Tạo hành lang pháp lý cho công nghiệp hỗ trợ
Theo Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), công nghiệp hỗ trợ được xem là một trong những mắt xích quyết định sức mạnh của nền công nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển của lĩnh vực này vẫn chưa tương xứng với yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tốc độ mở rộng của các ngành sản xuất, chế biến, chế tạo.
Luật Công nghiệp trọng điểm được kỳ vọng sẽ tạo ra khung pháp lý đồng bộ, giúp thúc đẩy các ngành công nghiệp có lợi thế.
Chính vì vậy, việc xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm đang mở ra một hướng tiếp cận mới. Theo nội dung được Chính phủ thông qua, Luật sẽ tập trung vào hai nhóm chính sách lớn do Bộ Công Thương đề xuất.
Thứ nhất,khuyến khích sản xuất, chế tạo trong nước đối với các sản phẩm công nghiệp trọng điểm. Đây được xác định là một trong những trụ cột nhằm nâng cao năng lực nội sinh, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và từng bước làm chủ công nghệ. Khi năng lực sản xuất trong nước được củng cố, các ngành công nghiệp nền tảng như cơ khí chế tạo, điện tử, vật liệu mới… cũng có thêm điều kiện để phát triển.
Thứ hai,phát triển công nghiệp hỗ trợ. Đây là lĩnh vực giữ vai trò cung ứng linh kiện, vật tư, nguyên phụ liệu cho hoạt động sản xuất, trong khi công nghiệp chế biến, chế tạo tạo ra các sản phẩm cuối cùng có giá trị cao.
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, việc xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý thống nhất để thúc đẩy các ngành công nghiệp nền tảng của nền kinh tế, trong đó công nghiệp hỗ trợ được coi là mắt xích then chốt.
Đáng chú ý, tại Dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm, Bộ Công Thương nhấn mạnh phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm, đặc biệt là công nghiệp hỗ trợ, là nhân tố quan trọng để tạo điều kiện thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài chất lượng cao, hướng tới tăng trưởng bền vững. Việc đưa công nghiệp hỗ trợ vào phạm vi điều chỉnh của Luật không đơn thuần là bổ sung thêm một lĩnh vực được hưởng chính sách. Quan trọng hơn, đây là bước định vị rõ vai trò của công nghiệp hỗ trợ trong cấu trúc phát triển công nghiệp, từ đó tạo cơ sở xây dựng những chính sách đủ mạnh nhằm nâng cao năng lực nội địa hóa, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tạo nền tảng cho công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển bền vững.
Hồ sơ Dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm hiện đang được Chính phủ giao Bộ Công Thương hoàn thiện. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp cho biết, một trong những điểm mới đáng chú ý của Dự thảo Luật là đề xuất các cơ chế đặc thù, vượt trội nhằm thu hút đầu tư, tạo sản phẩm và tạo thị trường cho phát triển công nghiệp trọng điểm. “Mục tiêu của Dự thảo Luật không chỉ là thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đến đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà còn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua quá trình chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng”- ông Phạm Văn Quân cho biết thêm.
Mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp
Với công nghiệp hỗ trợ, giá trị lớn nhất mà Luật Công nghiệp trọng điểm có thể tạo ra không chỉ nằm ở các chính sách ưu đãi riêng lẻ, mà ở việc thiết lập cơ chế liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp lớn. Các giải pháp được Bộ Công Thương lựa chọn cũng phù hợp với định hướng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, cần áp dụng tỷ lệ nội địa hóa phù hợp theo lộ trình trong các ngành công nghiệp trọng điểm, mũi nhọn và ưu tiên; đồng thời đặt yêu cầu các dự án FDI lớn phải có kế hoạch sử dụng chuỗi cung ứng nội địa ngay từ giai đoạn phê duyệt dự án.
