Trao đổi với Báo Công Thương, PGS.TS Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Hội Kinh tế môi trường Việt Nam (VIASEE), cho rằng thành công lớn nhất sau giai đoạn đầu triển khai chính là niềm tin của xã hội đối với xăng sinh học đã được củng cố.
‘Bài kiểm tra’ đầu tiên của xăng E10 đã cho kết quả tích cực
- Sau hơn một tháng triển khai sử dụng xăng E10 trên phạm vi toàn quốc, ông đánh giá như thế nào về những kết quả bước đầu?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến:Điều đầu tiên có thể khẳng định là xăng E10 đã vượt qua ‘bài kiểm tra’ quan trọng nhất, đó là thực tiễn sử dụng. Trước khi triển khai, không ít người dân lo ngại xăng E10 có thể ảnh hưởng đến động cơ, gây sự cố kỹ thuật hoặc làm giảm hiệu suất vận hành của phương tiện. Đây là tâm lý dễ hiểu khi một loại nhiên liệu mới được đưa vào sử dụng trên diện rộng.
Tuy nhiên, sau hơn một tháng triển khai, thực tế đã chứng minh những lo ngại đó là không có cơ sở. Ngay tại Hội Kinh tế môi trường Việt Nam, nhiều cán bộ đã trực tiếp sử dụng xăng E10 cho phương tiện cá nhân và đến nay chưa ghi nhận bất kỳ sự cố nào liên quan đến động cơ hay khả năng vận hành. Điều đó cho thấy, đối với các dòng xe được nhà sản xuất khuyến nghị, xăng sinh học E10 hoàn toàn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Quan trọng hơn, việc thay thế một phần xăng khoáng bằng nhiên liệu sinh học đã bắt đầu phát huy hiệu quả về môi trường. Dù thời gian triển khai còn ngắn, nhưng với mật độ phương tiện rất lớn tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, việc tăng tỷ lệ sử dụng E10 đã góp phần giảm phát thải từ giao thông. Điều này cũng được phản ánh qua kết quả quan trắc của cơ quan chuyên môn khi nhiều chỉ số ô nhiễm không khí tại hai đô thị lớn ghi nhận xu hướng giảm sau hơn một tháng triển khai. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy xăng E10 đang từng bước phát huy vai trò trong cải thiện chất lượng môi trường không khí.
Theo tôi, kết quả đáng ghi nhận nhất không chỉ là những chỉ số môi trường, mà còn là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Khi trực tiếp sử dụng và thấy xăng E10 an toàn, không ảnh hưởng đến phương tiện, người tiêu dùng sẽ dần thay đổi thói quen và chủ động lựa chọn nhiên liệu thân thiện với môi trường. Chính sự thay đổi về nhận thức sẽ tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi năng lượng lâu dài.
- Theo ông, xăng E10 có ý nghĩa như thế nào trong lộ trình giảm phát thải và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến:Tôi cho rằng xăng E10 không phải là giải pháp duy nhất, nhưng là một giải pháp rất thiết thực vì có thể triển khai ngay. Để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0", Việt Nam cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, từ chuyển đổi năng lượng, phát triển công nghiệp xanh đến thay đổi mô hình sản xuất và tiêu dùng. Trong đó, giao thông là một trong những lĩnh vực cần ưu tiên giảm phát thải.
Việc sử dụng xăng E10 giúp giảm tỷ lệ nhiên liệu hóa thạch trong mỗi lít xăng tiêu thụ, qua đó giảm phát thải khí nhà kính và các chất gây ô nhiễm không khí. Vì vậy, hiệu quả của xăng E10 không chỉ dừng ở việc cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị mà còn góp phần thực hiện cam kết quốc tế của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu.
Quan trọng hơn, việc đưa xăng E10 vào sử dụng thể hiện quyết tâm biến cam kết Net Zero thành những hành động cụ thể. Nếu được triển khai đồng bộ với các giải pháp như phát triển xe điện, năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, xăng E10 sẽ tạo hiệu ứng cộng hưởng, góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh và bền vững.
Cần truyền thông bằng kết quả thực tế và số liệu khoa học
- Sau giai đoạn triển khai đầu tiên, theo ông đâu là những yếu tố then chốt để mở rộng và phát triển bền vững thị trường xăng sinh học E10 trong thời gian tới?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến:Sau giai đoạn triển khai đầu tiên, tôi cho rằng rào cản lớn nhất không còn là vấn đề kỹ thuật mà là thói quen và tâm lý của người tiêu dùng. Thực tế đã chứng minh xăng E10 vận hành ổn định trên các phương tiện, vì vậy nhiệm vụ tiếp theo là tiếp tục củng cố niềm tin của xã hội. Bất kỳ sự thay đổi nào trong hành vi tiêu dùng cũng cần có thời gian. Khi ngày càng nhiều người sử dụng và có những trải nghiệm tích cực, niềm tin sẽ lan tỏa và quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra nhanh hơn.
Sau hơn một tháng triển khai xăng E10 trên toàn quốc, kết quả lớn nhất không nằm ở các con số về giảm phát thải mà ở sự thay đổi trong nhận thức của người dân về sử dụng nhiên liệu sinh học. Ảnh: Nam Giang
Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống phân phối, bảo đảm nguồn nguyên liệu ethanol ổn định, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của thị trường khi quy mô sử dụng được mở rộng. Theo tôi, đây là những điều kiện quan trọng để xăng sinh học phát triển bền vững, không chỉ vì mục tiêu môi trường mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
- Ông có khuyến nghị gì đối với cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân để việc phát triển xăng E10 đạt hiệu quả cao hơn?
PGS.TS Trương Mạnh Tiến:Theo tôi, truyền thông vẫn là giải pháp quan trọng nhất, nhưng phải dựa trên bằng chứng khoa học và kết quả thực tiễn. Trong giai đoạn đầu, người dân có thể còn nhiều băn khoăn. Vì vậy, ngoài việc tuyên truyền về chủ trương, cần thường xuyên công bố các số liệu quan trắc môi trường, đánh giá khách quan hiệu quả giảm phát thải của xăng E10 cũng như kết quả vận hành thực tế trên các phương tiện. Đồng thời, cần lan tỏa nhiều hơn những mô hình sử dụng hiệu quả từ các doanh nghiệp vận tải, đơn vị taxi, cơ quan, tổ chức và chính người dân. Bởi không có minh chứng nào thuyết phục hơn những trải nghiệm thực tế.
Tôi tin rằng khi người dân nhìn thấy kết quả bằng số liệu và cảm nhận được lợi ích trong quá trình sử dụng, họ sẽ chủ động lựa chọn xăng E10. Khi đó, việc mở rộng nhiên liệu sinh học sẽ thuận lợi hơn, góp phần giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh của Việt Nam.
Xin cảm ơn ông!
Theo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), kết quả so sánh số liệu quan trắc trước khi triển khai lộ trình sử dụng xăng E10 (cuối tháng 5) và sau hơn một tháng thực hiện (cuối tháng 6) cho thấy chất lượng không khí tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đều có chuyển biến tích cực. Tại TP. Hồ Chí Minh, các chỉ số CO, NO₂, NOx, O₃, SO₂ và bụi mịn đều giảm đáng kể; trong khi tại Hà Nội, chỉ số CO và bụi mịn cũng ghi nhận xu hướng giảm. Những kết quả bước đầu này cho thấy việc triển khai xăng sinh học E10 đang góp phần cải thiện chất lượng môi trường không khí và tạo nền tảng cho lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh.
