Ngày 22/7/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng ký Quyết định số 04/QĐ-HĐĐHTTTC phê duyệt Kế hoạch phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam đến năm 2035.
Đề án hướng tới mục tiêu biến Trung tâm tài chính quốc tế thành động lực chủ lực trong việc huy động, phân bổ và tối ưu hóa các nguồn lực tài chính nội địa lẫn quốc tế, qua đó thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao chất lượng nền kinh tế. Đồng thời, đây cũng là bước đi quan trọng giúp Việt Nam từng bước khẳng định vị thế trong mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu.
Nhằm làm rõ hơn về vấn đề này, phóng viên Báo Công Thương có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân).
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân).
Tạo động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế
- Theo ông, việc thành lập Trung tâm tài chính quốc tế sẽ mang lại những tác động quan trọng nào đối với nền kinh tế và thị trường tài chính Việt Nam?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng:Trước hết, tôi cho rằng 40 năm đổi mới của Việt Nam đã đạt được những thành công nhất định trong lĩnh vực tài chính. Thị trường chứng khoán đã hình thành và phát triển, thị trường trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp cũng đã được chấn chỉnh và đang đi vào quỹ đạo. Trong khi đó, nhu cầu vốn để nền kinh tế phát triển rất lớn.
Nhìn về tương lai, lợi ích mà một trung tâm tài chính mang lại cho nền kinh tế là rất lớn. Singapore là một ví dụ. Quốc gia này không có nhiều tài nguyên nhưng đã trở thành một trong những trung tâm tài chính lớn trên thế giới. Từ đó, Singapore có nguồn lực tài chính lớn để đầu tư ra bên ngoài, trong đó có Việt Nam.
Vì vậy, tôi cho rằng việc thành lập Trung tâm tài chính quốc tế là một trong những điểm đột phá phát triển của Việt Nam, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ công nghiệp - nông nghiệp sang dịch vụ - công nghiệp, đặc biệt là dịch vụ tài chính. Điều này có nghĩa cơ cấu kinh tế Việt Nam sẽ thay đổi một cách căn bản.
Tiếp theo, tôi thấy mục tiêu này rất phù hợp với Việt Nam hiện nay. Chúng ta đã có trình độ nhất định. Công nghệ đang được tiếp cận rất nhanh và có khả năng làm chủ công nghệ phục vụ Trung tâm tài chính.
Trung tâm tài chính quốc tế sẽ mang lại một số tác động quan trọng.
Thứ nhất,phát triển thị trường tài chính Việt Nam lên một cấp độ mới, từ cấp độ quốc gia lên cấp độ quốc tế.
Thứ hai,thu hút nguồn lực bên ngoài vào Trung tâm tài chính, qua đó tạo ra nguồn lợi nhuận lớn cho nền kinh tế.
Thứ ba,điều này góp phần chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế Việt Nam thông qua việc thúc đẩy các ngành có lợi nhuận cao, đặc biệt là tài chính quốc tế. Mục tiêu là giảm dần sự phụ thuộc vào những ngành truyền thống có lợi nhuận thấp và sử dụng nhiều lao động giá rẻ.
Thứ tư,Trung tâm tài chính quốc tế sẽ đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam. Hiện nay, việc huy động vốn của nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào ngân hàng, tạo áp lực lớn lên hệ thống ngân hàng. Khi có thêm một trung tâm tài chính quốc tế, các kênh huy động vốn sẽ được mở rộng. Đồng thời, Trung tâm tài chính quốc tế sẽ tạo điều kiện phát triển các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế, tập đoàn tài chính, quỹ đầu tư và nhiều chủ thể tham gia thị trường cả về số lượng lẫn quy mô.
Điều này cũng phù hợp với xu hướng phát triển của các thị trường tài chính. Những quốc gia có thị trường tài chính phát triển thường có mức thu nhập cao. Vì vậy, tôi cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng và có bước đi rất mạnh dạn.
Trung tâm tài chính quốc tế cũng có thể là cơ chế để Việt Nam thử nghiệm có kiểm soát những công cụ tài chính mới. Chẳng hạn, các thị trường liên quan đến tài sản mã hóa vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Đây có thể là cơ hội để Việt Nam phát triển mạnh việc mã hóa bất động sản, tài sản trí tuệ, tài sản doanh nghiệp, di sản, tác phẩm văn hóa nghệ thuật, phần mềm... Khi những tài sản này được mã hóa, cơ hội tham gia thị trường của các chủ thể cũng sẽ rộng mở hơn.
Đào tạo nhân lực tài chính theo hướng xuyên ngành
- Ông kỳ vọng Trung tâm tài chính quốc tế sẽ mang lại những kết quả gì cho thị trường tài chính và nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng:Tôi kỳ vọng trước hết thị trường tài chính Việt Nam sẽ mở rộng về quy mô, gia tăng về cường độ và mở rộng phạm vi kết nối ra toàn cầu. Khi Trung tâm tài chính quốc tế phát triển mạnh, Việt Nam có thể kết nối với các trung tâm tài chính khác trên thế giới.
Thứ hai,Trung tâm tài chính quốc tế sẽ góp phần chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế Việt Nam sang các ngành công nghệ cao, những ngành có lợi suất cao, thay vì chỉ dựa vào những ngành sử dụng nhiều lao động và tạo ra giá trị gia tăng thấp.
Thứ ba,thu nhập của người dân sẽ tăng lên với tốc độ nhanh hơn.
Thứ tư,hệ thống tài chính Việt Nam sẽ hướng tới vận hành lành mạnh, liêm chính, công khai và minh bạch. Nền kinh tế Việt Nam có những nền tảng quan trọng để trở thành điểm tựa của thị trường tài chính quốc tế, trong đó có sự ổn định chính trị, tốc độ phát triển kinh tế và quan hệ kinh tế, thương mại với nhiều quốc gia.
