Trước áp lực nhu cầu điện tăng cao, đặc biệt trong mùa khô và tại các khu vực phát triển mạnh về du lịch, sản xuất, tỉnh Lâm Đồng đang từng bước thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả gắn với phát triển điện mặt trời mái nhà. Từ doanh nghiệp, hộ dân đến trường học, phong trào sử dụng năng lượng xanh đang lan tỏa mạnh mẽ, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới phát triển bền vững.
Từ đảo xa đến vùng sản xuất
Giữa trùng khơi, đặc khu Phú Quý đang chuyển mình mạnh mẽ với định hướng phát triển du lịch, dịch vụ và kinh tế biển bền vững. Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển kinh tế là áp lực ngày càng lớn lên hệ thống điện vận hành độc lập trên đảo. Khác với đất liền, toàn bộ nguồn điện tại Phú Quý hiện vẫn phụ thuộc vào các nguồn phát tại chỗ gồm diesel, điện gió và điện mặt trời.
Ông Phạm Ngọc Thanh, Trưởng Điện lực Phú Quý cho biết, việc duy trì nguồn điện ổn định tại đảo gặp nhiều khó khăn do phụ tải tăng nhanh trong khi điều kiện vận hành, bảo dưỡng và vận chuyển nhiên liệu đều phụ thuộc thời tiết biển. Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà trở thành giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện độc lập.
“Đối với Phú Quý, tiết kiệm điện không đơn thuần là giảm chi phí sinh hoạt mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện trên đảo. Mỗi kWh điện tiết kiệm được đều giúp giảm tiêu hao nhiên liệu diesel và nâng cao độ ổn định cung cấp điện”, ông Thanh chia sẻ.
Cán bộ Điện lực Phú Quý kiểm tra, tư vấn hệ thống Điện mặt trời mái nhà cho gia đình bà Nguyễn Thị Điệp, thôn Mỹ Khê, đặc khu Phú Quý. Ảnh: Thiên Phương
Những năm gần đây, hình ảnh các mái nhà lắp pin năng lượng mặt trời đang dần trở nên quen thuộc tại Phú Quý.
Gia đình bà Nguyễn Thị Điệp, thôn Mỹ Khê là một trong những hộ dân tiên phong đầu tư điện mặt trời mái nhà. Theo bà Điệp, sau khi lắp đặt hệ thống, chi phí điện giảm đáng kể, đồng thời gia đình có thêm nguồn thu từ lượng điện dư bán lại cho ngành điện.
Không chỉ hộ dân, nhiều doanh nghiệp trên đảo cũng chủ động chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch. Tại Công ty TNHH Kim Hoa, doanh nghiệp chuyên sản xuất nước đá và bảo quản hải sản, ông Nguyễn Phước Kim cho biết điện mặt trời giúp doanh nghiệp giảm đáng kể lượng điện mua vào ban ngày, tiết kiệm chi phí và phù hợp với định hướng sản xuất xanh.
Theo ngành điện, điện mặt trời hiện đóng vai trò là nguồn bổ trợ quan trọng cho hệ thống điện Phú Quý, đặc biệt trong các khung giờ nắng cao điểm khi giúp giảm công suất huy động từ diesel, tiết giảm chi phí sản xuất điện và giảm phát thải môi trường.
Không chỉ tại đảo xa, xu hướng sử dụng điện mặt trời mái nhà cũng đang lan rộng tại nhiều địa phương như Gia Nghĩa, Di Linh, Phan Thiết, Lâm Hà hay Cư Jút. Từ mô hình tiết kiệm điện đơn thuần, điện mặt trời mái nhà đang trở thành lựa chọn chiến lược của doanh nghiệp trong hành trình giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt trên khu nhà xưởng của doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí sản xuất, chủ động nguồn năng lượng và thúc đẩy phát triển xanh, bền vững. Ảnh: Thiên Phương
Ông Trần Trọng Phước, đại diện doanh nghiệp chế biến nông sản Hoàng Phước tại Gia Nghĩa cho biết, sau khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, doanh nghiệp giảm khoảng 25 đến 30% chi phí điện mỗi tháng, đồng thời đáp ứng tốt hơn các tiêu chí “sản xuất xanh” khi làm việc với đối tác quốc tế.
