Nhu cầu tín dụng chính thức và những khoảng trống tiếp cận
Nhằm mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính, tín dụng chính thức, đáp ứng nhu cầu thanh toán, tiêu dùng của công nhân, người lao động, đồng thời góp phần phòng ngừa, đẩy lùi tín dụng đen, ngày 19/11/2026, Báo Lao Động phối hợp với Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức Hội thảo “Giải pháp mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa cho người lao động, đẩy lùi tín dụng đen”.
Hội thảo “Giải pháp mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa cho người lao động, đẩy lùi tín dụng đen”.

Theo số liệu của Cục Thống kê được ông Nguyễn Ngọc Hiển, Tổng Biên tập Báo Lao Động dẫn tại hội thảo, quý III/2026, cả nước có gần 53 triệu người lao động có việc làm. Đây là lực lượng có nhu cầu lớn về các dịch vụ tài chính, tín dụng chính thức để phục vụ tiêu dùng và xử lý những khoản chi đột xuất trong cuộc sống.
Song thực tế, không phải người lao động nào cũng có điều kiện tiếp cận nguồn vốn ngân hàng khi phát sinh nhu cầu. Một bộ phận công nhân gặp khó khăn do thu nhập thấp, thiếu hồ sơ chứng minh tài chính hoặc chưa có lịch sử tín dụng. Khi cần tiền gấp để giải quyết những khoản chi tiêu thiết yếu, họ có nguy cơ tìm đến các hình thức vay không chính thức, trong đó có tín dụng đen.
Đáng chú ý, theo báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự, Bộ Công an, trong giai đoạn 2019 - 2025, toàn quốc đã xử lý, giải quyết khoảng 6.958 vụ việc với 11.317 đối tượng liên quan đến tín dụng đen; khởi tố 4.297 vụ án hình sự với 10.836 bị can. Hoạt động cho vay nặng lãi còn biến tướng qua mạng xã hội, ứng dụng điện thoại, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người đi vay. Trong đó, công nhân, người lao động là nhóm nạn nhân chiếm tỷ lệ không nhỏ.
Những con số này cho thấy yêu cầu mở rộng các kênh tiếp cận tín dụng an toàn không chỉ xuất phát từ nhu cầu tiêu dùng mà còn gắn với việc bảo vệ người lao động trước những hình thức cho vay thiếu minh bạch.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, phát triển tài chính toàn diện không chỉ là mở rộng số lượng người có tài khoản ngân hàng hay được tiếp cận dịch vụ tài chính. Quan trọng hơn là bảo đảm mọi người dân, trong đó có người lao động và các nhóm thu nhập thấp, có khả năng tiếp cận, sử dụng các sản phẩm, dịch vụ tài chính chính thức một cách thuận tiện, phù hợp, an toàn và với chi phí hợp lý.
Theo Phó Thống đốc, thẻ ngân hàng, trong đó có thẻ tín dụng nội địa, không đơn thuần là phương tiện thanh toán. Nếu được phát triển phù hợp, thẻ tín dụng còn có thể góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng chính thức, giúp người dân chủ động hơn trong các nhu cầu chi tiêu hợp pháp và từng bước tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái tài chính hiện đại.
Đối với công nhân, người lao động, một công cụ tài chính thuận tiện, minh bạch và phù hợp có thể tạo thêm lựa chọn khi phát sinh nhu cầu chi tiêu cần thiết, thay vì phải tìm đến những nguồn vay không chính thức tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Thực tế, thị trường thẻ tín dụng nội địa đang ghi nhận tốc độ phát triển đáng chú ý. Theo ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước, đến hết tháng 9/2026, có 17 tổ chức phát hành thẻ tín dụng nội địa với hơn 7,4 triệu thẻ đang lưu hành, tăng 63% so với cùng kỳ năm 2025. Giai đoạn 2021 - 2025, số lượng thẻ tín dụng nội địa phát hành tăng bình quân 88%/năm.
So với tổng số hơn 21,1 triệu thẻ tín dụng đang lưu hành trên thị trường, thẻ tín dụng nội địa hiện chiếm khoảng 35%. Điều này cho thấy dư địa phát triển vẫn còn, nhất là khi nhu cầu mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính chính thức của người lao động ngày càng rõ nét.
Tuy nhiên, số lượng thẻ tín dụng nội địa đang lưu hành vẫn tập trung chủ yếu tại một số ít ngân hàng và công ty tài chính. Đặt trong tương quan với quy mô lực lượng lao động cả nước, khả năng đưa sản phẩm đến gần hơn với công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất vẫn là vấn đề cần được quan tâm.

