Thứ bảy, 21/11/2026

Lai Châu xây dựng văn hóa tiêu dùng trên môi trường số

Từ những phiên livestream bán nông sản, Lai Châu đang xây dựng văn hóa tiêu dùng bằng sự trung thực, minh bạch và trách nhiệm trên môi trường số.

Lai Châu xây dựng văn hóa tiêu dùng trên môi trường số

Từ những phiên livestream bán hàng qua mạng, một cách thức tiêu dùng mới đang hình thành ở Lai Châu. Ở đó, nông sản địa phương có cơ hội vượt khỏi vùng núi để đến với thị trường rộng lớn hơn, người nông dân từng bước tiếp cận kinh doanh số, văn hóa tiêu dùng được bồi đắp bằng những giá trị tưởng chừng giản dị nhưng có ý nghĩa lâu dài, đó là: Nói đúng, bán thật, giữ lời và tôn trọng khách hàng.

Livestream bán hàng qua mạng - một cách thức tiêu dùng mới đang hình thành ở Lai Châu thu hút đông đảo khách hàng.
Livestream bán hàng qua mạng - một cách thức tiêu dùng mới đang hình thành ở Lai Châu thu hút đông đảo khách hàng.

Từ “phiên chợ online” đến câu chuyện giữ chữ tín

Trong kinh doanh truyền thống, người mua có thể trực tiếp quan sát, lựa chọn và kiểm tra sản phẩm. Nhưng trên môi trường trực tuyến, khoảng cách địa lý khiến người tiêu dùng phải dựa nhiều hơn vào thông tin do người bán cung cấp. Bởi vậy, sự trung thực về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và trách nhiệm trong giao dịch trở thành những yếu tố quan trọng hàng đầu.

Tinh thần này cũng được cụ thể hóa trong Quyết định số 1536/QĐ-BCT ngày 29/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về ban hành Khung hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị con người Việt Nam trong tiêu dùng và Bộ quy tắc ứng xử trong văn hóa tiêu dùng của con người Việt Nam. Văn bản xác định năm giá trị cốt lõi gồm: Yêu nước và tự hào dân tộc; trung thực và minh bạch; trách nhiệm xã hội và môi trường; tiết kiệm và bền vững; văn minh và tôn trọng.

Đáng chú ý, những chuẩn mực này được đặt ra cả trong hoạt động tiêu dùng trên không gian số. Người kinh doanh cần quảng cáo đúng sự thật về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm; các nền tảng thương mại điện tử không được sử dụng công nghệ để tạo đánh giá giả, quảng cáo sai sự thật. Người tiêu dùng cũng cần chủ động tìm hiểu thông tin, có trách nhiệm khi mua sắm và phản ánh những hành vi vi phạm.

KOC Cô Ba Hồng hướng dẫn người dân tại xã Than Uyên cách sử dụng điện thoại, quay video, giới thiệu sản phẩm và kể câu chuyện về văn hóa bản địa.

KOC Cô Ba Hồng hướng dẫn người dân tại xã Than Uyên cách sử dụng điện thoại, quay video, giới thiệu sản phẩm và kể câu chuyện về văn hóa bản địa.
KOC Cô Ba Hồng hướng dẫn người dân tại xã Than Uyên cách sử dụng điện thoại, quay video, giới thiệu sản phẩm và kể câu chuyện về văn hóa bản địa.

Tại Lai Châu, việc đưa các giá trị ấy vào thực tiễn đã và đang được triển khai thông qua hoạt động tuyên truyền, tập huấn và hỗ trợ các chủ thể sản xuất, kinh doanh tiếp cận thương mại điện tử.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Văn Hùng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu cho biết, tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa, thói quen tiêu dùng và hoạt động kinh doanh vẫn còn mang tính tự phát. Vì vậy, đối với hoạt động bán hàng qua livestream, ngành Công Thương xác định cần kết hợp tuyên truyền với kiểm tra, giám sát; hướng người bán cung cấp thông tin trung thực, không quảng cáo sai sự thật và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.

