Hoạt động bán hàng đa cấp duy trì quy mô lớn
Sáng 17/6, tại TP. Hải Phòng, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác quản lý hoạt động bán hàng đa cấp năm 2025 lần thứ hai dành cho khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ.
Phát biểu tại hội nghị, bà Trần Thị Mai Hương, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, năm 2025 là năm bản lề với nhiều chủ trương, chính sách quan trọng của đất nước như sáp nhập tỉnh, thành phố, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, tinh gọn bộ máy quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân. Những thay đổi này đã tác động đến ngành bán hàng đa cấp theo nhiều chiều hướng và mức độ khác nhau.
Cụ thể, năm 2025 cả nước có 15 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp. Tổng doanh thu toàn ngành đạt khoảng 15.096 tỷ đồng với 652.184 người tham gia.
Phần lớn doanh nghiệp hoạt động có lợi nhuận, một số doanh nghiệp vẫn duy trì được đà tăng trưởng doanh thu, đóng góp cho ngân sách nhà nước, tạo việc làm và thu nhập cho người dân, đồng thời tham gia các hoạt động thiện nguyện, đóng góp cho cộng đồng.
Sản phẩm của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp cũng từng bước được người tiêu dùng đón nhận. Không chỉ tiêu thụ trong nội bộ hệ thống nhà phân phối, nhiều sản phẩm đã được một bộ phận người tiêu dùng ngoài hệ thống lựa chọn, từng bước xây dựng thương hiệu và tạo uy tín trên thị trường.
Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia Trần Thị Mai Hương bức tranh của ngành vẫn ghi nhận nhiều dấu hiệu chững lại. Theo báo cáo cho thấy, cả doanh thu và số lượng người tham gia bán hàng đa cấp trong năm 2025 đều giảm khoảng 6% so với năm 2024.
“Việc sáp nhập tỉnh, thành phố cũng khiến nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh địa điểm hoạt động tại các địa phương. Trong khi đó, sản phẩm bán hàng đa cấp ngày càng chịu áp lực cạnh tranh từ các kênh phân phối truyền thống”, bà Trần Thị Mai Hương đánh giá.
Theo đánh giá của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, những năm gần đây ngành bán hàng đa cấp tại Việt Nam đang dần ổn định sau quá trình sàng lọc các doanh nghiệp yếu kém. Hiện số doanh nghiệp được cấp phép còn 15 đơn vị, giảm 4 doanh nghiệp so với năm 2024.
Số lượng người tham gia mới tiếp tục có xu hướng giảm, trong khi lực lượng tham gia bán hàng đa cấp vẫn chủ yếu tập trung tại một số doanh nghiệp lớn. Doanh thu của toàn ngành cũng ghi nhận xu hướng giảm liên tục từ năm 2022 đến nay.
Mặc dù vậy, năm 2025, tiền thuế các doanh nghiệp bán hàng đa cấp nộp vào ngân sách nhà nước đạt hơn 2.306 tỷ đồng. Trong cơ cấu doanh thu, nhóm thực phẩm chiếm tới 87,7%; nhóm quần áo, thời trang, thiết bị, đồ gia dụng và các mặt hàng khác chiếm 7,6%; mỹ phẩm chiếm 4,7%.
Tăng cường kiểm tra, xử lý, ngăn chặn đa cấp biến tướng
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia Trần Thị Mai Hương, trong năm 2025, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn có doanh nghiệp còn hoạt động chưa thực sự tuân thủ pháp luật, còn những biểu hiện tiêu cực bị cơ quan báo chí và cộng đồng xã hội phản ánh, lên án, gây ảnh hưởng chung đến uy tín của ngành bán hàng đa cấp vốn chưa được xã hội nhìn nhận một cách khách quan, công bằng.
Trước thực tế đó, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng đa cấp tiếp tục được đẩy mạnh trên nhiều phương diện.
Về hoàn thiện thể chế, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 146/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, trong đó phân cấp một số nhiệm vụ của Bộ Công Thương cho UBND cấp tỉnh; Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, thay thế cho các Nghị định cũ, trong đó đã cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo điều kiện tối đa cho hoạt động của doanh nghiệp đa cấp chính thống.
“Các văn bản quy phạm pháp luật này là khuôn khổ pháp lý quan trọng để quản lý hiệu quả, đảm bảo sự hoạt động ổn định, đúng pháp luật của ngành bán hàng đa cấp tại Việt Nam”, bà Trần Thị Mai Hương nhấn mạnh.
Cũng theo bà Trần Thị Mai Hương, công tác thanh tra, kiểm tra trong năm 2025, riêng Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã triển khai 6 đoàn kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính các doanh nghiệp bán hàng đa cấp với tổng số tiền 1,31 tỷ đồng.
Cùng với đó, hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật và cảnh báo người dân về các biểu hiện của đa cấp biến tướng, đa cấp không phép tiếp tục được triển khai rộng khắp từ trung ương đến địa phương.
Công tác phối hợp trong công tác quản lý bán hàng đa cấp giữa các cơ quan quản lý các cấp và với cơ quan quản lý chuyên ngành tiếp tục được duy trì hiệu quả. Hoạt động phối hợp giữa Bộ Công Thương và cơ quan công an các cấp trong đấu tranh phòng chống tội phạm cũng được duy trì thường xuyên, liên tục. Một số vụ việc đã bị khởi tố theo Điều 217a Bộ luật Hình sự.
“Trong thời gian tới, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia mong muốn tiếp tục phối hợp với Sở Công Thương, Hiệp hội, các doanh nghiệp để tiếp tục quản lý hiệu quả hơn nữa hoạt động bán hàng đa cấp, đảm bảo ngành phát triển lành mạnh, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội cũng như đời sống của nhân dân”, bà Trần Thị Mai Hương đề nghị.
Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trong năm 2025, cơ quan này đã rà soát, thu thập thông tin và chuyển 9 trường hợp có dấu hiệu tội phạm liên quan đến hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp đến cơ quan công an; phối hợp xác minh 41 trường hợp có dấu hiệu kinh doanh đa cấp tại nhiều địa phương và đã khởi tố 11 vụ án.