Tại Di Linh, nhiều doanh nghiệp chế biến cà phê cũng xem đây là giải pháp giúp chủ động nguồn điện trong mùa cao điểm sản xuất. Trong khi đó, tại Phan Thiết, các cơ sở lưu trú du lịch đang tận dụng năng lượng tái tạo để vừa giảm chi phí vận hành vừa nâng cao hình ảnh thương hiệu theo hướng thân thiện môi trường.
Lan tỏa văn hóa tiết kiệm điện
Không dừng lại ở doanh nghiệp và hộ dân, phong trào sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả gắn với phát triển điện mặt trời mái nhà đang lan tỏa mạnh mẽ trong trường học.
Từ những mái trường vùng cao đến khu vực đô thị, các tấm pin năng lượng mặt trời đang dần trở thành hình ảnh quen thuộc. Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 13 trường học lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 101,160 kWp.
Tại Trường THCS & THPT Chi Lăng, phường Lâm Viên - Đà Lạt, hệ thống điện mặt trời công suất 12 kWp giúp nhà trường tiết kiệm khoảng 35 đến 40% chi phí điện mỗi tháng. Ông Lê Chiến Thắng, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, ngoài hiệu quả tiết kiệm điện, điều quan trọng hơn là học sinh được tiếp cận trực tiếp với mô hình năng lượng sạch ngay trong môi trường học tập.
Tương tự, tại Trường THCS Đạ Kho, xã Đạ Tẻh, điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn góp phần thay đổi nhận thức của học sinh về năng lượng tái tạo và bảo vệ môi trường.
Theo các cơ sở giáo dục, lợi thế lớn của điện mặt trời mái nhà trong trường học là thời gian sử dụng điện chủ yếu vào ban ngày, trùng với thời điểm hệ thống phát điện hiệu quả nhất. Điều này giúp tận dụng tối đa nguồn điện tại chỗ đồng thời giảm áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm.
Không chỉ dừng ở hiệu quả kinh tế, nhiều trường học còn lồng ghép mô hình điện mặt trời vào các hoạt động ngoại khóa, giáo dục kỹ năng sống xanh và ý thức sử dụng điện tiết kiệm cho học sinh.
Đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp
Đằng sau sự lan tỏa của điện mặt trời mái nhà là vai trò đồng hành của ngành điện trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ đấu nối.
Ông Đặng Thanh Bình, Trưởng Điện lực Đức Trọng cho biết, điện mặt trời mái nhà không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho khách hàng mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong giờ cao điểm nắng nóng.
“Việc khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp tối ưu nguồn lực xã hội mà còn tạo ra hệ sinh thái năng lượng bền vững, trong đó khách hàng vừa là người tiêu dùng, vừa là người sản xuất điện”, ông Bình nhấn mạnh.
Công nhân Công ty Điện lực Lâm Đồng kiểm tra vận hành hệ thống điện mặt trời mái nhà, góp phần đảm bảo khai thác hiệu quả nguồn năng lượng sạch và an toàn cho khách hàng. Ảnh: Thiên Phương
Theo đánh giá của ngành điện, điểm nổi bật của điện mặt trời mái nhà là khả năng tạo ra “lợi ích kép”. Về kinh tế, hệ thống giúp giảm chi phí điện, tận dụng diện tích mái nhà và nâng cao hiệu quả đầu tư dài hạn. Về môi trường, mô hình này góp phần giảm phát thải khí nhà kính, giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng truyền thống và nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng năng lượng sạch.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, đặc biệt vào mùa khô, việc thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả gắn với phát triển điện mặt trời mái nhà đang trở thành hướng đi quan trọng của tỉnh Lâm Đồng. Từ những mái nhà giữa đảo xa, các xưởng sản xuất, cơ sở lưu trú đến những mái trường đầy nắng, hành trình chuyển dịch xanh đang được hình thành bằng chính sự thay đổi trong nhận thức và hành động của cộng đồng hôm nay.
Theo thống kê, toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có hơn 1.005.571 kWp điện mặt trời mái nhà đã được lắp đặt. Trong đó, riêng khối trường học có 13 công trình với tổng công suất hơn 101,160 kWp. Việc phát triển điện mặt trời mái nhà đang góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch và hình thành văn hóa tiết kiệm điện trong cộng đồng.