Theo Cục Công nghiệp, cùng với đó là định hướng xây dựng các chuỗi liên kết doanh nghiệp theo cụm ngành, chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng; khuyến khích các doanh nghiệp lớn dẫn dắt chuỗi cung ứng trong nước, kết nối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Việc hỗ trợ phát triển các cụm liên kết ngành, đặc biệt là công nghiệp hỗ trợ, cũng được xác định là một trong những giải pháp quan trọng.
Từ góc độ phát triển dài hạn, mục tiêu đặt ra là hình thành và phát triển các chuỗi giá trị trong nước thông qua thu hút đầu tư hiệu quả, thúc đẩy kết nối kinh doanh và liên kết giữa doanh nghiệp Việt Nam với các doanh nghiệp đa quốc gia, các công ty sản xuất, lắp ráp trong nước và nước ngoài. Đây là điều kiện để phát triển các ngành công nghiệp vật liệu, sản xuất linh phụ kiện, nguyên phụ liệu, từ đó tăng cường tính tự chủ đối với nguyên liệu đầu vào, giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, nâng cao giá trị gia tăng nội địa và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Từ thực tiễn ngành ô tô, tại cuộc họp lần thứ hai của Tổ soạn thảo xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm diễn ra cuối tháng 6/2026, bà Nguyễn Thị Hoa, Quyền Trưởng Tiểu ban Chính sách, Hiệp hội các Nhà sản xuất ô tô Việt Nam cho rằng, xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm cần hướng tới tạo dựng hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh. Theo bà Hoa, việc bổ sung ngành ô tô vào nhóm công nghiệp trọng điểm là phù hợp, bởi đây là ngành có sức lan tỏa lớn tới nhiều lĩnh vực khác. Tuy nhiên, chính sách phát triển phải thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp đầu chuỗi, doanh nghiệp phụ trợ trong nước và khối doanh nghiệp FDI nhằm nâng cao khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Đáng chú ý, đại diện Hiệp hội các Nhà sản xuất ô tô Việt Nam chỉ ra, chính sách công nghiệp trọng điểm cần chú trọng tới việc thu hút và giữ chân nhà đầu tư chất lượng cao. Đây được xem là yếu tố then chốt bởi các doanh nghiệp FDI hiện không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn đóng vai trò quan trọng trong chuyển giao công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và tạo nền tảng phát triển bền vững cho ngành công nghiệp Việt Nam trong dài hạn.
Song hành với phát triển công nghiệp hỗ trợ là thúc đẩy các ngành sản xuất, lắp ráp sản phẩm hoàn chỉnh. Việc hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm cho doanh nghiệp Việt Nam trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo ưu tiên được kỳ vọng sẽ từng bước hình thành những doanh nghiệp, tập đoàn có tầm cỡ khu vực, tạo hiệu ứng lan tỏa và dẫn dắt các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ phát triển.
Theo tinh thần Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, bài toán không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp hay tăng quy mô sản xuất. Điều quan trọng hơn là nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, tăng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và cải thiện vị trí của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp, Tổ phó Thường trực Tổ soạn thảo Luật Công nghiệp trọng điểm cho biết, đến nay, cơ quan soạn thảo đã nhận được 48 ý kiến góp ý từ các bộ, ngành, Đoàn đại biểu Quốc hội và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Theo ông Trần Việt Hòa, 100% ý kiến góp ý đều thống nhất với sự cần thiết phải ban hành và sớm ban hành Luật Công nghiệp trọng điểm, coi đây là hành lang pháp lý quan trọng, tạo cơ chế đột phá để thúc đẩy phát triển công nghiệp, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới.
Dự thảo Luật Công nghiệp trọng điểm kỳ vọng tạo ra những đột phá về chính sách để tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài nhiều năm của công nghiệp Việt Nam, chuyển mô hình phát triển từ gia công, lắp ráp sang nghiên cứu, thiết kế và sản xuất ngay tại Việt Nam với hàm lượng công nghệ và tri thức cao hơn.
