Nhiệm vụ cấp thiết
Theo Viện Nghiên cứu Dầu và Cây có dầu, tài nguyên di truyền thực vật có vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp vật liệu ban đầu để chọn tạo ra giống mới và là hạt nhân của đa dạng sinh học nên giữ vai trò rất quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp của mỗi quốc gia.
Thực tế cho thấy, quốc gia nào sở hữu nguồn tài nguyên di truyền sinh vật nói chung và nguồn tài nguyên thực vật nói riêng càng đa dạng và phong phú sẽ đạt được nhiều thành tựu nổi bật trong công tác chọn tạo giống mới phục vụ phát triển kinh tế đất nước.
Việt Nam được xếp hạng thứ 16 trên thế giới về sự đa dạng tài nguyên sinh vật. Tuy nhiên, sự đa dạng tài nguyên thực vật nói trên đang bị đe dọa nghiêm trọng do thiên tai, thói quen canh tác lạc hậu, sự gia tăng dân số kèm theo quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ tại khắp các vùng trong cả nước, đặc biệt là sự biến đổi khí hậu, nước biển dâng.
Hậu quả là có rất nhiều loài thực vật, trong đó có nguồn tài nguyên di truyền cây nguyên liệu dầu, tinh dầu thực vật đang rơi vào tình trạng nguy hiểm, có nguy cơ bị tuyệt chủng, đe dọa sự phát triển sinh vật bền vững.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác bảo tồn tài nguyên di truyền cây nguyên liệu dầu, tinh dầu thực vật phục vụ phát triển kinh tế, Viện Nghiên cứu Dầu và Cây có dầu đã xem đây là nhiệm vụ cấp thiết và tổ chức triển khai nhiệm vụ bảo tồn thường xuyên, với kết quả đạt được là 547 mẫu giống các cây nguyên liệu dầu, tinh dầu thực vật đã được thu thập và bảo tồn lưu giữ an toàn. Công tác bảo quản giữ được đầy đủ các chỉ tiêu kỹ thuật như đặc tính giống, khả năng nảy mầm… tức là đảm bảo giữ giống an toàn và nguyên trạng ban đầu.
Trong số các nguồn gen cây nguyên liệu dầu, tinh dầu thực vật được lưu giữ, đã có nhiều gen quý được khai thác thành công dưới dạng sử dụng trực tiếp (dừa Ta, dừa Dâu, dừa Xiêm, dừa Ẻo, dừa Dứa, dừa Sáp; giống lạc VD1, VD2, VD5, VD6, VD7, VD8; giống vừng V6, V36, VDM3, VDM34; giống đậu tương VDN1, VDN3…) hoặc dùng làm nguồn vật liệu lai tạo giống mới (dừa lai JVA1, JVA2, PB121), hay áp dụng công nghệ sinh học để tạo ra giống mới không có trong tự nhiên (giống dừa Sáp nuôi cấy phôi có tỷ lệ trái đặc ruột cao), góp phần tích cực vào sự nghiệp bảo tồn đa dạng sinh học của đất nước và phát triển nông nghiệp bền vững.
Khởi đầu cho các nghiên cứu chọn tạo giống
Đại diện Viện Nghiên cứu Dầu và Cây có dầu cho biết, nhiệm vụ “Lưu giữ, bảo quản nguồn gen cây nguyên liệu dầu và cây tinh dầu” thuộc nhiệm vụ thường xuyên theo “đặt hàng” của Bộ Công Thương với Viện. Mục tiêu chung của nhiệm vụ là lưu giữ, bảo quản an toàn nguồn gen cây nguyên liệu dầu và cây tinh dầu phục vụ sản xuất và chọn, tạo giống.
Qua nhiệm vụ lưu giữ và bảo quản nguồn gen các cây nguyên liệu dầu và cây tinh dầu, những giống có nguồn gen quý được xác định, nhân giống và triển khai trong sản xuất để giúp nông dân thay đổi cơ cấu giống cây trồng phù hợp với yêu cầu của thị trường, gia tăng thu nhập (yếu tố kinh tế - xã hội), phù hợp với sự thay đổi của điều kiện sinh thái (yếu tố môi trường, biến đổi khí hậu), góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.
Bên cạnh đó, lưu giữ và bảo quản tốt các nguồn gen trong thời điểm hiện tại để cung cấp thông tin, nguồn tư liệu sẵn sàng cho các nghiên cứu chuyên sâu về giống các cây nguyên liệu dầu và cây tinh dầu.
Đồng thời, trong thời gian qua, các nguồn gen cây có dầu ngắn ngày (lạc, vừng, đậu tương) và cây dài ngày (dừa, phi long, jatorpha) được thu thập và lưu giữ đã sử dụng cho các đề tài nghiên cứu khoa học như sau: 50 giống lạc làm vật liệu nghiên cứu trong đề tài “Nghiên cứu chọn tạo giống lạc có hàm lượng dầu cao”; 18 giống vừng làm vật liệu nghiên cứu trong đề tài “Nghiên cứu chọn tạo giống vừng có năng suất, hàm lượng dầu và và linoleic cao”; 8 giống đậu tương làm vật liệu nghiên cứu trong đề tài “Tuyển chọn giống đậu tương có năng suất và hàm lượng dầu cao phù hợp với điều kiện sản xuất vùng đồng bằng sông Cửu Long”; 11 giống dừa làm vật liệu nghiên cứu trong đề tài “Nghiên cứu phát triển giống dừa có năng suất cao, thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp điều kiện sinh thái vùng biển đảo và bờ biển Việt Nam”.
Ngoài ra Viện còn cung cấp nguồn gen các cây có dầu cho các đơn vị nghiên cứu, trường đại học trong nước để làm vật liệu khởi đầu cho các nghiên cứu chọn tạo giống và đào tạo.
Viện Nghiên cứu Dầu và Cây có dầu đề nghị tiếp tục thực hiện công tác lưu giữ và bảo quản nguồn gen cây nguyên liệu dầu (dừa, lạc, vừng, đậu tương, Jatropha, phi long) và cây tinh dầu, nhằm xác định các nguồn gen quý, từ đó nhân giống và triển khai trong sản xuất.
