Sự phát triển của ngành bán dẫn, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống năng lượng, từ bảo đảm nguồn cung điện ổn định, chất lượng cao đến đáp ứng mục tiêu giảm phát thải carbon. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, phát triển hạ tầng năng lượng đồng bộ, đặc biệt là khả năng cung ứng điện sạch với chi phí cạnh tranh, có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà So Young Jang, Giám đốc Bộ phận Hợp tác và Liên minh Năng lượng của SEMI đã phân tích những thách thức về năng lượng của ngành bán dẫn, đồng thời đề xuất các ưu tiên để Việt Nam chủ động chuẩn bị hạ tầng điện, tận dụng cơ hội phát triển hệ sinh thái bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.
Điện sạch và lưới điện tin cậy là nền tảng phát triển bán dẫn
- Thưa bà, việc cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu và ngành bán dẫn khác gì so với nhu cầu điện thông thường? Việt Nam cần chuẩn bị hệ thống năng lượng như thế nào để đáp ứng những nhu cầu này?
Bà So Young Jang:Sản xuất bán dẫn và vận hành các trung tâm dữ liệu có những yêu cầu về điện năng khác biệt căn bản so với nhiều ngành công nghiệp truyền thống. Các hoạt động này diễn ra liên tục 24/7 và đòi hỏi lượng điện lớn với độ tin cậy và chất lượng điện năng cao. Ngay cả những gián đoạn cấp điện hoặc biến động điện áp trong thời gian ngắn cũng có thể gây ra những tổn thất đáng kể về vận hành và tài chính.
Đồng thời, các doanh nghiệp bán dẫn toàn cầu và khách hàng của họ ngày càng cam kết mạnh mẽ với mục tiêu giảm phát thải carbon, kéo theo nhu cầu gia tăng đối với nguồn điện carbon thấp có độ tin cậy cao và giá cả cạnh tranh.
Đối với Việt Nam, thách thức không đơn thuần là sản xuất thêm điện. Việt Nam cần phát triển một hệ thống năng lượng tích hợp, kết hợp giữa nguồn phát điện sạch đủ đáp ứng nhu cầu, hạ tầng lưới điện tin cậy, hệ thống lưu trữ năng lượng và các cơ chế mua bán điện có tính cạnh tranh.
SEMI Energy Collaborative khuyến nghị Việt Nam tích hợp nhu cầu điện của ngành bán dẫn và các trung tâm dữ liệu vào công tác quy hoạch phát triển điện lực quốc gia dài hạn, có tính đến yêu cầu bảo đảm độ tin cậy của hệ thống. Việc phối hợp sớm giữa các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị cung cấp điện, nhà phát triển công nghiệp và các khách hàng tiêu thụ điện lớn sẽ đóng vai trò thiết yếu, bảo đảm hạ tầng năng lượng phát triển đồng bộ với các khoản đầu tư công nghiệp.
- Thưa bà, cáctrung tâm bán dẫn lớn trên thế giới đang giải bài toán giữa nhu cầu điện rất cao, yêu cầu nguồn điện ổn định và mục tiêu giảm phát thải như thế nào? Từ những kinh nghiệm đó, theo bà, Việt Nam nên ưu tiên điều gì ngay từ giai đoạn xây dựng hệ sinh thái bán dẫn để không phải xử lý các điểm nghẽn về năng lượng và môi trường khi ngành đã phát triển đến quy mô lớn?
Bà So Young Jang:Tại các trung tâm sản xuất bán dẫn lớn, bao gồm Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Malaysia, Singapore và Mỹ, chính phủ và doanh nghiệp ngày càng nhận thức rõ rằng khả năng cung ứng năng lượng, độ tin cậy của lưới điện và mục tiêu giảm phát thải carbon cần được giải quyết đồng thời.
Cách tiếp cận tại mỗi nơi có sự khác biệt tùy thuộc vào cơ cấu thị trường và nguồn tài nguyên năng lượng của từng địa phương. Tuy nhiên, một số ưu tiên chung đang dần hình thành, bao gồm đẩy nhanh triển khai năng lượng tái tạo, tăng cường hạ tầng truyền tải điện, mở rộng hệ thống lưu trữ năng lượng và cải thiện khả năng tiếp cận nguồn điện sạch của doanh nghiệp.