Việt Nam đã có quan hệ thương mại với nhiều quốc gia và quan hệ đầu tư với nhiều đối tác. Chúng ta cũng đang phát triển quan hệ sâu rộng với các khu vực khác nhau. Đó là một lợi thế quan trọng đối với Trung tâm tài chính quốc tế. Việt Nam có thể hợp tác với nhiều đối tác khác nhau, qua đó mở rộng khả năng thu hút nguồn vốn.
Tôi cho rằng nền kinh tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới và Trung tâm tài chính quốc tế sẽ là một điểm nhấn quan trọng trong quá trình đó.
- Dưới góc nhìn của một giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, ông cho rằng Trung tâm tài chính quốc tế đặt ra những cơ hội và thách thức gì đối với việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng:Trước mắt, đây là cơ hội rất lớn để đào tạo nguồn nhân lực. Chúng ta có một thế hệ trẻ thông minh, năng động và có khả năng tiếp cận nhanh với những lĩnh vực mới. Tôi cũng đang động viên sinh viên năm thứ tư tham gia vào thị trường này. Một số sinh viên đã tham gia các công ty hoạt động trong lĩnh vực mã hóa.
Theo tôi, các trường đại học, đặc biệt là những trường đào tạo về tài chính, kinh tế, đầu tư và công nghệ tài chính, cần nhanh chóng xây dựng chương trình đào tạo phù hợp.
Tôi cho rằng cần đào tạo một lực lượng lớn, từ nhân viên đến chuyên gia cao cấp, trong đó có chuyên gia về công nghệ tài chính và tài chính quốc tế. Các chương trình đào tạo cần được triển khai càng sớm càng tốt, tiếp cận những kiến thức mới và hiện đại.
Đặc biệt, người học cần được đào tạo theo hướng xuyên ngành. Ngoài tài chính, cần học thêm công nghệ, pháp luật và các công cụ tài chính mới, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.
Đây là cơ hội lớn cho lĩnh vực giáo dục. Các chương trình đào tạo sẽ được cập nhật và những chuyên ngành mới phục vụ Trung tâm tài chính quốc tế có thể được hình thành. Vậy nên những chuyên ngành về tài chính quốc tế và công nghệ sẽ có nhiều tiềm năng.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những rủi ro và thách thức.
Rủi ro đầu tiên là trong lĩnh vực tài chính, lợi nhuận càng cao thì rủi ro càng lớn. Nếu quản lý không tốt, nguồn lực trong nước có thể bị thất thoát. Đối với tài sản mã hóa, nếu hệ thống không an toàn, thông tin và tài sản cũng có thể bị đánh cắp.
Do đó, nền tảng công nghệ tài chính của Trung tâm tài chính quốc tế phải được xây dựng ở mức độ an toàn rất cao, có hệ thống phần mềm chuyên dụng và đội ngũ chuyên gia sâu. Trong trường hợp chưa đủ nhân lực, có thể thuê chuyên gia nước ngoài có độ tin cậy cao.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế dự phòng rủi ro. Trung tâm tài chính quốc tế có thể được xem như một cơ chế thử nghiệm lớn về thể chế, con người và phương thức vận hành. Vì vậy, cần có quá trình thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện trước khi vận hành đầy đủ.
Chúng ta phải hy vọng vào phương án tốt nhất nhưng đồng thời chuẩn bị cho tình huống xấu nhất. Những rủi ro về bảo mật thông tin, hacker, thao túng thị trường hay những vấn đề phát sinh do công nghệ phát triển nhanh hơn pháp luật đều cần được tính đến.
Việt Nam cũng cần có cơ chế kết nối minh bạch với các trung tâm tài chính quốc tế khác để kiểm soát dòng tiền và xử lý các rủi ro phát sinh.
Một vấn đề khác là chất lượng và tính liêm chính của nguồn nhân lực. Khi tuyển dụng, chúng ta cần chú trọng đào tạo những con người có năng lực, có tâm, có tầm và có sự trung thành với Trung tâm tài chính quốc gia. Đây là vấn đề rất quan trọng.
Việt Nam cũng cần phối hợp với các trung tâm tài chính đã có kinh nghiệm để đào tạo nguồn nhân lực. Chúng ta có thể học hỏi từ Singapore, Hong Kong (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nhật Bản và các trung tâm tài chính lớn khác trên thế giới. Những gì các nước đi trước đã làm tốt thì chúng ta cần nghiên cứu, học hỏi. Những lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế thì cần mạnh dạn phát triển.
Việt Nam cần tuân thủ các chuẩn mực quốc tế nhưng cũng phải mạnh dạn thử nghiệm những lĩnh vực mới thông qua cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Nếu hiệu quả thì áp dụng, nếu chưa phù hợp thì tiếp tục điều chỉnh.
Cuối cùng, tôi cho rằng hệ thống cơ sở dữ liệu là một yếu tố đặc biệt quan trọng. Việt Nam cần xây dựng cơ sở dữ liệu tài chính theo hướng nhanh, đúng, đủ, sạch, sống và thống nhất dùng chung.
Hệ thống dữ liệu tài chính cần được kết nối với ngân hàng, Bộ Tài chính và các trung tâm tài chính khác trên thế giới, trên cơ sở những hiệp định hợp tác và các nguyên tắc bảo vệ lợi ích của các nhà đầu tư tài chính.
Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, nếu làm tốt những vấn đề này, Trung tâm tài chính quốc tế sẽ vừa tạo ra cơ hội lớn cho nền kinh tế, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo nhân lực, hoàn thiện thể chế, bảo đảm an toàn công nghệ và nâng cao năng lực quản trị rủi ro.
