Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đối với các trường thuộc ngành Công Thương, đây là định hướng quan trọng để đổi mới đào tạo, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và tăng cường gắn kết với hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Thái Doãn Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh (HUIT), về định hướng triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, những đổi mới trong đào tạo và giải pháp phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp.
Chuẩn hóa đào tạo, phát triển nhân lực chất lượng cao
- Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản, tạo đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo. HUIT đã xây dựng kế hoạch và triển khai những nhiệm vụ trọng tâm nào để cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết? Nhà trường xác định những khâu đột phá nào nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực cạnh tranh trong giáo dục đại học, thưa Tiến sĩ?
Tiến sĩ Thái Doãn Thanh:Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo với tư duy mới. Trong đó, giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, thu hút nhân tài, thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đối với Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh, yêu cầu này gắn trực tiếp với sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các lĩnh vực công nghiệp, thương mại và dịch vụ; đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phục vụ cộng đồng.
Nhà trường cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết thông qua các nhiệm vụ trọng tâm: phát triển chương trình đào tạo, bảo đảm chất lượng, chuyển đổi số, tăng cường hợp tác doanh nghiệp và nâng cao năng lực hội nhập của người học.
Trước hết, HUIT tập trung chuẩn hóa chất lượng và cải tiến chương trình đào tạo. Ngày 3/2/2026, Nhà trường tổ chức công bố và trao giấy chứng nhận kiểm định chất lượng cho 15 chương trình đào tạo ở các trình độ, trong đó có những chương trình được công nhận ở chu kỳ tiếp theo.
Đây là cơ sở để tiếp tục rà soát chuẩn đầu ra, nội dung học phần, điều kiện thực hành và phương thức đánh giá. Quan điểm của chúng tôi là kết quả kiểm định phải dẫn đến những thay đổi cụ thể trong quá trình đào tạo, giúp sinh viên học tập hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu nghề nghiệp.
Thứ hai, đổi mới cơ cấu đào tạo theo nhu cầu phát triển của nền kinh tế. Năm 2026, Nhà trường công bố quyết định mở ngành Trí tuệ nhân tạo trình độ đại học.
Trong quá trình xây dựng chương trình, HUIT có sự tham gia thẩm định của nhà khoa học, chuyên gia và đại diện doanh nghiệp, tập trung vào chuẩn đầu ra, năng lực số, kiến thức AI hiện đại và khả năng triển khai hệ thống trong thực tiễn.
Chúng tôi xác định phát triển ngành mới phải đi đôi với bảo đảm chất lượng và khả năng kết nối với những lĩnh vực ứng dụng mà Trường có thế mạnh. Qua đó, sinh viên được tiếp cận kiến thức công nghệ mới gắn với yêu cầu nghề nghiệp cụ thể.
Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong tổ chức dạy và học. HUIT đã triển khai nền tảng HUITx cho học kỳ I năm học 2026–2027, tích hợp học liệu, video bài giảng, câu hỏi tương tác, diễn đàn trao đổi và theo dõi tiến độ học tập. Nền tảng này giúp mở rộng khả năng tiếp cận học liệu, tăng tính chủ động của sinh viên và hỗ trợ giảng viên tổ chức dạy học linh hoạt.
Thứ tư, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào hoạt động đào tạo. Việc ra mắt Câu lạc bộ Doanh nghiệp HUIT ngày 14/8/2026 tạo thêm đầu mối kết nối Nhà trường với cộng đồng doanh nghiệp, mở rộng cơ hội thực tập, việc làm, hỗ trợ khởi nghiệp và tiếp nhận phản hồi từ thị trường lao động.
Từ những nhiệm vụ trên, theo tôi, HUIT cần tập trung vào ba khâu đột phá: nâng cao chất lượng đội ngũ và chương trình đào tạo; tăng cường gắn kết với môi trường nghề nghiệp thực tế; phát triển năng lực số và hội nhập cho người học.
Trong đó, giảng viên phải thường xuyên cập nhật công nghệ, thực tiễn sản xuất và phương pháp giảng dạy. Chương trình cần thể hiện rõ năng lực sinh viên đạt được sau từng giai đoạn học tập. Người học phải có chuyên môn vững, biết sử dụng công nghệ, có ngoại ngữ, đạo đức nghề nghiệp và khả năng tự học.
Theo tôi, năng lực cạnh tranh của HUIT cần được khẳng định bằng năng lực làm việc của người tốt nghiệp, sự tin cậy của doanh nghiệp và giá trị từ hoạt động nghiên cứu, chuyển giao đối với xã hội.
Đổi mới giảng dạy, tăng kết nối với doanh nghiệp
- Trước yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp, thương mại và dịch vụ trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, HUIT đang đổi mới chương trình đào tạo và phương thức giảng dạy như thế nào? Nhà trường có giải pháp gì để tăng cường gắn kết giữa đào tạo với doanh nghiệp, nghiên cứu khoa học và nhu cầu tuyển dụng thực tế, thưa ông?