Trong năm 2026, Sở Công Thương đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương tổ chức nhiều chương trình tập huấn tại cơ sở. Nội dung không chỉ hướng dẫn kỹ năng bán hàng trực tuyến mà còn trang bị kiến thức nhận diện hàng giả, hàng nhái, quy định về chứng từ và trách nhiệm của người kinh doanh trên môi trường số.

Đặc biệt, ngày 29/8/2026, tại xã Than Uyên, Sở Công Thương phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức tập huấn, phổ biến các quy định pháp luật về thương mại điện tử. Người tham dự được tiếp cận những nội dung liên quan đến xác thực danh tính người bán, công khai thông tin hàng hóa, quản lý hoạt động livestream và xử lý khiếu nại. Tiếp đó, tại hội nghị tổ chức ngày 6/11/2026 ở Trung tâm Hội nghị - Văn hóa tỉnh, người dân được tuyên truyền về Luật Thương mại điện tử, kỹ năng an toàn thông tin số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư của người tiêu dùng. Phần thực hành bán hàng trực tuyến có sự tham gia hướng dẫn của KOC Cô Ba Hồng, giúp học viên tiếp cận những kinh nghiệm thực tế, hiểu rằng kỹ năng giới thiệu sản phẩm phải luôn đi cùng trách nhiệm và sự minh bạch.

Khi người nông dân trở thành người bán hàng online

Trong hành trình đưa nông sản Lai Châu lên các nền tảng trực tuyến, chị Vũ Thị Bích Hồng, thường được biết đến với tên gọi Cô Ba Hồng, là một trong những gương mặt tiêu biểu. Mặt hàng đầu tiên chị lựa chọn kinh doanh trên mạng là khoai sâm đất Sìn Hồ, loại nông sản đặc trưng do đồng bào Mông trồng tại vùng núi cao.

Các nông sản khoai sâm, miến khoai sâm tiêu thụ mạnh và chiếm được lòng tin của người tiêu dùng qua các phiên livestream.

Các nông sản khoai sâm, miến khoai sâm tiêu thụ mạnh và chiếm được lòng tin của người tiêu dùng qua các phiên livestream.
Các nông sản khoai sâm, miến khoai sâm tiêu thụ mạnh và chiếm được lòng tin của người tiêu dùng qua các phiên livestream.

Tuy nhiên, hành trình đưa sản phẩm đến với khách hàng không phải lúc nào cũng thuận lợi. Chị Hồng chia sẻ:“Khoai sâm đất có đặc tính giòn, dễ gãy, dễ bị dập xước trong quá trình vận chuyển. Thời gian đầu, dù sản phẩm được thu hoạch đẹp mắt, không ít đơn hàng khi đến tay khách vẫn khiến họ chưa hài lòng. Thay vì né tránh những phản hồi, tôi tìm cách khắc phục từ khâu đóng gói, đầu tư thùng bảo quản theo tiêu chuẩn đóng gói trái cây xuất khẩu, chấp nhận tăng chi phí để hạn chế hư hỏng trong quá trình vận chuyển. Với tôi, một đơn hàng thành công không chỉ là bán được sản phẩm mà quan trọng hơn là hàng hóa đến tay khách vẫn bảo đảm chất lượng như những gì đã giới thiệu. Khi mình nói thật, làm thật, khách hàng tin, bà con cũng tin, kết quả sẽ tự đến”.

Chính cách làm ấy đã góp phần tạo dựng niềm tin với khách hàng, giúp khoai sâm đất Sìn Hồ từng bước tiếp cận thị trường rộng lớn hơn thông qua các chiến dịch thương mại điện tử. Chiến dịch “Sìn Hồ vươn mình” của TikTok Shop ban đầu đặt mục tiêu tiêu thụ 100 tấn khoai sâm đất. Tuy nhiên, chỉ sau hai tháng, sản lượng tiêu thụ qua nền tảng đã đạt 300 tấn. Có phiên livestream, KOC Cô Ba Hồng chốt được 4 tấn hàng trong một ngày. Tính trong vụ mùa khoai sâm năm 2026, ngoài hàng trăm tấn khoai sâm đất của tỉnh đã được tiêu thụ qua TikTok Shop, thì một số hộ kinh danh cũng tiêu thụ được khoảng 100 tấn qua những phiên livestream.

