểm giải ngân hợp lý, thay vì kỳ vọng một nhịp tăng đồng loạt.
Vĩ mô còn áp lực, thị trường vẫn có cửa tăng nhưng không theo kiểu đồng loạt
Theo ông Trần Anh Tuấn, áp lực lớn nhất với kinh tế Việt Nam hiện nay đến từ lạm phát nhập khẩu. CPI bình quân 4 tháng đầu năm tăng 4%, chủ yếu do giá nhiên liệu toàn cầu leo thang. Cùng với đó, giải ngân đầu tư công vẫn chậm, mới đạt 144.283 tỷ đồng, tương đương 14,2% kế hoạch năm tính đến hết tháng 4. Những vướng mắc về thủ tục, giá vật liệu, nguồn cung và giải phóng mặt bằng vẫn là các điểm nghẽn chính. Ngoài ra, Việt Nam cũng quay lại trạng thái nhập siêu gần 7,5 tỷ USD do nhu cầu nhập khẩu máy móc, linh kiện và nguyên vật liệu tăng mạnh.
Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. Dòng vốn FDI giải ngân khoảng 7,4 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm đang góp phần cân bằng lại cán cân thương mại và hỗ trợ ổn định tỷ giá. Theo ông Tuấn, nếu đầu tư công được cải thiện về tiến độ, dòng vốn FDI tiếp tục tích cực và xuất khẩu duy trì được đà tăng 12%–15%, kinh tế Việt Nam vẫn có cơ sở để giữ nhịp tăng trưởng cao trong năm nay. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý cần nhìn nửa cuối năm với tâm thế cẩn trọng hơn, bởi lạm phát cả năm có thể tiệm cận 4,5%, trong khi dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ không còn nhiều.
Với thị trường chứng khoán, PSI cho rằng nửa đầu năm 2026 là một giai đoạn tăng điểm mạnh nhưng phân hóa cao. VN-Index đã đi theo dạng “hình chữ N”: vượt 1.900 điểm vào tháng 1, giảm về 1.600 điểm trong tháng 3 do tác động từ Trung Đông, rồi phục hồi trở lại trong tháng 5. Nhưng đà tăng chủ yếu đến từ nhóm vốn hóa lớn, đặc biệt là các cổ phiếu thuộc Vingroup, trong khi phần lớn cổ phiếu còn lại chỉ đi ngang hoặc tích lũy. Theo ông Tuấn, đây là trạng thái “hình chữ K”, nghĩa là chỉ số tăng nhưng lợi nhuận trên thị trường không trải đều.
Thanh khoản cũng cho thấy sự dè dặt của dòng tiền. Giá trị giao dịch bình quân quý I đạt hơn 30.169 tỷ đồng/phiên, nhưng sang tháng 4 giảm còn khoảng 21.701 tỷ đồng/phiên. Nguyên nhân đến từ việc lãi suất huy động nhích tăng, khiến một phần dòng tiền quay sang tiền gửi, vàng và USD. Bên cạnh đó, khối ngoại bán ròng gần 45.000 tỷ đồng trong 4 tháng đầu năm càng làm cho tâm lý thận trọng hơn. Theo ông Tuấn, trong ngắn hạn, thị trường vẫn có thể tiếp tục phân hóa mạnh và xuất hiện các nhịp rung lắc do hiệu ứng “Sell in May” cũng như khoảng trống thông tin sau mùa báo cáo quý I.
Dù vậy, triển vọng không phải quá bi quan. Theo ông Trần Anh Tuấn, từ cuối quý II hoặc đầu quý III, khi các yếu tố vĩ mô dần ổn định hơn và kỳ vọng nâng hạng bắt đầu phản ánh rõ hơn vào giá cổ phiếu, dòng tiền có thể lan tỏa tích cực hơn. Một điểm đáng chú ý là nếu không tính nhóm Vingroup, P/E của thị trường hiện chỉ quanh 12 lần, thấp hơn khá nhiều so với mức trung bình 5 năm khoảng 16 lần. Đây là vùng định giá đủ hấp dẫn để nhà đầu tư trung hạn cân nhắc tích lũy dần, nhất là trong bối cảnh FTSE Russell dự kiến nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi vào tháng 9/2026. Nếu kịch bản này diễn ra đúng lộ trình, thị trường có thể hút khoảng 1,5–1,7 tỷ USD từ dòng vốn ETF thụ động.