Thẻ tín dụng nội địa cần đi cùng khả năng trả nợ
Mặc dù có tiềm năng mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng chính thức, việc phát triển thẻ tín dụng nội địa cho người lao động vẫn đối diện không ít rào cản.
Theo đánh giá của Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước, khó khăn đầu tiên nằm ở khâu tiếp cận và đánh giá tín dụng. Một bộ phận công nhân có thu nhập không cao, biến động hoặc đến từ nhiều nguồn khác nhau. Hồ sơ chứng minh thu nhập và lịch sử tín dụng có thể chưa đầy đủ. Trong khi đó, phương thức thẩm định chủ yếu dựa trên chứng từ truyền thống chưa chắc phản ánh đầy đủ dòng tiền cũng như khả năng trả nợ thực tế của khách hàng.
Bên cạnh đó, sản phẩm và chi phí sử dụng chưa thực sự phù hợp với mọi nhóm khách hàng. Hạn mức, lãi suất, phí, thời gian miễn lãi, điều kiện phát hành và cách thức thanh toán dư nợ cần được thiết kế dễ hiểu, minh bạch, tương xứng với khả năng chi trả của người sử dụng.
Một rào cản khác đến từ mạng lưới chấp nhận thanh toán. Tại một số khu vực tập trung đông công nhân, các cửa hàng nhỏ và hộ kinh doanh vẫn ưu tiên tiền mặt hơn phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Chi phí thiết bị, kết nối và chấp nhận thanh toán còn cao cũng có thể làm giảm động lực tham gia của các đơn vị kinh doanh.
Đặc biệt, kiến thức tài chính và thói quen sử dụng cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Người lao động cần hiểu rõ thẻ tín dụng không phải là khoản thu nhập bổ sung. Nếu không quản lý chi tiêu và thanh toán đúng hạn, chi phí lãi và phí có thể trở thành gánh nặng tài chính.
Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy, mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng cần được triển khai đồng bộ với hạ tầng thanh toán, mạng lưới chấp nhận và cơ chế bảo vệ khách hàng. Tại Ấn Độ, từ năm 2022, thẻ tín dụng RuPay được kết nối với UPI, cho phép khách hàng quét mã QR của người bán để thanh toán bằng hạn mức thẻ. Tỷ trọng thẻ tín dụng RuPay đang lưu hành tăng từ 3% lên 10% trong năm tài chính 2023-2024 và tiếp tục tăng, đạt ngưỡng 16-18% vào cuối năm 2025.
Trong khi đó, kinh nghiệm của Thái Lan cho thấy yêu cầu thúc đẩy cho vay có trách nhiệm, minh bạch thông tin và trách nhiệm của tổ chức cung ứng trong toàn bộ vòng đời khoản vay, trong đó có khoản vay qua thẻ tín dụng.
Từ thực tế này, ông Lê Anh Dũng cho rằng, phát triển thẻ tín dụng nội địa cần dựa trên ba yếu tố: hạ tầng thanh toán trong nước đủ mạnh và có tính liên thông; mạng lưới chấp nhận rộng, chi phí hợp lý để tạo nhu cầu sử dụng thực chất; cơ chế cấp tín dụng có trách nhiệm, bảo đảm khả năng trả nợ và quyền lợi khách hàng.
Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cũng nhấn mạnh, phát triển thẻ tín dụng nội địa không phải là khuyến khích vay tiêu dùng bằng mọi giá. Mục tiêu cuối cùng không phải phát hành được nhiều thẻ, mà là tạo điều kiện để người dân tiếp cận và sử dụng những sản phẩm tài chính chính thức có trách nhiệm, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả.
Để thực hiện mục tiêu này, đại diện Ngân hàng Nhà nước cho rằng, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục định hướng chính sách, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý; NAPAS hỗ trợ kết nối hạ tầng; các ngân hàng phát triển sản phẩm và quản trị rủi ro; Tổng Liên đoàn Lao động, công đoàn cơ sở và doanh nghiệp hỗ trợ truyền thông, kết nối nhu cầu; các đơn vị bán lẻ mở rộng điểm chấp nhận thanh toán... Việc lựa chọn một số địa bàn có khu công nghiệp lớn để thí điểm, đánh giá trước khi nhân rộng cũng được Ngân hàng Nhà nước đặt ra tại hội thảo.
Phát triển thẻ tín dụng không chỉ là gia tăng số lượng thẻ phát hành, mà quan trọng hơn là mở rộng khả năng tiếp cận của người lao động, nâng tỷ lệ thẻ hoạt động, tần suất và giá trị giao dịch, độ phủ điểm chấp nhận; đồng thời bảo đảm chất lượng tín dụng và khả năng trả nợ đúng hạn.