Tiến sĩ Thái Doãn Thanh:Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi nội dung công việc ở hầu hết các ngành nghề. Vì vậy, đổi mới đào tạo phải bắt đầu từ việc nhận diện năng lực mới mà người lao động cần có. Sinh viên cần vững chuyên môn, sử dụng công nghệ, phối hợp trong môi trường liên ngành và có trách nhiệm với tài nguyên, môi trường, cộng đồng.
Ở HUIT, đổi mới đào tạo tập trung vào ba phương diện: nội dung chương trình, phương thức giảng dạy và kết nối thực tiễn.
Về nội dung, Nhà trường phát triển các hướng đào tạo công nghệ mới, tăng khả năng ứng dụng liên ngành. Chẳng hạn, chương trình ngành Trí tuệ nhân tạo có các nội dung về học máy, học sâu, mô hình ngôn ngữ lớn, AI tạo sinh và ứng dụng AI trong thương mại điện tử, marketing số, công nghệ thực phẩm, công nghệ sinh học. Qua đó, sinh viên có cơ hội kết nối kiến thức công nghệ với lĩnh vực đào tạo và nhu cầu nghề nghiệp.
Với chuyển đổi xanh, HUIT chú trọng đưa các vấn đề sản xuất, thị trường vào trao đổi học thuật và kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp. Tiêu biểu là hội thảo “Chuyển đổi xanh, công nghệ số và dinh dưỡng bền vững” do Nhà trường phối hợp tổ chức trong khuôn khổ Vietfood & Beverage - Propack HCM City 2026. Những vấn đề như giảm phát thải, tối ưu chuỗi cung ứng và nâng cao tiêu chuẩn an toàn thực phẩm giúp giảng viên cập nhật bài giảng, định hướng nghiên cứu và gắn kiến thức với yêu cầu thực tế.
Nhà trường cũng hướng tới chuyển yêu cầu chuyển đổi xanh thành nhiệm vụ học tập có thể đánh giá. Sinh viên công nghệ thực phẩm giải quyết bài toán giảm tổn thất nguyên liệu, tận dụng phụ phẩm; sinh viên kỹ thuật đề xuất giải pháp tiết kiệm năng lượng; sinh viên kinh doanh phân tích phương án tổ chức chuỗi cung ứng bền vững. Qua đó, năng lực xanh được thể hiện qua khả năng giải quyết công việc cụ thể.
Về phương thức giảng dạy, HUIT mở rộng môi trường học tập số, tăng tính chủ động của người học. Nền tảng HUITx giúp sinh viên chuẩn bị bài, học lại nội dung, làm bài tập và trao đổi với giảng viên. Thời gian tương tác trực tiếp được dành nhiều hơn cho thảo luận, giải quyết tình huống, thực hành và phản hồi. Với các ngành kỹ thuật, công nghệ, học tập số phải gắn với yêu cầu thí nghiệm, thực hành và an toàn nghề nghiệp.
Nhà trường cũng tăng cường năng lực sử dụng tiếng Anh chuyên ngành. Với khóa 26, Khoa Quản trị kinh doanh giới thiệu lớp trọng điểm có các học phần giảng dạy bằng tiếng Anh, học phí như lớp thông thường. Khoa Tài chính - Kế toán tuyển các lớp trọng điểm Kế toán quốc tế, Tài chính quốc tế và Công nghệ tài chính. Những hướng đào tạo này giúp sinh viên tiếp cận nội dung theo chuẩn nghề nghiệp quốc tế, nâng cao khả năng hội nhập và đáp ứng yêu cầu công việc.
Về gắn kết doanh nghiệp, Nhà trường tăng cường hợp tác đào tạo và trải nghiệm nghề nghiệp. Tháng 6/2026, Khoa Quản trị kinh doanh ký kết hợp tác đào tạo ngành Quản trị kinh doanh và Kinh doanh quốc tế với doanh nghiệp. Khoa Thương mại cũng tổ chức tham quan, kiến tập và học kỳ doanh nghiệp năm 2026. Những hoạt động này giúp sinh viên tiếp cận môi trường làm việc, đồng thời giúp Nhà trường nắm bắt yêu cầu tuyển dụng và cập nhật thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Để nâng cao hiệu quả, cần phát triển hợp tác theo chiều sâu, trong đó doanh nghiệp tham gia góp ý chuẩn đầu ra, cung cấp tình huống thực tế, phối hợp hướng dẫn thực tập, đồ án và đánh giá năng lực sinh viên. Với nghiên cứu khoa học, cần ưu tiên đề tài có địa chỉ ứng dụng, đơn vị tiếp nhận hoặc khả năng thử nghiệm thực tiễn, qua đó nâng cao tính ứng dụng của kết quả nghiên cứu.
Đồng thời, kết quả khảo sát việc làm và ý kiến nhà tuyển dụng cần được sử dụng thường xuyên để điều chỉnh chương trình. HUIT đã công bố báo cáo khảo sát tình hình việc làm của sinh viên tốt nghiệp năm 2025 và quy định lấy ý kiến các bên liên quan. Đây là cơ sở nhận diện khoảng cách giữa năng lực được đào tạo và yêu cầu công việc, giúp Nhà trường điều chỉnh chương trình phù hợp hơn.
