Đó là chia sẻ của ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), CEO ACCESSTRADE với phóng viên Báo Công Thương bên lề Lễ tổng kết chuỗi Chương trình Hỗ trợ tiểu thương ứng dụng thương mại điện tử và kích hoạt chương trình ở Hưng Yên do Cục Thương mại điện tử (Bộ Công Thương) phối hợp cùng UBND tỉnh Hưng Yên tổ chức. Chương trình thuộc Đề án hỗ trợ tiểu thương chợ truyền thống ứng dụng thương mại điện tử do Cục Thương mại điện tử triển khai xuyên suốt trên toàn quốc trong thời gian qua và định hướng triển khai trong thời gian tới.
Mở rộng không gian giao dịch chợ truyền thống sang không gian số
- Từ thực tiễn VECOM đồng hành triển khai Chương trình hỗ trợ tiểu thương ứng dụng thương mại điện tử, ông đánh giá như thế nào về hiệu quả bước đầu của chương trình? Theo ông, dư địa nào để các chợ truyền thống không chỉ thích ứng mà còn mở rộng không gian kinh doanh trong nền kinh tế số?
Ông Đỗ Hữu Hưng:Từ những kết quả Cục Thương mại điện tử công bố cho thấy, chuỗi Chương trình hỗ trợ tiểu thương ứng dụng thương mại điện tử đã đạt nhiều kết quả rõ nét. Hơn 30 chương trình, lớp tập huấn được tổ chức, hỗ trợ hàng chục nghìn tiểu thương, hộ kinh doanh nâng cao kỹ năng số; gần 1.000 sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền được đưa lên các nền tảng trực tuyến. Gần 40 phiên livestream thu hút hơn 30 triệu lượt tiếp cận, 20 triệu lượt xem và tương tác, phát sinh trên 8.500 đơn hàng.
Bên cạnh những con số, trước đây, thị trường của một tiểu thương chủ yếu phụ thuộc vào vị trí quầy hàng và lượng khách đến chợ. Khi ứng dụng công nghệ, một quầy hàng có thể đồng thời bán trực tiếp, nhận đơn qua mạng xã hội, nền tảng nhắn tin, sàn thương mại điện tử và thanh toán số. Khi đó, một quầy hàng truyền thống có thể trở thành một điểm bán đa kênh, còn chợ truyền thống có thể mở rộng từ không gian giao dịch vật lý sang không gian số.
Chợ truyền thống vì thế không đứng ngoài dòng chảy thương mại điện tử. Nếu được kết nối đúng cách, mỗi tiểu thương có thể trở thành một điểm bán hàng đa kênh, mỗi khu chợ có thể trở thành một mắt xích phân phối tin cậy, đưa hàng Việt và hàng chính hãng đến gần hơn với người tiêu dùng trên cả môi trường trực tiếp và trực tuyến. Nếu hàng nghìn tiểu thương cùng đồng hành, dư địa sẽ lớn hơn rất nhiều. Vấn đề là làm thế nào để tiểu thương thích ứng với sự thay đổi trong hành vi mua sắm.
- Chương trình hướng tới hệ sinh thái đồng bộ với sự tham gia của cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, VECOM, cùng ngân hàng và nhiều nền tảng như TikTok Shop, Shopee, Zalo, ZaloPay, Haravan, Vincom Retail, Accesstrade... Ông đánh giá thế nào về mô hình phối hợp này?
Ông Đỗ Hữu Hưng:Tôi cho rằng, đây là một trong những điểm đáng chú ý, tạo dấu ấn của chương trình.
Theo tôi, điểm đáng ghi nhận của chương trình là sự chủ động của Cục Thương mại điện tử trong việc không chỉ đưa ra định hướng, mà còn trực tiếp kết nối các nguồn lực để giải quyết những nhu cầu rất cụ thể của tiểu thương.
Đưa thương mại điện tử vào chợ truyền thống là một bài toán khó, bởi đây không đơn thuần là câu chuyện công nghệ. Một tiểu thương muốn kinh doanh hiệu quả trên môi trường số cần đồng thời giải quyết nhiều vấn đề: nguồn hàng chính hãng, kỹ năng bán hàng, thanh toán, quản lý dòng tiền, công cụ quản trị, tiếp thị, logistics và khả năng tiếp cận khách hàng mới. Không một đơn vị riêng lẻ nào có thể giải quyết đầy đủ tất cả những khâu này.
