(Công Thương) - Hơn 1.000 MW phụ tải được dịch chuyển khỏi giờ cao điểm cuối tháng 5 tại miền Bắc đã trở thành bài học kinh nghiệm quý báu cho ngành điện và công tác quản trị hệ thống điện hiện đại.
Trong hai kỳ trước, cuộc hành trình từ Thái Nguyên đến Phú Thọ đã cho thấy phía sau những con số về điện năng tiết kiệm hay công suất được điều chỉnh là sự thay đổi trong tư duy sử dụng điện của cộng đồng doanh nghiệp.
Tại buổi làm việc với Tập đoàn Điên lực Việt Nam vào ngày 22/6 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của nhiệm vụ tiết kiệm năng lượng và quản lý phụ tải. Bộ trưởng cho rằng, đây là vấn đề lớn, cần được triển khai quyết liệt hơn trong thời gian tới. Đồng thời, cần tăng cường công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng và đổi mới các giải pháp quản lý năng lượng nhằm hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm năng lượng đã được Chính phủ giao.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc với EVN ngày 22/6/2026.
Có thể khẳng định, thông qua việc dịch chuyển phụ tải, các doanh nghiệp chủ động tối ưu hóa kế hoạch sản xuất, lựa chọn thời điểm sử dụng điện phù hợp với biểu giá và nhu cầu vận hành thực tế, từ đó vừa giảm chi phí, vừa góp phần nâng cao hiệu quả khai thác của hệ thống điện.
Trả lời phỏng vấn của Báo Công Thương, bà Đỗ Nguyệt Ánh – Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Điện lực miền Bắc cho biết, ngay từ đầu năm 2026, chúng tôi đã xác định đây sẽ là năm có nhiều thách thức trong công tác đảm bảo cung ứng điện khi hiện tượng El Nino có xu hướng quay trở lại, trong khi nhu cầu điện của khối công nghiệp phục hồi và tăng trưởng mạnh.
Trên cơ sở đó, EVNNPC đã xây dựng nhiều kịch bản vận hành và cung ứng điện. Thực tế 6 tháng đầu năm cho thấy phụ tải tăng cao hơn cả những kịch bản dự báo ban đầu. Riêng trong đợt cao điểm nắng nóng tháng 5/2026, công suất cực đại của hệ thống điện miền Bắc tăng khoảng 28% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn gần 8% so với mức đỉnh của năm 2025. Điều này đặt ra áp lực rất lớn đối với nhiệm vụ cung cấp điện an toàn, liên tục.
Để chủ động ứng phó, bên cạnh việc phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, NSMO và các đơn vị liên quan trong xây dựng phương án vận hành hệ thống, EVNNPC đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật.
“Đặc biệt, từ tháng 4/2026, EVNNPC đã làm việc với các khách hàng công nghiệp lớn trên địa bàn 17 tỉnh khu vực miền Bắc để triển khai chương trình dịch chuyển phụ tải. Mục tiêu là giữ nguyên nhu cầu sản xuất nhưng điều chỉnh thời gian vận hành, hạn chế sử dụng điện vào các khung giờ cao điểm của hệ thống”, bà Ánh chia sẻ và cho biết, Tổng công ty đã nhận được sự đồng hành tích cục của cộng đồng doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động sắp xếp kế hoạch sản xuất, đẩy nhanh đơn hàng trong những tháng đầu năm, đồng thời điều chỉnh ca sản xuất trong mùa nắng nóng, chuyển từ 3 ca sang 2 ca hoặc tránh các khung giờ cao điểm.
Bà Đỗ Nguyệt Ánh cho biết, trong đợt nắng nóng cao điểm từ ngày 23 đến 27/5/2026, EVNNPC đã phối hợp với NSMO và các khách hàng lớn triển khai ba đợt dịch chuyển phụ tải khẩn cấp vào tối 26/5, trưa 27/5 và tối 27/5 với hơn 1.000 MW phụ tải công nghiệp được dịch chuyển ra khỏi giờ cao điểm.
“Hiệu quả thể hiện rất rõ khi với cùng mức công suất cực đại khoảng 18.000 MW, sản lượng điện cung cấp trong ngày đã tăng từ mức 320-330 triệu kWh của năm 2025 lên khoảng 350-360 triệu kWh trong năm nay. Điều này cho thấy biểu đồ phụ tải đã trở nên bằng phẳng hơn, hệ thống được khai thác hiệu quả hơn và khả năng đáp ứng điện được nâng cao đáng kể”, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPC khẳng định.
Bên cạnh đó, EVNNPC cũng phối hợp với hơn 300 nhà máy thủy điện nhỏ có tổng công suất khoảng 4.000 MW để điều chỉnh lịch phát điện phù hợp. Riêng đợt điều chỉnh ngày 19/5 đã giúp tăng khả dụng nguồn điện thêm khoảng 1.900 MW.
