Hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả thực thi
Ngày 29/9, tại Hà Nội, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) phối hợp với Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam tổ chức Hội nghị sơ kết thực hiện Đề án triển khai Quyết định số 1012/QĐ-TTg ngày 31/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2024 - 2026.
Phát biểu khai mạc tại Hội nghị, ông Phan Thế Thắng, Phó Trưởng phòng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 20/6/2023 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2024.
“Đây là đạo luật gắn trực tiếp với đời sống của người dân, đồng thời liên quan đến nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội đến người tiêu dùng”, ông Phan Thế Thắng nhấn mạnh.
Ông Phan Thế Thắng, Phó Trưởng phòng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: Minh Đức
Theo ông Phan Thế Thắng, ngay sau khi Luật được ban hành, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1012/QĐ-TTg ngày 31/8/2023 để triển khai thi hành Luật. Quyết định giao Bộ Công Thương, với vai trò cơ quan đầu mối của Chính phủ về công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, thực hiện nhiều nhóm nhiệm vụ.
Trong đó, trọng tâm là tổ chức quán triệt, tập huấn chuyên sâu về các quy định mới của Luật; tuyên truyền, phổ biến pháp luật; rà soát các văn bản liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ; xây dựng, vận hành các văn bản hướng dẫn và triển khai các chương trình, đề án, hoạt động về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trên cơ sở Quyết định 1012, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 373/QĐ-BCT ngày 22/2/2024 về việc triển khai Đề án. Các mục tiêu được xác định gồm bảo đảm sự gắn kết giữa xây dựng, ban hành và thực thi hiệu quả pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong tuyên truyền, tập huấn, phổ biến pháp luật.
Đề án cũng đặt yêu cầu đổi mới phương thức tuyên truyền, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và huy động sự tham gia của các cơ quan truyền thông; bảo đảm hoạt động phổ biến pháp luật được thực hiện thường xuyên, cập nhật theo thực tiễn, dễ hiểu, dễ tiếp cận và phù hợp với từng nhóm người tiêu dùng.
Cùng với đó là mục tiêu nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức, tuyên truyền viên và những người hoạt động trong các tổ chức xã hội; qua đó nâng cao nhận thức của cộng đồng, tổ chức, cá nhân kinh doanh và người tiêu dùng về pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo nội dung sơ kết, Quyết định số 373/QĐ-BCT xác định các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một trong những nhóm chủ thể quan trọng của Đề án. Mục tiêu đặt ra là 100% Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên cả nước được tuyên truyền, phổ biến, tập huấn và tiếp nhận tài liệu chuyên sâu về Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Ông Phan Thế Thắng đánh giá, kết quả triển khai Đề án cho thấy công tác bảo vệ người tiêu dùng cần sự tham gia của nhiều chủ thể. Các Hội và tổ chức xã hội có lợi thế về mạng lưới, khả năng tiếp cận cộng đồng và nắm bắt những vấn đề phát sinh tại cơ sở.
"Việc triển khai Đề án cũng góp phần giúp đội ngũ cán bộ Hội tiếp cận có hệ thống hơn với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và các quy định mới; tham gia tập huấn chuyên sâu, tiếp cận tài liệu, công cụ truyền thông và trao đổi kinh nghiệm giữa trung ương với địa phương", ông Thắng nhấn mạnh.
Đối với người tiêu dùng, các hoạt động của Đề án tạo thêm cơ hội tiếp cận thông tin pháp luật dưới những hình thức dễ hiểu, nâng cao khả năng nhận diện quyền và trách nhiệm của mình, cũng như kỹ năng phòng ngừa rủi ro khi giao kết hợp đồng, mua sắm trực tuyến hoặc sử dụng các dịch vụ mới.
Tiếp tục nâng cao năng lực hệ thống Hội
Từ thực tế tham gia triển khai Đề án, ông Bùi Thanh Thủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, đề xuất tiếp tục phát huy và thể chế hóa rõ hơn vai trò của các Hội trong công tác bảo vệ người tiêu dùng.
Theo ông Bùi Thanh Thủy, cần tạo điều kiện để các Hội tham gia thường xuyên hơn vào tuyên truyền, tư vấn, hòa giải, hỗ trợ giải quyết tranh chấp, phản biện và phản ánh thực tiễn thực thi pháp luật.
Bên cạnh đó, cần tăng cường năng lực cho mạng lưới Hội tại địa phương thông qua các chương trình tập huấn chuyên sâu, cập nhật những vấn đề mới phát sinh; xây dựng bộ tài liệu, ngân hàng tình huống, tài liệu hỏi - đáp và hướng dẫn nghiệp vụ dùng chung cho hệ thống Hội.
“Ngoài ra, cần đổi mới công tác truyền thông chính sách theo hướng thường xuyên, đa nền tảng; chú trọng video ngắn, infographic, tình huống thực tế và nội dung phù hợp với từng nhóm người tiêu dùng. Trong đó, cần quan tâm các vấn đề liên quan đến thương mại điện tử, nền tảng số, dữ liệu cá nhân, quảng cáo trực tuyến, KOL/KOC và nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương”, ông Thủy nhấn mạnh.
Ông cũng đề xuất tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Sở Công Thương các địa phương, Hội Bảo vệ người tiêu dùng, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và cơ quan báo chí; từng bước hình thành cơ chế chia sẻ dữ liệu về phản ánh, khiếu nại, cảnh báo và những vấn đề tiêu dùng nổi lên. Đồng thời, việc giao thêm vai trò cho các tổ chức xã hội cần gắn với cơ chế hỗ trợ phù hợp về đào tạo nhân lực, tài liệu, công nghệ và nguồn lực thực hiện nhiệm vụ; khuyến khích xã hội hóa theo đúng quy định.
Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam nhấn mạnh, cần tăng cường theo dõi, đánh giá kết quả trong giai đoạn tiếp theo thông qua các chỉ số cụ thể như số người tiêu dùng được tiếp cận, số cán bộ Hội được đào tạo, số vụ việc được tư vấn, hỗ trợ, tỷ lệ giải quyết thành công, mức độ hiểu biết pháp luật và mức độ hài lòng đối với hoạt động hỗ trợ.
Việc tiếp tục nâng cao năng lực của hệ thống Hội, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cơ quan báo chí được xác định là một trong những nội dung cần quan tâm nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thời gian tới.
