Theo thông tin từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) toàn ngành trong 6 tháng đầu năm 2026 đã tăng 10,8% so với cùng kỳ năm trước, ghi nhận mức tăng cao nhất kể từ năm 2019 đến nay.
Sự bứt phá này đi kèm với sự phục hồi rõ nét về mặt tâm lý thị trường. Kết quả điều tra xu hướng sản xuất kinh doanh quý II/2026 cho thấy: 79,7% số doanh nghiệp đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh quý II tốt hơn và giữ ổn định so với quý I; 83,4% số doanh nghiệp dự báo tình hình quý III tiếp tục khả quan và ổn định hơn nữa.
Từ kết quả đó, Cục Thống kê đã chỉ ra những động lực chính thúc đẩy niềm tin của doanh nghiệp chế biến chế tạo trong 6 tháng đầu năm.
Theo đó, một trong những nền tảng vững chắc nhất củng cố niềm tin của doanh nghiệp là sự gia tăng thực chất của năng lực sản xuất trong nước. Nhiều dự án quy mô lớn thuộc các lĩnh vực điện tử, công nghiệp nặng, năng lượng và sản xuất phương tiện vận tải sau thời gian xây dựng, chạy thử đã chính thức đi vào vận hành thương mại, tạo chuỗi cung ứng ổn định cho các ngành công nghiệp hỗ trợ.
Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Theo kết quả điều tra, chỉ số cân bằng về hoạt động sản xuất kinh doanh của khu vực FDI trong quý III dự báo đạt 25,8%, cao hơn khu vực doanh nghiệp Nhà nước và khu vực ngoài Nhà nước. Chỉ số cân bằng về đơn đặt hàng mới, khối lượng sản xuất và sử dụng lao động của khu vực này cũng đều ở mức cao nhất trong ba khu vực doanh nghiệp. Điều này phản ánh khả năng tận dụng tốt dòng vốn đầu tư, công nghệ hiện đại và mạng lưới thị trường quốc tế của khu vực FDI, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đến các doanh nghiệp trong nước thông qua chuỗi cung ứng và chuyển giao công nghệ.
Động lực lớn thứ hai đến từ sự cải thiện rõ rệt của thị trường xuất khẩu. Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đối mặt với nhiều rủi ro, việc đơn hàng xuất khẩu phục hồi là tín hiệu rất tích cực đối với doanh nghiệp chế biến, chế tạo.
Theo kết quả khảo sát, 80,4% số doanh nghiệp nhận định đơn đặt hàng xuất khẩu mới trong quý II tăng và giữ nguyên, đồng thời 84,7% số doanh nghiệp dự báo đơn hàng xuất khẩu quý III tiếp tục tăng và giữ nguyên. Đây là mức cải thiện đáng kể so với quý I, phản ánh nhu cầu từ các thị trường quốc tế đang dần phục hồi.
Đặc biệt, ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tiếp tục giữ vai trò đầu tàu. Có 48,8% số doanh nghiệp trong ngành đánh giá khối lượng sản xuất tăng, 41,7% số doanh nghiệp ghi nhận đơn hàng mới tăng và 38,9% số doanh nghiệp cho biết đơn hàng xuất khẩu tăng. Nguyên nhân chủ yếu là nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm điện tử, linh kiện bán dẫn, thiết bị công nghệ và trí tuệ nhân tạo tiếp tục tăng mạnh, tạo điều kiện để các doanh nghiệp tại Việt Nam mở rộng sản xuất.
Các ngành xuất khẩu truyền thống như dệt may cũng ghi nhận sự cải thiện đáng kể. Tỷ lệ doanh nghiệp đánh giá khối lượng sản xuất và đơn hàng tăng đều trên 40,0%, cho thấy xu hướng dịch chuyển đơn hàng từ các quốc gia khác sang Việt Nam vẫn đang tiếp diễn. Đây là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần trên thị trường quốc tế.
Động lực thứ ba đến từ tác động lan tỏa của đầu tư công và thị trường trong nước. Đầu tư công tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sản xuất công nghiệp. Việc Chính phủ tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng và công trình trọng điểm quốc gia đã tạo ra nhu cầu lớn đối với vật liệu xây dựng, kim loại, xi măng và các sản phẩm công nghiệp cơ bản.
Hiệu ứng lan tỏa của đầu tư công không chỉ giúp các doanh nghiệp trực tiếp cung cấp vật liệu xây dựng tăng sản lượng mà còn thúc đẩy nhiều ngành công nghiệp hỗ trợ khác phát triển. Đây là yếu tố giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất ổn định trong bối cảnh tiêu dùng trong nước còn chưa phục hồi hoàn toàn.
Bên cạnh đó, số lượng đơn đặt hàng mới của doanh nghiệp cũng tiếp tục cải thiện; lượng tồn kho thành phẩm tiếp tục giảm; chỉ số cân bằng tồn kho thành phẩm ở mức âm cho thấy hàng hóa được tiêu thụ tốt hơn, tốc độ bán hàng cao hơn tốc độ tích lũy tồn kho. Đây là dấu hiệu quan trọng phản ánh sự phục hồi của thị trường và hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ngoài 3 động lực trên, Cục Thống kê cho rằng, kết quả điều tra còn cho thấy nhiều tín hiệu tích cực khác như: khối lượng sản xuất tiếp tục gia tăng khi 79,9% số doanh nghiệp đánh giá sản lượng tăng và giữ ổn định, dự báo quý III tỷ lệ này đạt 84,8%. Giá bán sản phẩm nhìn chung ổn định với trên 94% số doanh nghiệp cho biết giá bán tăng và giữ nguyên, góp phần duy trì doanh thu và hạn chế áp lực giảm giá trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Thị trường lao động cũng có dấu hiệu cải thiện. Điều này phản ánh kỳ vọng doanh nghiệp sẽ mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới.
Mặc dù triển vọng tích cực, nhưng Cục Thống kê nhận định, hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn đối mặt với nhiều rủi ro cần được quan tâm như: chi phí sản xuất tăng và duy trì ở mức cao; giá nguyên vật liệu, chi phí năng lượng và vận tải quốc tế vẫn chịu tác động từ biến động địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp; cạnh tranh trên thị trường trong nước ngày càng gay gắt; nhu cầu thị trường trong nước còn thấp.
Có thể thấy, những chuyển biến tích cực trong 6 tháng đầu năm 2026 là minh chứng rõ nét cho thấy nền tảng sản xuất của Việt Nam đang phục hồi một cách thực chất và bền vững. Tuy nhiên, để giữ vững đà tăng trưởng này, việc tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và phát triển chuỗi cung ứng trong nước sẽ có ý nghĩa quyết định trong việc duy trì đà phục hồi và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng công nghiệp trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