Điều đáng nói, phía sau những con số tiêu thụ ấy là hành trình đưa người nông dân đến gần hơn với công nghệ và thị trường. Với phương pháp “3 lần 3 ngày”, chị Hồng nhiều lần lên bản, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với bà con để hướng dẫn cách sử dụng điện thoại, quay video, giới thiệu sản phẩm và kể câu chuyện về văn hóa bản địa. Từ nhóm học ban đầu khoảng 50 người, sau lên đến gần 100 người. Trong đó, nhiều hộ gia đình người Mông, người Dao đã có thêm nguồn thu nhập gần 10 triệu đồng mỗi tháng nhờ livestream bán nông sản.

Nhờ thương mại điện tử, nông sản khoai sâm Sìn Hồ (Lai Châu) đã có thương hiệu trên thị trường và lượng tiêu thụ ngày càng nhiều.

Nhờ thương mại điện tử, nông sản khoai sâm Sìn Hồ (Lai Châu) đã có thương hiệu trên thị trường và lượng tiêu thụ ngày càng nhiều.
Nhờ thương mại điện tử, nông sản khoai sâm Sìn Hồ (Lai Châu) đã có thương hiệu trên thị trường và lượng tiêu thụ ngày càng nhiều.

Không chỉ khoai sâm đất Sìn Hồ, sản phẩm miến dong Bình Lư cũng được chị Hồng hỗ trợ kết nối tiêu thụ. Trong năm vừa qua, hoạt động này đã hỗ trợ bao tiêu 140 tấn miến cho 20 hộ dân. Riêng trong 10 tháng năm 2026, chương trình tiếp tục hỗ trợ tiêu thụ khoảng 100 - 200 tấn miến dong Bình Lư thông qua livestream.

Đưa văn hóa kinh doanh số về làng nghề

Ở Bình Lư, câu chuyện chuyển đổi phương thức kinh doanh không chỉ gắn với một cá nhân mà đang dần trở thành hoạt động có tính cộng đồng. Làng nghề miến dong Bình Lư có hơn 45 năm hình thành và phát triển, với khoảng 80 hộ tham gia sản xuất, sản lượng miến dong và miến dong khoai sâm đạt khoảng 1.000 tấn mỗi năm. Địa phương hiện có 12 sản phẩm OCOP, trong đó 8 sản phẩm đã được đưa lên TikTok Shop. Trước đây, đầu ra của nhiều hộ sản xuất chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, việc tiếp cận khách hàng ngoài địa bàn còn hạn chế.

Phiên livestreams của nhóm Bình Lư Digital luôn thu hút đông đảo người tiêu dùng.
Phiên livestreams của nhóm Bình Lư Digital luôn thu hút đông đảo người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Bá Kiện, Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư, người trực tiếp chỉ đạo mô hình, cho biết ngày 30/1/2026, TikTok Shop phối hợp với Sở Công Thương và xã Bình Lư khởi động chiến dịch “Bình Lư vươn mình”, triển khai mô hình xã thương mại điện tử. Trước đó, phiên livestream “Tết ta ba miền, Chở xuân về nhà” đã giúp người dân tiêu thụ hơn 1.200 đơn hàng hoa đào và miến dong chỉ trong bốn giờ. Đến tháng 2/2026, địa phương thành lập nhóm “Bình Lư Digital”, hoạt động như một lớp học mở, tổ chức tập huấn miễn phí hai lần mỗi tháng. Mục tiêu đặt ra là đào tạo hơn 100 nhà bán hàng và 100 TikToker là người địa phương. Sau hơn hai tháng triển khai, nhóm đã đào tạo được hơn 20 nhà bán hàng có thu nhập ổn định, tổng doanh thu đạt trên 6 tỷ đồng.

