Nằm ở độ cao khoảng 1.200m so với mực nước biển, cách trung tâm tỉnh Lai Châu khoảng 18km, bản Lao Chải (xã Khun Há) đang dần trở thành điểm sáng của du lịch cộng đồng vùng Tây Bắc.
Không chỉ sở hữu khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, biển mây bồng bềnh và khí hậu quanh năm mát mẻ, Lao Chải còn hấp dẫn du khách bởi những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ nguyên vẹn trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông. Chính sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn bản sắc và phát triển du lịch đã mang lại diện mạo mới cho vùng đất nơi đây, góp phần nâng thu nhập và cải thiện đời sống người dân.
Gìn giữ bản sắc, tạo sức hút riêng biệt
Ngay từ khi đặt chân đến bản, du khách dễ dàng cảm nhận sự khác biệt qua con đường đá cuội uốn lượn sạch đẹp do chính người dân tự tay góp công xây dựng. Mỗi viên đá được nhặt từ suối, ghép lại thành những lối đi, vừa tạo thuận lợi cho việc đi lại, vừa trở thành nét đặc trưng riêng của bản du lịch cộng đồng Lao Chải (tỉnh Lai Châu). Hai bên đường là những ngôi nhà gỗ truyền thống, những vườn hoa rực rỡ và những chiếc cổng được thiết kế từ tre, nứa, quả thông hay các vật liệu tự nhiên, tạo nên khung cảnh bình yên, mộc mạc nhưng đầy sức hút.
Đi sâu vào bản, âm thanh tiếng sáo, tiếng đàn nhị của người Mông vang vọng giữa núi rừng như đưa du khách bước vào không gian văn hóa đặc sắc. Những lớp học truyền dạy đàn, sáo được tổ chức ngay trong dịp hè giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về giá trị truyền thống của dân tộc mình. Đây không chỉ là hoạt động bảo tồn văn hóa mà còn tạo nên sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách.
Bên cạnh nhạc cụ truyền thống, nghề thêu thổ cẩm, may trang phục dân tộc Mông, rèn nông cụ, làm đồ thủ công cũng được duy trì. Những chiếc váy, túi xách, ba lô với hoa văn tinh xảo trở thành món quà lưu niệm mang đậm bản sắc vùng cao. Nhiều hộ gia đình đã kết hợp trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm ngay tại homestay, góp phần gia tăng thu nhập.
Anh Nguyễn Thanh Sơn, Phó phòng Văn hóa xã hội xã Khun Há cho biết:“Bản Lao Chải hiện có 7 hộ phát triển mô hình homestay hoạt động thường xuyên và một số hộ tiếp tục đầu tư mới. Những ngôi nhà gỗ truyền thống được cải tạo khang trang nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc, không gian sinh hoạt và bản sắc văn hóa của người Mông. Một số hộ được vay vốn hay nâng cấp cơ sở vật chất, cải tạo phòng nghỉ... phục vụ khách lưu trú. Nhờ đó, lượng khách đến trải nghiệm ngày càng tăng, đặc biệt vào dịp cuối tuần và các kỳ nghỉ lễ”.
Không chỉ kinh doanh dịch vụ lưu trú, người dân còn mở rộng các sản phẩm trải nghiệm như tham quan làng nghề, thưởng thức ẩm thực truyền thống, mua sắm mật ong rừng, chè cổ thụ, nhạc cụ dân tộc và các sản phẩm thổ cẩm. Từ năm 2024, nhà trưng bày sản phẩm du lịch cộng đồng được đưa vào hoạt động, góp phần quảng bá những sản phẩm đặc trưng của địa phương đến đông đảo du khách.
Du lịch cộng đồng tạo động lực phát triển bền vững
Một điểm nhấn khác của Lao Chải là “cầu đá tình yêu” được cải tạo từ nơi hẹn hò của trai gái trong bản, cùng nhiều chòi nghỉ, điểm ngắm cảnh, khu trưng bày nông cụ truyền thống phục vụ khách tham quan. Đặc biệt, mỗi gia đình đều sáng tạo chiếc cổng riêng bằng vật liệu tự nhiên, tạo nên dấu ấn độc đáo mà hiếm nơi nào có được.
Chị Trần Thị Oanh, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ:“Đến với Lao Chải, chúng tôi có thể trekking khám phá rừng nguyên sinh, tham quan các vườn hoa, trải nghiệm nghề rèn truyền thống của người Mông, tìm hiểu các vật dụng sinh hoạt bằng tre, gỗ, hay trực tiếp tham gia nương, trồng ngô, chăm sóc địa lan, đánh bắt cá cùng người dân địa phương”.
Trong xu hướng chuyển đổi số, bản Lao Chải cũng từng bước ứng dụng công nghệ vào quảng bá du lịch. Một số điểm tham quan đã được số hóa 3D, giúp du khách có thể khám phá không gian bản làng qua internet trước khi quyết định đến trải nghiệm thực tế. Đây được xem là hướng đi mới, góp phần đưa hình ảnh Lao Chải đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
Những nỗ lực bền bỉ của chính quyền và người dân đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Năm 2024, Lao Chải được công nhận là bản du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao. Mới đây, bản tiếp tục được vinh danh tại Giải thưởng VITA Awards 2026 ở hạng mục “Điểm đến có sản phẩm du lịch có nội hàm văn hóa sâu sắc”. Giải thưởng không chỉ khẳng định vị thế của Lao Chải trên bản đồ du lịch Việt Nam mà còn mở ra cơ hội để địa phương tiếp tục đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng thêm nhiều sản phẩm du lịch đặc sắc. Nó cũng chứng minh rằng, khi văn hóa được gìn giữ và phát huy đúng hướng, đó sẽ trở thành nguồn lực quý giá để phát triển kinh tế bền vững.
Nhiều hộ gia đình tại Lao Chải kết hợp trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm ngay tại homestay, góp phần gia tăng thu nhập.
Với vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên, sự mộc mạc trong đời sống và những giá trị văn hóa đặc sắc được bảo tồn qua nhiều thế hệ, bản Lao Chải hôm nay đang từng bước khẳng định thương hiệu là điểm đến tiêu biểu của du lịch cộng đồng Tây Bắc. Đây không chỉ là niềm tự hào của tỉnh Lai Châu mà còn là minh chứng sinh động cho hướng đi đúng đắn trong phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần nâng cao đời sống người dân và lan tỏa hình ảnh một Lai Châu giàu bản sắc đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