Mục tiêu cuối cùng là giúp sinh viên vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề, thích ứng với công nghệ mới và chủ động phát triển nghề nghiệp sau tốt nghiệp.
Tháo gỡ điểm nghẽn nguồn lực, phát huy vai trò các trường ngành Công Thương
- Từ thực tiễn triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tiến sĩ đánh giá đâu là những thuận lợi, khó khăn và thách thức lớn nhất đối với HUIT? Nhà trường có đề xuất, kiến nghị gì với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công Thương nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, nguồn lực, đồng thời tạo điều kiện để các trường đại học thuộc ngành Công Thương phát huy vai trò trong đào tạo nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, thưa Tiến sĩ?
Tiến sĩ Thái Doãn Thanh: Thuận lợi lớn nhất là Nghị quyết số 71 tạo định hướng chính trị rõ ràng cho đổi mới giáo dục, nhất là về thể chế, nguồn lực và vai trò của giáo dục đại học trong phát triển đất nước. Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết được ban hành tại Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15/9/2025, tạo cơ sở để các bộ, ngành và cơ sở giáo dục cụ thể hóa nhiệm vụ.
Lãnh đạo HUIT ký kết hợp tác với doanh nghiệp về hợp tác đào tạo, thực tập, nghiên cứu khoa học và hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp.
Đối với HUIT, nền tảng thuận lợi là cơ cấu đào tạo có khả năng kết nối giữa công nghệ, sản xuất, kinh doanh và dịch vụ. Nhà trường cũng đang triển khai các hoạt động kiểm định chất lượng, học tập số và hợp tác doanh nghiệp.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đối mặt với ba thách thức lớn.
Thứ nhất, bảo đảm nguồn lực đổi mới. Đào tạo công nghệ, kỹ thuật cần thiết bị, phòng thí nghiệm, phần mềm, dữ liệu và kinh phí vận hành; thiết bị phải được cập nhật theo sự thay đổi của sản xuất.
Thứ hai, phát triển đội ngũ theo kịp công nghệ. Giảng viên cần cập nhật thực tiễn doanh nghiệp, nâng cao ngoại ngữ, khả năng sử dụng công nghệ và năng lực nghiên cứu.
Thứ ba, đưa hợp tác vào thực chất. Để thỏa thuận tạo ra chương trình đào tạo tốt hơn hoặc sản phẩm nghiên cứu được ứng dụng, các bên phải thống nhất mục tiêu, trách nhiệm, nguồn lực, quyền sở hữu trí tuệ và cách đánh giá.
Từ góc độ một cơ sở đào tạo thuộc ngành Công Thương, tôi xin đề xuất một số hướng hỗ trợ.
Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần hoàn thiện hướng dẫn thực hiện tự chủ đại học gắn với trách nhiệm giải trình; tạo điều kiện để các trường cập nhật chương trình liên ngành, tổ chức đào tạo linh hoạt và kiểm soát chất lượng bằng chuẩn đầu ra. Đồng thời, cần có cơ chế đầu tư, đặt hàng đào tạo và hỗ trợ người học ở những ngành cần thiết nhưng có chi phí cao; quan tâm phát triển đội ngũ, học liệu số dùng chung và nghiên cứu trong các lĩnh vực ưu tiên.
Đối với Bộ Công Thương, chúng tôi mong muốn tăng cường vai trò điều phối giữa các trường, viện nghiên cứu, tập đoàn, tổng công ty, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp. Có thể tổ chức các chương trình hợp tác theo chuỗi, từ xác định nhu cầu nhân lực, công nghệ đến đặt hàng đào tạo, nghiên cứu, tổ chức thực hành, thực tập và đánh giá kết quả.
Cần đầu tư phòng thí nghiệm, trung tâm thực hành hoặc cơ sở thử nghiệm dùng chung theo thế mạnh từng trường. Đồng thời, thúc đẩy cơ chế hỗ trợ thử nghiệm, hoàn thiện và chuyển giao kết quả nghiên cứu trong các lĩnh vực tiết kiệm năng lượng, sản xuất sạch hơn, chế biến thực phẩm, kinh tế tuần hoàn và thương mại số.
Chúng tôi cũng mong muốn hai Bộ phối hợp phát triển thông tin dự báo nhu cầu nhân lực ngành Công Thương theo lĩnh vực, trình độ và nhóm kỹ năng. Dữ liệu này giúp các trường điều chỉnh cơ cấu đào tạo có căn cứ và chủ động hơn.
Về phía HUIT, Nhà trường phải nâng cao năng lực quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực, phát triển đội ngũ và tăng trách nhiệm đối với người học.
- Xin cảm ơn Tiến sĩ!
Hiệu quả thực hiện Nghị quyết cần thể hiện qua năng lực nghề nghiệp của sinh viên, chiều sâu hợp tác với doanh nghiệp và kết quả nghiên cứu phục vụ sản xuất, đời sống. Đây là định hướng để HUIT tiếp tục đổi mới đào tạo, nghiên cứu và hợp tác, góp phần phát triển nguồn nhân lực cho các ngành công nghiệp, thương mại và dịch vụ.