Lanh đạo Cục Thương mại điện tử cùng Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, Phó Chủ tịch VECOM tham quan các gian hàng tại sự kiện Lễ tổng kết chuỗi Chương trình Hỗ trợ tiểu thương ứng dụng thương mại điện tử
Vì vậy, việc Cục chủ động kết nối chính quyền địa phương, VECOM cùng các ngân hàng, nền tảng thương mại điện tử, các đơn gị giải pháp đã tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ tương đối toàn diện. Mỗi đơn vị mang đến một thế mạnh, nhưng cùng hướng tới một mục tiêu chung là giúp tiểu thương nâng cao năng lực kinh doanh.
Nếu các mắt xích hoạt động riêng lẻ, hiệu quả sẽ hạn chế. Nhưng khi được đặt trong cùng một hệ sinh thái, tiểu thương có thể được hỗ trợ từ đầu vào đến đầu ra thay vì chỉ được hướng dẫn một kỹ năng riêng biệt. Cuối cùng, hiệu quả của sự chung sức ấy vẫn phải được đo bằng những kết quả rất cụ thể.
Thước đo cuối cùng phải là hiệu quả kinh doanh
- Vậy theo ông, đâu là thước đo cho hiệu quả của những chương trình hỗ trợ tiểu thương ứng dụng thương mại điện tử?
Ông Đỗ Hữu Hưng:Tôi cho rằng, chúng ta cần chuyển dần cách đánh giá từ “đầu ra hoạt động” sang “kết quả kinh doanh”.
Thước đo cuối cùng của chương trình không phải là số buổi tập huấn hay số tài khoản được mở, mà phải là số tiểu thương thực sự có đơn hàng mới, tăng doanh thu, giảm chi phí và duy trì được hoạt động kinh doanh trên môi trường số.
Điều cần quan tâm hơn là sau ba tháng, sáu tháng hay một năm, có bao nhiêu tiểu thương vẫn tiếp tục sử dụng các công cụ số? Bao nhiêu người có đơn hàng từ kênh mới? Doanh thu thay đổi thế nào? Chi phí bán hàng có giảm không? Tỷ lệ thanh toán số tăng ra sao? Khả năng tiếp cận nguồn hàng chính hãng có được cải thiện hay không?
Nói cách khác, thước đo cuối cùng không phải bao nhiêu tiểu thương đã “lên sàn”, mà bao nhiêu tiểu thương kinh doanh tốt hơn sau khi bước vào môi trường số.
Khi đo lường theo cách này, chúng ta cũng sẽ biết mô hình nào hiệu quả để nhân rộng, mô hình nào cần điều chỉnh.
- Từ sự chung tay từ cơ quan quản lý nhà nước đến chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, ông kỳ vọng như thế nào về sự tăng trưởng của chợ truyền thống trong hệ sinh thái thương mại điện tử Việt Nam?
Ông Đỗ Hữu Hưng:Tôi cho rằng, tiềm năng rất lớn. Chợ truyền thống có những tài sản mà thương mại điện tử thuần túy không dễ có được: mạng lưới điểm bán rộng, mối quan hệ lâu năm với khách hàng, sự am hiểu nhu cầu tại địa phương và đặc biệt là niềm tin được tích lũy qua giao dịch trực tiếp. Nếu bổ sung công nghệ vào những lợi thế đó, chúng ta có thể hình thành một mô hình bán lẻ đa kênh rất đặc trưng.
Theo Vecom, đích đến của quá trình chuyển đổi phải là đưa chợ truyền thống tiếp cận với người tiêu dùng toàn cầu qua thương mại điện tử
Khi ấy, tiểu thương không chỉ chờ khách đến chợ mà có thể chủ động tiếp cận khách hàng. Một quầy hàng nhỏ có thể phục vụ khách trong khu vực rộng hơn. Một khu chợ có thể trở thành mạng lưới phân phối đáng tin cậy cho hàng Việt, hàng chính hãng và sản phẩm địa phương. Quan trọng hơn, quá trình này còn góp phần đưa một bộ phận rất lớn của nền kinh tế bán lẻ tham gia sâu hơn vào kinh tế số và chuỗi cung ứng toàn cầu.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
VECOM xác định sẽ tiếp tục đồng hành cùng cơ quan quản lý, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để những chương trình này không dừng lại ở một lễ phát động hay một đợt tập huấn. Đích đến của quá trình chuyển đổi phải là đưa chợ truyền thống tiếp cận với người tiêu dùng toàn cầu qua thương mại điện tử. Khi người bán tự thấy công nghệ giúp mình bán tốt hơn, quản lý tốt hơn và phục vụ khách hàng tốt hơn, chuyển đổi số mới thực sự bắt đầu.
