Chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới, nhận diện mạng lưới lừa đảo
Tại Tọa đàm Xây dựng mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam, bà Emily Taylor và ông Lucian Taylor, đồng sáng lập GSE, cho biết nền tảng này được thành lập tháng 1/2025 nhằm thúc đẩy chia sẻ thông tin về lừa đảo, gian lận và tội phạm mạng.
Từ khoảng 40 triệu tín hiệu ban đầu, GSE hiện ghi nhận khoảng 1,7 tỷ tín hiệu, với 130 tổ chức thành viên và hơn 600 người sử dụng. Mạng lưới quy tụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và tổ chức thực thi pháp luật, tạo điều kiện trao đổi thông tin về rủi ro an ninh mạng trên phạm vi toàn cầu.
Theo đại diện GSE, tội phạm trực tuyến ngày càng hoạt động xuyên biên giới, sử dụng tên miền, địa chỉ IP và hạ tầng kỹ thuật tại nhiều quốc gia để tiếp cận nạn nhân ở 1 thị trường khác. Vì vậy, việc chia sẻ dữ liệu trong phạm vi từng quốc gia là chưa đủ, mà cần kết nối với các mạng lưới quốc tế.
GSE áp dụng cách tiếp cận phân tích các tín hiệu riêng lẻ để nhận diện toàn bộ hành lang lửa đảo. Chẳng hạn, một tên miền có thể đăng ký tại một quốc gia, sử dụng hạ tầng kỹ thuật ở nhiều nước nhưng nhắm tới người dùng tại Australia. Kết nối các dữ liệu này giúp nhận diện mối liên hệ giữa những dấu hiệu tưởng như độc lập, hỗ trợ cơ quan chức năng truy vết mạng lưới đứng sau.
Để thúc đẩy trao đổi thông tin, GSE xây dựng danh mục tín hiệu và tiêu chuẩn kỹ thuật chung, cho phép các hệ thống kết nối thông qua API. Nền tảng cũng hợp tác với các mạng lưới chống lừa đảo tại Nhật Bản và Australia, hướng tới kết nối dữ liệu trong nước với mạng lưới khu vực và toàn cầu.
Singapore và Google ứng dụng AI để ngăn chặn lừa đảo từ sớm
Kinh nghiệm của Singapore cho thấy AI có thể giúp mở rộng quy mô giám sát và phát hiện website lừa đảo. Bà Annabelle Wong, Quản lý sản phẩm cấp cao tại Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech), cho biết hệ thống của cơ quan này tiếp nhận dữ liệu từ phản ánh của người dân, báo cáo của cảnh sát, cơ quan nhà nước và các đối tác tư nhân.
Thông qua công cụ học máy, hệ thống có thể quét khoảng 600.000 website mỗi ngày, trong đó khoảng 1.000 website được đánh dấu để con người xem xét. Những website xác định có dấu hiệu lừa đảo sẽ được xử lý qua nhiều lớp, từ cảnh báo trên trình duyệt, phối hợp với nhà cung cấp dịch vụ internet để chặn truy cập đến yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ gỡ bỏ.
GovTech cũng chia sẻ các tín hiệu phát hiện được lên GSE và phối hợp với Google, Meta để ngăn chặn hoạt động lừa đảo. Theo bà Annabelle Wong, các mô hình AI được huấn luyện, điều chỉnh định kỳ dựa trên dữ liệu mới; hoạt động chặn và gỡ bỏ cũng được giám sát nhằm bảo đảm độ chính xác và tuân thủ pháp luật.
Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Norman Ng, Trưởng bộ phận hợp tác toàn cầu về tin cậy và an toàn của Google khu vực Châu Á - Thái Bình Dương nhấn mạnh không một tổ chức hay nền tảng riêng lẻ nào có thể tự giải quyết vấn đề lừa đảo xuyên quốc gia. Chia sẻ thông tin cần có sự tham gia của cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và các nền tảng số.
Đại diện Google cho biết đang phối hợp với các đối tác chia sẻ dữ liệu trên GSE, gồm URL, tên miền, địa chỉ IP, email và số điện thoại. Thông qua chương trình thí điểm, dữ liệu chia sẻ đã hỗ trợ phát hiện các mạng lưới đáng ngờ, góp phần loại bỏ khoảng 40.000 tài khoản Google có dấu hiệu bất thường. Google cũng cho biết đã gỡ bỏ khoảng 75.500 tài khoản người bán trên Google Shopping liên quan đến hoạt động vi phạm.
Bên cạnh phát hiện và gỡ bỏ nội dung độc hại, Google phát triển các công cụ giúp người dùng nhận diện thông tin giả mạo. Trong đó, công cụ SynthID hỗ trợ xác định nội dung do AI tạo ra, cung cấp thêm cơ sở để người dùng đánh giá độ tin cậy của hình ảnh và thông tin trực tuyến.
Google cũng cho biết đã công bố quỹ 5 triệu USD dành cho ASEAN nhằm mở rộng nguồn lực phòng ngừa lửa đảo, trong đó có Việt Nam; đồng thời triển khai các chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức an toàn số cho người dân, doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng cơ chế chia sẻ dữ liệu và phối hợp chặt chẽ giữa các bên. Với Việt Nam, việc xây dựng mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến đa ngành và mở rộng kết nối với các sáng kiến quốc tế như GSE sẽ góp phần nâng cao khả năng nhận diện sớm, ngăn chặn các phương thức lừa đảo ngày càng tinh vi.
