Từ ngày 1/6, thị trường nhiên liệu Việt Nam sẽ bước sang giai đoạn mới khi xăng E10 RON95 được triển khai rộng rãi trên toàn quốc, thay thế dần xăng khoáng RON95 truyền thống.
Trong bối cảnh nhiều người dùng ôtô, xe máy vẫn còn băn khoăn về loại nhiên liệu mới này, lãnh đạo Bộ Công Thương cho rằng việc chuyển đổi sang E10 là bước đi nằm trong lộ trình đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước, thay vì một quyết định đột ngột.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc duy trì song song quá nhiều loại nhiên liệu trong thời gian dài không chỉ làm tăng chi phí logistics, lưu trữ và phân phối, mà còn làm giảm hiệu quả của quá trình chuyển đổi sang năng lượng xanh.
“Không thể bán quá nhiều loại xăng trong thời gian dài”
Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, việc duy trì cùng lúc quá nhiều dòng nhiên liệu tạo ra áp lực lớn cho toàn bộ hệ thống kinh doanh xăng dầu.
Từ khâu lưu trữ, vận chuyển, phối trộn cho tới bán lẻ, doanh nghiệp đều phải đầu tư thêm hạ tầng nếu muốn duy trì song song nhiều loại xăng khác nhau. Điều này kéo theo: Tăng chi phí kho bãi; Phức tạp trong logistics; Khó tối ưu hệ thống phân phối.
Đặc biệt với các cây xăng có diện tích nhỏ hoặc số lượng bồn chứa hạn chế, việc cùng lúc bán nhiều loại nhiên liệu là bài toán không dễ giải quyết.
Theo ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quốc gia chuyển sang nhiên liệu sinh học đều phải từng bước thu hẹp số lượng nhiên liệu truyền thống để tối ưu hệ thống phân phối và thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng.
Một trong những điều được Bộ Công Thương nhấn mạnh là lộ trình E10 thực tế đã được chuẩn bị từ khá lâu.
Theo cơ quan quản lý, Việt Nam đã triển khai xăng sinh học E5 trên diện rộng từ năm 2018 theo định hướng phát triển nhiên liệu sinh học trước đó. E10 từng được nghiên cứu áp dụng từ nhiều năm trước nhưng chưa triển khai rộng rãi do thị trường và hạ tầng chưa sẵn sàng.
Việc đưa E10 vào sử dụng từ tháng 6/2026 được xem là bước tiếp theo trong lộ trình hoàn thiện hệ sinh thái nhiên liệu sinh học tại Việt Nam.
Điều này cũng lý giải vì sao các doanh nghiệp đầu mối như Petrolimex hay PVOIL đã có thời gian dài chuẩn bị hạ tầng phối trộn, nguồn ethanol và hệ thống phân phối trước khi E10 được triển khai đồng loạt.
Mục tiêu lớn hơn nằm ở năng lượng xanh và giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch
Theo Bộ Công Thương, việc thúc đẩy E10 không đơn thuần là thay đổi loại xăng người dân đang sử dụng.
Ở góc độ dài hạn, nhiên liệu sinh học được xem là một phần trong chiến lược giảm phát thải, tăng tính tự chủ năng lượng và thúc đẩy tiêu thụ nguyên liệu trong nước.
Xăng E10 chứa khoảng 10% ethanol sinh học – loại cồn nhiên liệu được sản xuất từ nguyên liệu như sắn, mía hoặc phụ phẩm nông nghiệp. Việc mở rộng E10 được kỳ vọng sẽ:
Giảm phụ thuộc vào xăng khoáng nhập khẩu
Tăng đầu ra cho nông nghiệp
Giảm lượng khí thải từ phương tiện giao thông
Đây cũng là xu hướng mà nhiều quốc gia như Mỹ, Brazil, Thái Lan hay Philippines đã triển khai từ nhiều năm nay.
Một trong những vấn đề được người dân quan tâm nhất hiện nay là khả năng tương thích của phương tiện với E10.
Theo Bộ Công Thương, trước khi triển khai diện rộng, cơ quan quản lý đã phối hợp với Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) và Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) để đánh giá tác động của E10 lên các dòng phương tiện đang lưu hành.
Kết quả cho thấy phần lớn ôtô và xe máy hiện nay đều có thể sử dụng E10 theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Đặc biệt, các dòng xe đời mới sử dụng phun xăng điện tử (FI) gần như không gặp trở ngại lớn khi chuyển sang nhiên liệu sinh học.
Tuy nhiên, với một số xe quá cũ hoặc ít được bảo dưỡng, cơ quan quản lý khuyến cáo người dùng nên: Kiểm tra hệ thống nhiên liệu định kỳ; Theo dõi tình trạng vận hành; Sử dụng nhiên liệu đúng theo hướng dẫn của hãng.
Đây cũng là lý do xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì tới hết năm 2030 để phục vụ nhóm phương tiện chưa hoàn toàn phù hợp với E10.
Chưa ghi nhận phản ánh nghiêm trọng về xăng E10
Theo Bộ Công Thương, sau thời gian thử nghiệm và triển khai E10 tại một số địa phương từ năm 2025 đến nay, chưa ghi nhận phản ánh có cơ sở khoa học hoặc kết luận kỹ thuật chính thức nào cho thấy E10 gây ảnh hưởng phổ biến đến động cơ.
Các doanh nghiệp phân phối xăng dầu cũng cho biết chưa nhận được khiếu nại thực tế liên quan tới chất lượng nhiên liệu hoặc sự cố vận hành trên diện rộng.
Điều này phần nào cho thấy E10 không phải loại nhiên liệu “gây hại” như nhiều lo ngại trước đây, đặc biệt với các dòng xe đời mới hoặc được bảo dưỡng tốt.
Theo Bộ Công Thương, công tác chuẩn bị cho E10 hiện cơ bản đã hoàn tất. Hiện khoảng một nửa doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đã đầu tư hệ thống phối trộn nhiên liệu sinh học với tổng công suất vượt nhu cầu tiêu thụ của cả nước.
Ngoài nguồn ethanol sản xuất trong nước, các doanh nghiệp cũng đã chủ động nhập khẩu để bảo đảm nguồn cung ổn định khi xăng E10 được triển khai trên toàn quốc.
Ở khâu bán lẻ, hàng nghìn cây xăng của Petrolimex và PVOIL đã bắt đầu bán E10 từ giữa tháng 5, trước khi mở rộng hoàn toàn trong thời gian tới.
Việc triển khai E10 trên toàn quốc cho thấy thị trường nhiên liệu Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi thực sự. Dù còn nhiều tranh luận, E10 nhiều khả năng sẽ sớm trở thành loại nhiên liệu quen thuộc với người dân giống như cách E5 từng xuất hiện trước đây.
Và theo Bộ Công Thương, điều quan trọng nhất trong quá trình này không phải là ép buộc người dân thay đổi, mà là giúp thị trường thích nghi dần với xu hướng năng lượng mới theo cách ổn định và ít xáo trộn nhất.
