Tại Hội nghị quán triệt và triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, sự phát triển của Việt Nam không thể tách rời sự phát triển của khu vực và thế giới. Vì vậy, kết hợp chặt chẽ, hiệu quả sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, nội lực với ngoại lực là điều kiện tiên quyết để chúng ta“sánh vai với các cường quốc năm châu”trên con đường phát triển.
Để hiểu rõ hơn về vai trò tiên phong của đối ngoại, trong đó có đối ngoại Quốc phòng trong thực tiễn hiện nay để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng, PGS. TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, Bộ Quốc phòng.
Thiếu tướng, PGS. TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, Bộ Quốc phòng. Ảnh: Nguyên Khánh
- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”, phải ở vị trí tuyến đầu để ngăn ngừa nguy cơ khủng hoảng từ sớm, từ xa, từ nơi xuất phát. Tinh thần tiên phong này được thể hiện ra sao khi lần đầu tiên Việt Nam có sĩ quan Quân đội đảm nhận vị trí cấp cao tại Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, thưa ông?
Thiếu tướng, PGS. TS Nguyễn Văn Sáu:Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết số 06-NQ/TW đã nhấn mạnh một tư duy đối ngoại mới, toàn diện và có tầm chiến lược. Đối ngoại phải phục vụ lợi ích quốc gia; gắn với trách nhiệm toàn cầu và trở thành lực lượng ở tuyến đầu để phòng ngừa nguy cơ xung đột, khủng hoảng từ sớm, từ xa, từ nơi xuất phát. Đó là bước phát triển quan trọng trong tư duy bảo vệ Tổ quốc bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, sự kiện lần đầu tiên một sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo cấp cao tại một Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở Nam Sudan là đồng chí Thượng tá Lương Trường Vinh, đã vượt ra ngoài thành tựu, năng lực, phẩm chất và uy tín cá nhân của một sĩ quan, trở thành minh chứng sinh động cho sự trưởng thành của đối ngoại quốc phòng Việt Nam; khẳng định năng lực, uy tín và trách nhiệm của Quân đội nhân dân Việt Nam trong tham gia giải quyết các vấn đề an ninh chung của cộng đồng quốc tế.
Theo tôi, tinh thần tiên phong được thể hiện trước hết ở việc Việt Nam không đứng ngoài những vấn đề thách thức toàn cầu, mà chủ động tham gia kiến tạo hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.
Khi sĩ quan Việt Nam trực tiếp tham gia công tác chỉ huy, tham mưu và điều hành tại Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, Việt Nam có thể đóng góp nhân lực, hiến kế, chia sẻ kinh nghiệm, bản lĩnh và văn hóa hòa bình của dân tộc với bạn bè quốc tế.
Xa hơn, mỗi hoạt động gìn giữ hòa bình ở các điểm nóng trên thế giới sẽ hiện thực hóa quan điểm“bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”. Đóng góp cho hòa bình thế giới cũng là góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; ngăn ngừa nguy cơ xung đột lan rộng, giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường hòa bình, ổn định, điều kiện thiết yếu cho sự phát triển của Việt Nam.
Sự hiện diện của sĩ quan Việt Nam ở các cương vị quốc tế còn góp phần nâng cao vị thế, uy tín và sức mạnh mềm của đất nước, thể hiện hình ảnh một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.
Đại diện Liên hợp quốc trao Huy chương “Vì sự nghiệp gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc” tặng Lực lượng gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc của Việt Nam tại Abyei. Ảnh: BQP
- Nghị quyết 06-NQ/TW xác định 1 trong 5 định hướng lớn là thể hiện trách nhiệm toàn cầu, trong đó có gìn giữ hòa bình. Theo ông, hoạt động này đã giúp Việt Nam từng bước tham gia định hình các cơ chế, chuẩn mực như thế nào?
Thiếu tướng, PGS. TS Nguyễn Văn Sáu:Nghị quyết số 06-NQ/TW đã xác định rõ 1 trong 5 định hướng lớn của đối ngoại Việt Nam trong giai đoạn mới là thể hiện trách nhiệm toàn cầu, chủ động đóng góp vào việc giải quyết các vấn đề chung của nhân loại, nâng cao vị thế và uy tín quốc tế của đất nước.
Trong định hướng đó, tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc là một trong những lĩnh vực tiêu biểu, thể hiện bước chuyển từ“tư duy tham gia”sang“tư duy đóng góp, kiến tạo và dẫn dắt”trong những lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh và được cộng đồng quốc tế ghi nhận.
Quá trình tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc đã tạo điều kiện để Việt Nam hiện diện ngày càng sâu hơn trong các thiết chế an ninh đa phương; tham gia thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế, qua đó khẳng định năng lực tổ chức, trình độ chuyên môn, khả năng phối hợp liên ngành và tính chuyên nghiệp của Quân đội nhân dân Việt Nam; tạo nền tảng quan trọng để tiếng nói của Việt Nam có trọng lượng, uy tín hơn trong các diễn đàn quốc tế về hòa bình và an ninh.
Quan trọng hơn, thông qua thực tiễn hoạt động tại các phái bộ, cán bộ, sĩ quan Việt Nam trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng, áp dụng và hoàn thiện các quy trình, tiêu chuẩn tác nghiệp của Liên hợp quốc trong các lĩnh vực như bảo vệ người dân, hỗ trợ nhân đạo, công binh, quân y, bình đẳng giới, bảo vệ trẻ em trong xung đột và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống; giúp Việt Nam tiếp thu các chuẩn mực quốc tế, đóng góp những kinh nghiệm thực tiễn, từng bước tham gia định hình các chuẩn mực và thông lệ đa phương trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng.
