Đầu tư nhiều lớp kiểm soát để nâng cao trách nhiệm của sàn
Từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử 2025 cùng Nghị định số 248/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mở ra giai đoạn mới trong quản lý hoạt động thương mại điện tử. Nếu trước đây trách nhiệm chủ yếu tập trung vào người bán, nay các nền tảng cũng được đặt vào vị trí trung tâm của chuỗi quản trị, từ xác thực chủ thể kinh doanh, giám sát hàng hóa, tiếp nhận phản ánh đến phối hợp xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, đại diện sàn thương mại điện tử Shopee Việt Nam cho biết, Luật Thương mại điện tử 2025 là bước hoàn thiện quan trọng của khung pháp lý đối với hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam. Các quy định mới không chỉ tạo nền tảng cho thị trường phát triển minh bạch và bền vững hơn mà còn thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái nâng cao trách nhiệm trong quá trình kinh doanh.
Với vai trò là nền tảng thương mại điện tử lớn tại Việt Nam, Shopee đã và đang rà soát toàn bộ chính sách, quy trình vận hành cũng như các tính năng trên sàn để đáp ứng các quy định mới của Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc nền tảng đã triển khai định danh người bán từ giữa năm 2025 thông qua hệ thống đối chiếu thông tin căn cước công dân và mã số thuế với dữ liệu của cơ quan nhà nước. Đây được xem là lớp xác thực đầu tiên nhằm nâng cao khả năng quản lý chủ thể kinh doanh trên môi trường số.
Song song với đó, Shopee tiếp tục đầu tư nhiều lớp kiểm soát kết hợp giữa công nghệ và đội ngũ kiểm duyệt nhằm phát hiện các sản phẩm có dấu hiệu giả mạo, hàng nhái hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Công nghệ nhận diện từ khóa, hình ảnh được áp dụng ngay từ giai đoạn sản phẩm đăng tải lên sàn, đồng thời chủ sở hữu thương hiệu có thể chủ động báo cáo vi phạm thông qua Cổng thông tin bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (Brand IP Portal).
Khi phát hiện sai phạm, nền tảng áp dụng nhiều hình thức xử lý như gỡ bỏ sản phẩm, cộng điểm phạt, hạn chế hoặc khóa tài khoản tùy theo mức độ vi phạm. Shopee cũng khẳng định luôn chủ động phối hợp với cơ quan chức năng; ngay khi nhận được thông tin chính thống về sản phẩm vi phạm sẽ lập tức gỡ bỏ, cấm đăng bán, đồng thời cung cấp hồ sơ, dữ liệu phục vụ công tác xác minh, điều tra theo quy định.
Doanh nghiệp kỳ vọng môi trường cạnh tranh công bằng
Những quy định mới không chỉ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các nền tảng mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và người bán. Cùng với việc thích ứng với khung pháp lý mới, nhiều đơn vị còn phải tính toán lại bài toán chi phí để duy trì sức cạnh tranh.
Ông Kiều Tiến Anh, Giám đốc vận hành sàn Hi1 - Thuần Việt đánh giá Luật Thương mại điện tử là bước tiến cần thiết khi hướng thị trường tới sự minh bạch, an toàn và phát triển bền vững hơn.“Các quy định mới hướng thị trường đến sự minh bạch, an toàn và phát triển bền vững hơn; đồng thời nâng cao trách nhiệm trong việc xác thực người bán, cung cấp thông tin sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng, quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và xử lý các giao dịch trên môi trường số”,ông Kiều Tiến Anh cho hay.
Để thích ứng, Hi1 lựa chọn phát triển theo mô hình Factory to Consumer (F2C), kết nối trực tiếp nhà sản xuất với người tiêu dùng nhằm giảm tầng nấc trung gian, đồng thời áp dụng chính sách không thu phí nền tảng đối với nhà bán hàng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái bán hàng đa kênh, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ pháp lý, thông tin sản phẩm, nguồn gốc hàng hóa, vận hành đơn hàng và triển khai chiến lược "Mỗi xã một gian hàng" nhằm mở rộng đầu ra cho sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương.
Theo ông Kiều Tiến Anh, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong giai đoạn mới không còn nằm ở giá bán thấp mà ở chất lượng sản phẩm, nguồn gốc rõ ràng, năng lực vận hành và niềm tin của người tiêu dùng.
Ở góc độ nhà sản xuất, bà Ma Thị Ninh, Giám đốc HTX Yến Dương (tỉnh Thái Nguyên) cho rằng quy định xác thực người bán là một trong những điểm mới cần thiết để tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch hơn. Đối với các hợp tác xã làm ăn nghiêm túc, đây không phải là rào cản mà là cơ hội để khẳng định uy tín.
Theo bà Ninh, để một sản phẩm OCOP được người tiêu dùng đón nhận phải trải qua quá trình xây dựng vùng nguyên liệu, hoàn thiện quy trình sản xuất, bảo đảm an toàn thực phẩm, đầu tư bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, trên môi trường trực tuyến vẫn xuất hiện tình trạng một số tài khoản sử dụng thông tin không đầy đủ hoặc mượn danh đặc sản địa phương để bán sản phẩm chưa được kiểm chứng về chất lượng, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của các đơn vị sản xuất chân chính.
"Khi mọi gian hàng đều gắn với một chủ thể cụ thể và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hàng hóa mình cung cấp, thị trường sẽ minh bạch hơn, người tiêu dùng cũng được bảo vệ tốt hơn",bà Ma Thị Ninh nhận định.
Chia sẻ về quá trình chuyển đổi số, bà cho biết ngoài đầu tư sản xuất, các hợp tác xã còn phải học cách xây dựng gian hàng, chụp ảnh, livestream, chăm sóc khách hàng, xử lý đơn hàng và thích ứng với thuật toán của các nền tảng, trong khi nguồn nhân lực và kinh phí còn hạn chế.
Một khó khăn khác là sự cạnh tranh với các sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc hàng giả được rao bán với mức giá rất thấp. Không ít sản phẩm sử dụng hình ảnh tương tự hàng OCOP hoặc đặc sản địa phương khiến người tiêu dùng khó phân biệt. Khi khách hàng mua phải sản phẩm kém chất lượng, niềm tin đối với cả nhóm sản phẩm cũng bị ảnh hưởng.
Theo bà Ma Thị Ninh, việc các sàn thương mại điện tử tăng cường xác thực người bán, kiểm soát hàng hóa và chủ động phối hợp với cơ quan quản lý sẽ góp phần bảo vệ thương hiệu cho các sản phẩm OCOP, tạo điều kiện để những đơn vị đầu tư nghiêm túc về chất lượng có nhiều cơ hội tiếp cận người tiêu dùng hơn.
Luật Thương mại điện tử 2025 không chỉ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các nền tảng mà còn tạo động lực để doanh nghiệp, hợp tác xã và người bán chuyên nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi trách nhiệm được phân bổ đồng đều trong toàn bộ hệ sinh thái và các chủ thể cùng thực hiện nghiêm các quy định mới, thương mại điện tử Việt Nam sẽ có thêm nền tảng để phát triển minh bạch, bền vững và lấy niềm tin của người tiêu dùng làm trung tâm.
