Ngày 25/5/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ có Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ban hành hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo lần đầu tiên quy định về liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ tại Điều 8 với các nội dung: trách nhiệm bảo đảm tuân thủ của tổ chức, cá nhân; trách nhiệm hướng dẫn áp dụng việc tuân thủ của cơ quan quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; trách nhiệm ban hành quy định của tổ chức khoa học và công nghệ.
Nghị định số 262/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo về thông tin, thống kê, đánh giá, chuyển đổi số và các vấn đề chung tại các Điều 3, 4, 5, 6, 7 và 8 đã giải thích từ ngữ liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; các nguyên tắc mà cá nhân phải tuân thủ trong hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; các hành vi vi phạm; trách nhiệm hướng dẫn áp dụng, kiểm tra việc tuân thủ; cập nhật thông tin vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Hướng dẫn này được ban hành nhằm mục tiêu bảo đảm tuân thủ liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong toàn bộ quá trình hoạt động khoa học và công nghệ.
Trên cơ sở các quy định tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị định số 262/2025/NĐ-CP và tham khảo kinh nghiệm quốc tế (của châu Âu, một số quốc gia OECD: Đức, Pháp, Thụy Sỹ, Thụy Điển, Hà Lan, Úc, New Zealand và Trung Quốc, Singapore), kinh nghiệm thực tiễn trong nước, ý kiến góp ý của các bộ, cơ quan, chuyên gia, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Hướng dẫn là tài liệu khung, bao gồm các nội dung cơ bản có tính chất định hướng để các cơ quan tài trợ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tổ chức khoa học và công nghệ ban hành hoặc hoàn thiện quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình để triển khai thực hiện.
Qua đó, góp phần bảo vệ giá trị tri thức, chất lượng nghiên cứu, xây dựng văn hóa liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tính bền vững trong nghiên cứu. Đồng thời, phòng ngừa vi phạm về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp.
Hướng dẫn tập trung vào: Các quy tắc bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; các biện pháp phòng ngừa vi phạm; trách nhiệm của các chủ thể, bao gồm: Cá nhân hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; tổ chức chủ trì, chủ nhiệm nhiệm vụ, trưởng nhóm nghiên cứu; bộ phận quản lý khoa học và công nghệ; thành viên hội đồng, chuyên gia tư vấn, phản biện, đánh giá; người đứng đầu cơ quan tài trợ kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tổ chức khoa học và công nghệ trong việc bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp.
Tại Quyết định cũng nêu rõ, hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp có nhiều mức độ khác nhau và có thể do lỗi vô ý hoặc lỗi cố ý của người vi phạm. Do vậy, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ có thể căn cứ vào vi phạm do vô ý hay cố ý, tính chất, mức độ, hậu quả của vi phạm để quy định biện pháp xử lý phù hợp.
Ví dụ như: Nhắc nhở, phê bình; cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai; dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang thực hiện; không cho phép chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ vô thời hạn hoặc trong thời gian nhất định; yêu cầu rút bài báo ấn phẩm khoa học có liên quan đến hành vi vi phạm; yêu cầu hoàn trả kinh phí đã nhận khi bài báo ấn phẩm bị rút hoặc bị kết luận vi phạm; thu hồi kinh phí và các danh hiệu, khen thưởng liên quan đến kết quả vi phạm; sửa đổi, hủy bỏ kết quả đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đi cùng với đó là trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