Thông qua SEMI Energy Collaborative, chúng tôi hợp tác với các doanh nghiệp bán dẫn, nhà phát triển năng lượng, nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách trên khắp châu Á nhằm xác định những giải pháp thiết thực cho các thách thức này. Tôi cho rằng, Việt Nam có cơ hội quan trọng để tiếp thu những kinh nghiệm đó ngay từ giai đoạn đầu phát triển hệ sinh thái bán dẫn. Từ đó, tôi đề xuất bốn ưu tiên chiến lược.
Thứ nhất,triển khai năng lượng tái tạo, đẩy nhanh phát triển nguồn điện sạch với quy mô đủ lớn và mức giá cạnh tranh.
Thứ hai,ưu tiên lưu trữ năng lượng, cụ thể, hỗ trợ triển khai các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin và những giải pháp linh hoạt khác nhằm tăng cường độ tin cậy của hệ thống điện và hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo.
Thứ ba, mức độ sẵn sàng của lưới điện thông qua bảo đảm tiến độ phát triển hạ tầng truyền tải và phân phối điện phù hợp với nhu cầu trong tương lai của ngành bán dẫn và các trung tâm dữ liệu.
Thứ tư, minh bạch hóa giá điện và phí sử dụng lưới điện. Xây dựng các khuôn khổ mua bán điện rõ ràng, có tính dự báo và khả thi về mặt thương mại, qua đó khuyến khích đầu tư tư nhân.
Việc giải quyết đồng bộ các ưu tiên này sẽ giúp Việt Nam tránh được những hạn chế về hạ tầng năng lượng có thể cản trở tăng trưởng công nghiệp trong tương lai.
Chủ động hạ tầng năng lượng để nâng sức hút đầu tư công nghệ cao
- Công nghiệp bán dẫn đang đặt ra nhiều yêu cầu cao về việc điện phải đạt chất lượng cao và phát triển theo hướng xanh. Theo chuyên gia, Việt Nam cần giải bài toán này như thế nào để các trung tâm dữ liệu và cơ sở công nghiệp bán dẫn nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đáp ứng các yêu cầu về giảm phát thải?
Bà So Young Jang:Hoạt động sản xuất bán dẫn tiêu thụ lượng điện đáng kể cho thiết bị sản xuất, phòng sạch, hệ thống làm mát và các hoạt động thiết yếu khác. Các trung tâm dữ liệu cũng cần nguồn điện liên tục cho hệ thống tính toán và làm mát.
Từ những yêu cầu đó, tôi cho rằng, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng có thể giúp giảm mức tiêu thụ điện và chi phí vận hành. Tuy nhiên, chỉ cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng sẽ không đủ để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của ngành cũng như các mục tiêu giảm phát thải carbon dài hạn.
Việt Nam nên áp dụng cách tiếp cận hai hướng: khuyến khích phát triển hạ tầng công nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp mua bán điện phát thải carbon thấp đủ đáp ứng nhu cầu. Điều này đòi hỏi các cơ chế mua bán điện thiết thực, bao gồm cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), chứng nhận năng lượng tái tạo đáng tin cậy, cùng với cơ chế giá điện và phí sử dụng lưới điện minh bạch.
Từ góc nhìn của SEMI, ưu tiên hàng đầu là xây dựng một hệ sinh thái năng lượng trong đó doanh nghiệp có thể tiếp cận hạ tầng cung cấp điện phát thải carbon thấp với độ tin cậy cao, giá cả hợp lý và khả năng xác minh rõ ràng, khi hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục mở rộng.
Việc sớm áp dụng những nguyên tắc này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các yêu cầu quốc tế về phát triển bền vững và củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
Kinh nghiệm từ quốc tế cho thấy, phát triển hệ sinh thái bán dẫn và trung tâm dữ liệu đòi hỏi Việt Nam phải có sự chuẩn bị đồng bộ về nguồn điện, lưới điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và cơ chế mua bán điện. Theo bà So Young Jang, việc đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo, hiện đại hóa lưới điện và hoàn thiện chính sách tiếp cận điện sạch sẽ giúp Việt Nam đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các ngành công nghệ cao, đồng thời thu hút đầu tư tư nhân. Chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn về năng lượng ngay từ đầu sẽ tạo nền tảng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo lợi thế trong quá trình phát triển ngành bán dẫn.
