Làm gì để đưa chính sách vào thực tiễn?
Đây là nội dung được nhấn mạnh tại Tọa đàm học thuật “Các mô hình quản trị công hiện đại và lựa chọn của Việt Nam: Từ chiến lược đến tổ chức thực hiện” do Khoa Kinh tế Chính trị, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức vào ngày 26/6.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Jonathan D. London, Đại học Leiden, cố vấn cao cấp của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam phát biểu tại sự kiện. Ảnh: NH
Chương trình được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Việc nghiên cứu các mô hình quản trị công hiện đại trên thế giới vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn con đường cải cách phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Jonathan D. London, Đại học Leiden, cố vấn cao cấp của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam cho rằng: Một trong những vấn đề lớn của quản trị công hiện đại là làm thế nào để chuyển từ chiến lược, kế hoạch sang tổ chức thực hiện hiệu quả.
Kinh nghiệm của một số nền kinh tế Đông Á cho thấy, các kế hoạch phát triển chỉ phát huy hiệu quả khi được gắn chặt với ngân sách, cơ chế điều phối, theo dõi và đánh giá. Theo đó, hỗ trợ của Nhà nước đối với doanh nghiệp, ngành nghề hay chương trình phát triển cần đi kèm điều kiện cụ thể. Nếu các điều kiện không được đáp ứng, Nhà nước cũng cần có khả năng điều chỉnh hoặc rút hỗ trợ.
Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Jonathan D. London nhấn mạnh vai trò của một cơ chế điều phối đủ mạnh, có chức năng kết nối giữa hoạch định, phân bổ nguồn lực, giám sát, đánh giá và điều chỉnh chính sách. Đây không chỉ là câu chuyện tổ chức bộ máy, mà còn là năng lực điều phối, duy trì trí nhớ thể chế, theo dõi tiến độ, ghi nhận quyết định và bảo đảm trách nhiệm giải trình.
Một điểm đáng chú ý được ông Jonathan D. London nêu ra là Việt Nam cần phát triển năng lực quản trị không chỉ ở cấp quốc gia, mà cả ở cấp địa phương. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu mới, năng lực hành chính, năng lực lãnh đạo và năng lực thực thi ở cấp tỉnh càng trở nên quan trọng.
“Việt Nam không thiếu người tài, nhưng vấn đề là làm thế nào để phát hiện, đào tạo, tổ chức và sử dụng nguồn lực đó một cách có phối hợp, biến “tài năng” thành kỹ năng và năng lực thực thi trong toàn hệ thống” -ông Jonathan D. London khẳng định.
Bình luận chính sách tại tọa đàm, Đại sứ Vũ Quang Minh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, cho rằng: Sau 40 năm Đổi mới, vấn đề chính của Việt Nam hiện nay không còn đơn thuần là lựa chọn đúng hướng phát triển hay xác định phải làm gì, mà quan trọng hơn là phải “làm như thế nào”.
Theo đó, năng lực cốt lõi mà Nhà nước cần có trong giai đoạn phát triển mới, gồm năng lực kiến tạo thể chế, năng lực dự báo chiến lược, năng lực huy động nguồn lực xã hội, năng lực dẫn dắt đổi mới sáng tạo và năng lực học hỏi chính sách trong môi trường biến động nhanh.
Năng lực thực thi quyết định chất lượng quản trị
Điều phối phần thảo luận, Thạc sĩ Nguyễn Cảnh Cường - Giảng viên chuyên gia Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng: Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu lớn sau Đổi mới, song đang đứng trước yêu cầu vượt qua bẫy thu nhập trung bình, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Trong tiến trình đó, thách thức lớn là biến các mục tiêu chiến lược thành chương trình hành động cụ thể và kết quả thực tế.
Tại tọa đàm, các ý kiến cũng tập trung thảo luận về việc Việt Nam nên học hỏi gì từ các mô hình quản trị công hiện đại; làm thế nào để thu hẹp khoảng cách giữa hoạch định chính sách và thực thi. Đồng thời chỉ rõ, đâu là điểm nghẽn lớn của quản trị công hiện nay; chuyển đổi số sẽ làm thay đổi phương thức quản trị ra sao; cũng như vai trò của các trường đại học, giới nghiên cứu trong cải cách quản trị quốc gia.
Thông điệp được nhấn mạnh tại tọa đàm là quản trị công hiện đại không chỉ là đổi mới bộ máy hành chính, mà trước hết là đổi mới tư duy phát triển, nâng cao năng lực thiết kế chính sách và xây dựng hệ thống thực thi hiệu quả, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm.
Việc lựa chọn mô hình quản trị phù hợp, cùng với năng lực tổ chức thực hiện đủ mạnh chính là yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh và chất lượng phát triển của Việt Nam trong những thập niên tới.
Quản trị công hiện đại không chỉ dừng ở cải cách thủ tục hành chính hay sắp xếp bộ máy. Điều cốt lõi là xây dựng được năng lực thực thi, cơ chế điều phối hiệu quả, trách nhiệm giải trình rõ ràng và khả năng điều chỉnh chính sách trong quá trình triển khai. Đây là điều kiện để các chiến lược phát triển trở thành kết quả cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội.
