John Templeton được xem là một trong những nhà đầu tư vĩ đại nhất thế kỷ XX. Ông là người tiên phong trong chiến lược đầu tư toàn cầu, từng đạt mức lợi nhuận trung bình khoảng 14%/năm trong nhiều thập kỷ – vượt trội so với mặt bằng chung của thị trường.
Không chỉ nổi tiếng với những thương vụ “mua đáy – bán đỉnh”, Templeton còn để lại nhiều bài học quan trọng cho thế hệ nhà đầu tư sau. Trong đó, một nhận định đáng chú ý là có tới 80% nhà đầu tư trẻ thường xuyên mua cổ phiếu ở mức giá cao nhất.
Theo ông, nguyên nhân rất đơn giản,họ không biết chọn thời điểm. Thay vì tự phân tích, phần lớn quyết định mua bán lại dựa vào tin tức, lời khuyên hoặc những tin đồn lan truyền trên thị trường. Khi thông tin đến tai họ, giá cổ phiếu thường đã tăng mạnh. Việc “đu theo” lúc này khiến rủi ro thua lỗ trở nên rất cao.
Từ thực tế đó, Templeton cho rằng đầu tư chỉ có hai con đường rõ ràng, hoặc là một chiến lược có tính toán, hoặc là một trò may rủi. Và với những người coi đầu tư như đánh bạc, kết cục gần như chắc chắn là mất tiền.
Không dừng lại ở việc chỉ ra vấn đề, Templeton cũng phân tích những sai lầm phổ biến mà nhà đầu tư trẻ thường mắc phải.
Sai lầm đầu tiên là không dám cắt lỗ. Khi cổ phiếu giảm, nhiều người cố giữ với hy vọng giá sẽ quay lại. Họ tìm mọi lý do để biện minh rằng thị trường sai, còn mình đúng. Nhưng theo Templeton, thị trường luôn đúng. Việc chấp nhận sai và rút lui sớm giúp giảm thiệt hại đáng kể.
Sai lầm thứ hai là chốt lời quá sớm. Khi có lãi, nhà đầu tư dễ vội vàng bán ra để “giữ chắc phần thắng”. Nhưng điều này khiến họ bỏ lỡ những nhịp tăng lớn nhất.
Sai lầm tiếp theo là dồn toàn bộ vốn vào một cổ phiếu. Tâm lý muốn làm giàu nhanh khiến nhiều người “all-in” vào một cơ hội duy nhất. Khi thị trường đảo chiều, họ không kịp trở tay và dễ mất toàn bộ thành quả tích lũy.
Một vấn đề khác là thiếu tư duy độc lập. Nhiều nhà đầu tư không tự kiểm chứng thông tin mà chỉ hành động theo lời người khác. Templeton khuyến nghị trước khi đầu tư, mỗi người nên tự đặt câu hỏi thông tin này đã lan truyền bao lâu, ai là người cung cấp và liệu nó còn giá trị hay không.
Cuối cùng, sai lầm lớn nhất là coi thị trường như một trò may rủi. Khi không có chiến lược rõ ràng, mọi quyết định đều mang tính cảm tính. Điều này lý giải vì sao phần lớn nhà đầu tư thua lỗ, trong khi chỉ một số ít có thể kiếm tiền bền vững.
Từ góc nhìn của John Templeton, thành công trên thị trường không đến từ việc đoán đúng xu hướng trong ngắn hạn, mà đến từ việc tránh được những sai lầm cơ bản. Khi hiểu rõ điều này, nhà đầu tư sẽ không còn bị cuốn theo đám đông, mà có thể chủ động lựa chọn thời điểm và chiến lược phù hợp hơn.
