Chấm dứt tâm lý “mua hàng may rủi” trên thương mại điện tử
Sự bùng nổ của thương mại điện tử trong vài năm qua đã thay đổi mạnh hành vi tiêu dùng tại Việt Nam. Người dùng ngày càng quen với việc mua sắm qua livestream, video ngắn và các nền tảng số thay vì đến cửa hàng trực tiếp.
Tuy nhiên, đi cùng tốc độ tăng trưởng nhanh là nhiều vấn đề như hàng giả, hàng nhái, quảng cáo sai sự thật hay tranh chấp trực tuyến ngày càng phổ biến.
Không ít người từng rơi vào tình huống mua phải sản phẩm không đúng mô tả, hàng kém chất lượng hoặc gặp khó khăn khi khiếu nại sau giao dịch online.
Trong bối cảnh đó, việc Bộ Công Thương triển khai khung pháp lý mới cho thương mại điện tử đang được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng bảo vệ người tiêu dùng và siết trách nhiệm nền tảng.
Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, hệ thống online.gov.vn hiện đã xác nhận hơn 53.000 website và ứng dụng bán hàng, cùng hơn 1.000 nền tảng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử.
Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, có thêm gần 2.800 hồ sơ website và ứng dụng bán hàng được xác nhận hoạt động. Những con số này cho thấy tốc độ phát triển rất nhanh của thương mại điện tử Việt Nam, đồng thời đặt ra áp lực lớn hơn cho công tác quản lý.
Theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, các sàn thương mại điện tử sẽ phải thực hiện định danh và xác thực người bán, lưu trữ dữ liệu giao dịch và phối hợp với cơ quan chức năng trong xử lý vi phạm.
Nhiều người tiêu dùng cho rằng các quy định này có thể giúp môi trường mua sắm online trở nên minh bạch hơn so với trước đây.
Sàn thương mại điện tử không còn chỉ là “bên trung gian”
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của khung pháp lý mới là trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử sẽ được mở rộng đáng kể.
Trước đây, nhiều sàn thường đóng vai trò “trung gian kết nối” giữa người bán và người mua. Tuy nhiên, theo định hướng quản lý mới, nền tảng sẽ phải tham gia sâu hơn vào việc bảo vệ người tiêu dùng.
Theo thông tin từ cơ quan quản lý, các sàn thương mại điện tử sẽ phải công khai quy trình tiếp nhận và xử lý khiếu nại, bao gồm thời gian xử lý, đầu mối tiếp nhận và trách nhiệm giải quyết cụ thể.
Đáng chú ý, nền tảng còn phải xây dựng cơ chế tạm ứng bồi hoàn cho người tiêu dùng trong một số trường hợp tranh chấp trước khi truy thu lại từ bên vi phạm.
Điều này được xem là bước chuyển lớn trong tư duy quản lý thương mại điện tử tại Việt Nam, khi trách nhiệm bảo vệ người mua không còn chỉ đặt lên vai người bán.
Nhiều người kinh doanh online cũng cho rằng việc siết xác thực và minh bạch thông tin có thể giúp thị trường cạnh tranh lành mạnh hơn.
Anh Trần Minh Quân, chủ một gian hàng mỹ phẩm tại Hà Nội, cho biết trước đây tình trạng bán hàng không rõ nguồn gốc từng gây ảnh hưởng lớn tới các đơn vị kinh doanh nghiêm túc. “Khi sàn yêu cầu xác thực giấy tờ và thông tin thuế, khách hàng tin tưởng hơn và tỷ lệ hoàn đơn cũng giảm” anh nói.
Thương mại điện tử bước vào giai đoạn quản lý bằng dữ liệu và AI
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng việc siết quy định chỉ là bước khởi đầu, bởi khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tế vận hành vẫn còn khá lớn.
Các hình thức bán hàng giả qua livestream, quảng cáo sai sự thật hoặc sử dụng cộng tác viên online để phân phối hàng hóa không rõ nguồn gốc vẫn diễn biến phức tạp trên môi trường số.
Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng các nền tảng cần đầu tư mạnh hơn vào công nghệ kiểm soát dữ liệu thay vì chỉ xử lý khi có phản ánh từ người dùng.
Theo các chuyên gia, trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn và hệ thống cảnh báo giao dịch bất thường sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp phát hiện gian lận, rà soát sản phẩm vi phạm và giảm rủi ro cho người tiêu dùng.
Điều này cũng phản ánh xu hướng mới của thương mại điện tử Việt Nam: từ giai đoạn tăng trưởng nóng sang giai đoạn phát triển bền vững hơn, nơi niềm tin thị trường trở thành yếu tố quan trọng không kém tốc độ mở rộng.
Việc siết trách nhiệm các sàn thương mại điện tử vì thế không được xem là rào cản cho kinh tế số, mà là bước cần thiết để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và ổn định hơn trong dài hạn.
