Sinh kế trăm triệu của nông dân ven biển
Khi bình minh còn chưa ló rạng, bãi triều xã Quỳnh Phú (tỉnh Nghệ An) đã rộn rã tiếng người. Hàng trăm lao động mang theo cào, rổ nối nhau ra bãi cát mênh mông vừa lộ ra sau khi con nước rút. Một ngày mưu sinh của những người cào ngao bắt đầu từ rất sớm, vất vả nhưng cũng chất chứa niềm vui khi biển còn đem lại sinh kế.
Trên vùng bãi triều rộng hơn 300ha, hàng chục hộ nông dân đang gắn bó với nghề nuôi ngao. Đây là công việc phụ thuộc nhiều vào thủy triều, thời tiết và môi trường nước. Để kịp con nước, nhiều người dân đã quen dậy từ 3 - 4 giờ sáng, ra bãi từ tinh mơ và làm việc liên tục đến quá trưa trước khi nước biển dâng trở lại.
Giữa bãi cát rộng, những chiếc chòi tạm được dựng lên để người dân trông coi bãi nuôi, theo dõi độ mặn, nguồn nước và tình hình sinh trưởng của ngao. Với nhiều hộ ven biển Quỳnh Phú, con ngao không chỉ là vật nuôi, mà còn là tài sản lớn, quyết định nguồn thu của cả gia đình sau mỗi vụ.
Ông Tô Thanh Biên, 65 tuổi, trú tại Sơn Hải, xã Quỳnh Phú, có hơn 5 năm gắn bó với nghề nuôi ngao. Gia đình ông hiện nuôi hơn 3ha ngao trên bãi triều. Theo ông, nuôi ngao không phải cho ăn như nhiều loại thủy sản khác, nhưng lại phụ thuộc rất lớn vào điều kiện tự nhiên.
“Chỉ cần mưa lớn kéo dài hoặc nguồn nước thay đổi bất thường, cả bãi nuôi có thể bị ảnh hưởng nặng”, ông Biên chia sẻ.
Có năm, mưa lũ kéo dài khiến nước từ thượng nguồn đổ ra biển, làm ngao chết hàng loạt hoặc bị cuốn trôi chỉ sau một đêm. Vì vậy, dù nghề nuôi ngao có thể mang lại nguồn thu khá, người nuôi vẫn luôn đối mặt với rủi ro thời tiết.
Năm 2025, gia đình ông Biên từng chịu thiệt hại lớn do mưa lũ. Bước sang vụ mới, ông kỳ vọng mỗi héc ta đạt sản lượng khoảng 8 - 9 tấn ngao. Với giá bán hiện khoảng 22.000 đồng/kg, nếu thời tiết thuận lợi, mỗi héc ta có thể mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng.
Theo các hộ dân, nghề nuôi ngao đòi hỏi người làm phải hiểu con nước, nắm đặc điểm bãi triều và thường xuyên theo dõi sự thay đổi của môi trường. Bãi nuôi phải được chăm sóc, bảo vệ, kiểm tra định kỳ để hạn chế thất thoát, nhất là vào thời điểm mưa lớn, nước dâng hoặc xuất hiện biến động bất thường về độ mặn.
Tạo việc làm cho lao động địa phương
Không chỉ mang lại thu nhập cho các hộ nuôi, nghề nuôi ngao còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Vào đầu vụ, các chủ bãi thuê người xuống giống, san bãi. Đến kỳ thu hoạch, nhiều lao động tiếp tục ra bãi cào ngao thuê để có thêm thu nhập.
Bà Nguyễn Thị Lý, 67 tuổi, cho biết tiền công được tính theo sản lượng thu hoạch. Trung bình mỗi ngày, một lao động có thể cào được khoảng 80 - 100kg ngao, thu nhập từ 200.000 - 250.000 đồng.
“Công việc không quá nặng nhưng phải chịu khó ngâm nước, phơi nắng nhiều giờ liền. Làm quen thì mới theo được nghề”, bà Lý chia sẻ.
Ở tuổi 75, bà Hồ Thị Chắt vẫn đều đặn ra bãi triều làm thuê mỗi ngày. Dưới nắng, bà dùng cào lật từng lớp cát để tìm ngao. Với bà, công việc này tuy vất vả nhưng giúp có thêm tiền trang trải sinh hoạt. “Làm nghề này phải nhớ con nước. Có hôm đang làm nước lên nhanh, mọi người phải vội vàng gom đồ chạy vào bờ”, bà Chắt kể.
Theo ông Cao Xuân Điệp, Phó Chủ tịch UBND xã Quỳnh Phú, nhiều năm nay, nghề nuôi ngao đã trở thành sinh kế quan trọng của người dân địa phương, đặc biệt với các hộ sống ven biển. Nghề không chỉ giúp các chủ bãi có thu nhập khá, mà còn tạo việc làm thường xuyên cho lao động ở các khâu xuống giống, chăm sóc và thu hoạch.
Từ những bãi triều ven biển, con ngao đang mở ra hướng làm ăn phù hợp với điều kiện tự nhiên của Quỳnh Phú. Dù còn phụ thuộc vào thời tiết và môi trường nước, nghề nuôi ngao vẫn là nguồn sinh kế quan trọng, giúp nhiều hộ dân ven biển có thêm thu nhập, ổn định đời sống và gắn bó hơn với vùng bãi triều quê hương.