Việc đảm nhiệm các vị trí chỉ huy, quản lý và tham mưu tại Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc còn là minh chứng cho sự trưởng thành về năng lực hội nhập quốc tế của Quân đội nhân dân Việt Nam, là cơ sở để Việt Nam mở rộng hợp tác quốc phòng với các quốc gia, tổ chức quốc tế.
Ở tầm chiến lược, những đóng góp đó phản ánh sự chuyển biến trong tư duy đối ngoại theo tinh thần Nghị quyết 06-NQ/TW: từ vị thế một quốc gia tích cực thực hiện trách nhiệm quốc tế đến vị thế một thành viên có năng lực tham gia kiến tạo luật chơi, đóng góp vào xây dựng các cơ chế quản trị toàn cầu trong những lĩnh vực phù hợp với lợi ích, khả năng và uy tín của Việt Nam; góp phần hiện thực hóa quan điểm bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Cùng với việc tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, Việt Nam còn tích cực tham gia cứu trợ thảm họa động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar và gần đây là cứu hộ, khắc phục hậu quả động đất tại Venezuela, do Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ - Phó cục trưởng Cục Cứu hộ - Cứu nạn (Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam), Phó chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia làm Trưởng đoàn. Những hoạt động này thể hiện truyền thống nhân ái, tinh thần“giúp bạn là giúp mình”, khẳng định trách nhiệm quốc tế của một quốc gia yêu chuộng hòa bình.
Bộ trưởng Ngoại giao Venezuela Yvan Gil Pinto đón Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ và Đoàn công tác Việt Nam tại sân bay quốc tế Maiquetia, tham gia đợt khắc phục hậu quả động đất tại Venezuela. Ảnh: BQP
- Đối với lực lượng sĩ quan tham gia gìn giữ hòa bình, ông đánh giá thế nào về mối quan hệ giữa thực lực quân sự và bản lĩnh “6 dám” trong nâng tầm vị thế Việt Nam trên trường quốc tế?
Thiếu tướng, PGS. TS Nguyễn Văn Sáu:Trong điều kiện mới,“thực lực”được hiểu là tiềm lực kinh tế, quốc phòng, an ninh, khoa học, công nghệ, sức mạnh tổng hợp của quốc gia và còn được thể hiện bằng chất lượng nguồn nhân lực, bản lĩnh chính trị, năng lực hội nhập quốc tế của đội ngũ cán bộ thực thi nhiệm vụ đối ngoại.
Đối với lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, mối quan hệ giữa“thực lực”và tinh thần“6 dám”là sự thống nhất hữu cơ, tạo nền tảng nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
Trước hết, không có thực lực thì không thể có ngoại giao quốc phòng hiệu quả. Việc Việt Nam cử các sĩ quan tham mưu, quan sát viên quân sự, triển khai Bệnh viện dã chiến cấp 2, Đội Công binh và từng bước đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo tại các Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, chính là kết quả của quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Thực lực ấy được tích lũy từ trình độ chuyên môn, khả năng sử dụng ngoại ngữ, năng lực chỉ huy, điều hành, khả năng phối hợp đa quốc gia và đặc biệt là phẩm chất của“Bộ đội Cụ Hồ”trong môi trường quốc tế.
Tuy nhiên, thực lực chỉ có thể chuyển hóa thành sức mạnh đối ngoại khi được dẫn dắt bởi bản lĩnh và tinh thần đổi mới. Yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ mang tinh thần“6 dám”, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo và dám đương đầu với khó khăn, thử thách vì lợi ích quốc gia, dân tộc, chính là biểu hiện cụ thể.
Đối với sĩ quan gìn giữ hòa bình, tinh thần này được thể hiện bằng việc sẵn sàng nhận nhiệm vụ tại những địa bàn còn nhiều bất ổn, chủ động thích ứng với môi trường đa văn hóa, xử lý linh hoạt các tình huống phức tạp và tích cực đề xuất sáng kiến, nâng cao hiệu quả thực hiện sứ mệnh của Liên hợp quốc.
Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng, bản lĩnh“6 dám”còn là điều kiện để cán bộ, sĩ quan Việt Nam tự tin tham gia các diễn đàn đa phương, đóng góp ý tưởng và từng bước tham gia xây dựng các quy trình, chuẩn mực quốc tế trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình; phản ánh sự chuyển biến từ tư duy“tham gia để học hỏi”sang tư duy“tham gia để đóng góp, kiến tạo và dẫn dắt”ở những lĩnh vực Việt Nam có năng lực và lợi thế.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Thiếu tướng, PGS. TS Nguyễn Văn Sáu: Có thể khẳng định, thực lực quân sự là nền tảng vật chất và năng lực cốt lõi, còn tinh thần “6 dám” là động lực tạo nên sức mạnh hành động và khả năng chuyển hóa thực lực thành ảnh hưởng quốc tế. Hai yếu tố này bổ sung cho nhau, làm nên hình ảnh một Quân đội nhân dân Việt Nam bản lĩnh, trí tuệ, kỷ luật, chuyên nghiệp, trách nhiệm và hội nhập sâu rộng.