Theo ông Kiện, khó khăn lớn nhất ban đầu là nhiều người dân chưa biết phải nói gì khi đứng trước ống kính. Vì vậy, chúng tôi không đặt nặng yêu cầu người dân phải nói hay, mà tập trung giúp họ tự tin giới thiệu đúng sản phẩm do chính mình làm ra. Điều quan trọng nhất là giữ được sự chân thật, bởi người tiêu dùng có quyền được biết chính xác mình đang mua sản phẩm gì, được làm ra từ đâu và có chất lượng như thế nào. Địa phương cũng xác định không phải sản phẩm nào cũng đưa lên sàn thương mại điện tử. Việc lựa chọn phải gắn với chất lượng, khả năng cung ứng và điều kiện bảo đảm sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Từ đầu năm 2026 đến nay, xã Bình Lư ghi nhận hơn 9.000 đơn hàng trên nền tảng số. Nếu một mùa vụ sản xuất nông nghiệp kéo dài ba đến bốn tháng chỉ mang lại thu nhập khoảng 3-5 triệu đồng, thì với hoạt động bán hàng trực tuyến, một số hộ có thể đạt mức thu nhập tương đương mỗi tháng, thậm chí có người đạt doanh thu 15-20 triệu đồng/tháng.

Dẫu mang lại nhiều cơ hội, kinh doanh trực tuyến vẫn đối mặt với không ít thách thức. Với địa bàn miền núi rộng như Lai Châu, khoảng cách vận chuyển, thời gian giao hàng và điều kiện bảo quản nông sản tác động trực tiếp đến trải nghiệm của khách hàng. Một đơn hàng từ Lai Châu tới TP. Hồ Chí Minh có thể mất cả tuần. Nếu hàng hóa không được bảo quản tốt, sản phẩm đến tay người mua bị hư hỏng thì niềm tin đối với người bán cũng dễ bị ảnh hưởng. Tại phiên livestream “Nâng tầm đặc sản Lai Châu” tối 29/8/2026 ở Than Uyên, khoảng 200 đơn hàng đã được chốt ngay trong giờ đầu tiên. Tuy nhiên, theo ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, hiệu quả bền vững không thể chỉ đo bằng lượt xem hay số đơn hàng trong một phiên livestream mà phải được đánh giá qua khả năng giữ chân khách hàng sau chương trình.

Thực tế tại Lai Châu cũng phản ánh yêu cầu chung trong phát triển thương mại điện tử ở khu vực nông thôn. Tại Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 do Bộ Công Thương tổ chức ngày 11/11, Bình Lư là một trong ba địa bàn thí điểm được giới thiệu, cùng với Phượng Dực (Hà Nội) và Chợ Lách (Vĩnh Long). Theo kết quả rà soát của Báo Công Thương công bố tại hội nghị, trong 2.497 xã, phường có đủ dữ liệu, có 587 xã tổ chức hoạt động thương mại điện tử; 178 xã nêu được kết quả và chỉ 18 xã công khai số liệu về đơn hàng, doanh thu hoặc số hộ bán hàng. Những con số này cho thấy dư địa phát triển còn lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tổ chức, quản lý và đánh giá hiệu quả các mô hình thương mại điện tử tại cơ sở.

Từ những “phiên chợ online” đến các lớp học thương mại điện tử giữa làng nghề, Lai Châu đang từng bước hình thành phương thức kinh doanh mới, nơi người nông dân không chỉ là người sản xuất mà họ còn có cơ hội trực tiếp kể câu chuyện về sản phẩm của mình. Đó cũng chính là nền tảng để văn hóa tiêu dùng ở Lai Châu lan tỏa trên không gian số, hướng tới một thị trường minh bạch, văn minh và phát triển bền vững.
TheoBáo Công Thương

Bạn thấy bài này thế nào?

Phản hồi ẩn danh — chúng tôi không lưu thông tin cá nhân.