Ngân hàng, chứng khoán, đầu tư công, dầu khí và phân bón là các nhóm nên theo dõi
Từ góc độ chiến lược, ông Trần Anh Tuấn cho rằng nhà đầu tư không nên chờ một nhịp tăng đều của toàn thị trường trong hai quý cuối năm. Cơ hội sẽ đến theo từng nhóm ngành và từng giai đoạn, nên cách tiếp cận phù hợp là tận dụng các nhịp điều chỉnh để giải ngân vào cổ phiếu tốt với định giá hợp lý. Theo ông, nửa cuối năm 2026 có 5 nhóm ngành đáng chú ý nhất, gồm ngân hàng, chứng khoán, đầu tư công, dầu khí và phân bón.
Ngân hàng là nhóm đầu tiên được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong nửa cuối năm. Dù định hướng tín dụng có thể thận trọng hơn, quy mô tín dụng vẫn được mở rộng so với năm 2025. Trong bối cảnh kinh tế còn cần vốn cho sản xuất và đầu tư, ngân hàng vẫn là nhóm có khả năng giữ nhịp cho thị trường, đồng thời thu hút dòng tiền nhờ quy mô vốn hóa lớn và khả năng tăng trưởng lợi nhuận ổn định hơn mặt bằng chung.
Nhóm chứng khoán được xem là bên hưởng lợi trực tiếp nhất nếu câu chuyện nâng hạng diễn ra đúng như kỳ vọng. Theo ông Tuấn, riêng dòng vốn ETF thụ động 1,5–1,7 tỷ USD đã là một lực đẩy đáng kể với thanh khoản thị trường. Trong quý I/2026, giá trị giao dịch bình quân đã tăng gần 20% so với mức trung bình năm 2025. Cùng với đó, vốn chủ sở hữu toàn ngành chứng khoán đã tăng khoảng 40% trong năm 2025, tạo nền tảng tốt hơn cho hoạt động margin, môi giới và đầu tư. Đây là nhóm có thể đi trước kỳ vọng nếu dòng tiền thị trường thực sự cải thiện trong nửa cuối năm.
Đầu tư công tiếp tục là nhóm đáng chú ý khi Chính phủ vẫn xem chính sách tài khóa là một công cụ lớn để hỗ trợ tăng trưởng. Theo kế hoạch, tổng vốn giải ngân đầu tư công năm 2026 dự kiến vượt 1 triệu tỷ đồng. Điều kiện đặt ra là tiến độ giải ngân phải được cải thiện rõ hơn trong các tháng tới. Nếu các nút thắt được tháo gỡ, nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ xây dựng hạ tầng, vật liệu và thi công có thể được dòng tiền quan tâm mạnh hơn.
Với dầu khí, nhóm này tiếp tục có lợi thế khi giá dầu còn duy trì ở vùng cao và các vướng mắc pháp lý liên quan đến thăm dò, khai thác đang dần được tháo gỡ. Trong khi đó, phân bón là nhóm được hưởng lợi từ mặt bằng giá phân bón tăng bởi căng thẳng tại Trung Đông, trong lúc nguồn khí đầu vào và giá khí trong nước vẫn tương đối ổn định. Đây là lợi thế cho biên lợi nhuận của doanh nghiệp phân bón trong nửa cuối năm nếu giá hàng hóa chưa hạ nhiệt nhanh.
Tổng thể, theo ông Trần Anh Tuấn, nửa cuối năm 2026 vẫn là giai đoạn có cơ hội cho nhà đầu tư, nhưng cơ hội đó sẽ mang tính chọn lọc rất cao. Thị trường có thể chưa thoát ngay khỏi trạng thái phân hóa, song khi các yếu tố vĩ mô ổn định dần hơn, định giá vẫn còn hấp dẫn và câu chuyện nâng hạng đến gần hơn, dòng tiền có thể cải thiện theo hướng tích cực hơn.
Trong bối cảnh đó, chiến lược phù hợp không phải là mua đuổi trong những nhịp hưng phấn, mà là kiên nhẫn chờ điều chỉnh để tích lũy cổ phiếu tốt, đón đầu sự cải thiện của kết quả kinh doanh quý II, quý III và những chuyển động lớn hơn của thị trường vào cuối năm.