Theo báo cáo của EVNNPC, trong 6 tháng đầu năm 2026, điện thương phẩm của Tổng công ty ước đạt 56,41 tỷ kWh, tăng 12,27% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mức tăng trưởng bình quân 9,67% của toàn Tập đoàn Điện lực Việt Nam.
Trong 17 tỉnh, thành phố thuộc phạm vi quản lý của Tổng công ty, có 8 địa phương đạt mức tăng trưởng điện thương phẩm trên 11,5%, trong đó Hà Tĩnh và Nghệ An tăng trên 16%, các tỉnh Bắc Ninh, Phú Thọ và Thanh Hóa tăng trên 14%. Đây là mức tăng trưởng chỉ từng xuất hiện vào giai đoạn đầu những năm 2000. Trong khi nhiều năm gần đây, tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm của khu vực miền Bắc chỉ dao động khoảng 8-9%/năm.
Đáng chú ý, nhóm khách hàng công nghiệp - xây dựng hiện chiếm 63,88% tổng sản lượng điện thương phẩm của EVNNPC và tiếp tục tăng trưởng 12,24%. Trong khi đó, nhóm khách hàng quản lý tiêu dùng chiếm gần 28% sản lượng và tăng trưởng khoảng 10,24%.
Trong thời gian tới, phụ tải thuộc nhóm khách hàng công nghiệp - xây dựng trên địa bàn do EVNNPC quản lý được dự báo sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao. Hiện nay, nhiều nhà đầu tư đã đăng ký nhu cầu công suất với Tổng công ty, bình quân mỗi năm dự kiến bổ sung thêm khoảng 2.500 - 3.000 MW phụ tải mới.
Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc, đây đều là những nhà đầu tư lớn, có uy tín và đã hoạt động lâu năm tại Việt Nam, như Samsung, các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng của Apple hay các dự án công nghiệp quy mô lớn tại khu vực Vũng Áng. Điều này cho thấy tiềm năng tăng trưởng rất lớn của khu vực phía Bắc, đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác đầu tư lưới điện và bảo đảm cung ứng điện trong những năm tới.
EVNNPC xác định điện mặt trời mái nhà là giải pháp căn cơ, có thể triển khai nhanh để bổ sung nguồn điện cho miền Bắc. Bà Đỗ Nguyệt Ánh khẳng định, đến nay Tổng công ty đã phát triển được khoảng 380 MW điện mặt trời mái nhà. Riêng trong tháng 5 và tháng 6 vừa qua, mỗi tháng EVNNPC bổ sung gần 100 MW công suất mới.
"Nếu như cả năm 2025 EVNNPC chỉ phát triển được 325 MW với khoảng 1.900 khách hàng thì đến nay EVNNPC đã có trên 8.000 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà với tổng công suất gần 400 MW", Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPC nhấn mạnh.
Thực tế vận hành cho thấy điện mặt trời mái nhà đã góp phần đáng kể trong việc giảm áp lực công suất cực đại của hệ thống trong những ngày nắng nóng.
EVNNPC đặt mục tiêu tiếp tục phát triển thêm khoảng 100 MW mỗi tháng trong mùa nắng nóng và đã chủ động phối hợp với các địa phương thúc đẩy triển khai chương trình này.
Thông tin từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia, vào lúc 13h45 ngày 23/6, dưới tác động của đợt nắng nóng diện rộng tại miền Bắc với nền nhiệt cảm nhận tại Hà Nội lên tới 45°C, phụ tải hệ thống điện tiếp tục tăng cao. Công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt 56.525 MW, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng khu vực miền Bắc ghi nhận công suất 28.340 MW, tăng 7,1% so với cùng kỳ năm trước.
Theo dự báo của NSMO, trong ngày 24/6, nắng nóng tiếp tục duy trì trên diện rộng, riêng khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi có thể xuất hiện nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ phổ biến từ 38 - 40°C, nhiều nơi vượt 40°C.
Trong bối cảnh đó, phụ tải hệ thống điện miền Bắc được dự báo tiếp tục tăng cao, xấp xỉ 30.000 MW. Mức công suất này tương đương kỷ lục 29.899 MW được ghi nhận vào ngày 27/5/2026, thời điểm miền Bắc trải qua đợt nắng nóng khắc nghiệt nhất từ đầu năm.
Để chủ động ứng phó, EVNNPC đã rà soát và mở rộng danh sách khách hàng sẵn sàng tham gia điều chỉnh phụ tải. Nếu như giai đoạn đầu chỉ huy động được khoảng trên 1.000 MW thì hiện nay tổng công suất có thể dịch chuyển đã tăng lên khoảng trên 1.700 MW.
Phương châm xuyên suốt của EVNNPC là lấy khách hàng làm trung tâm. Chúng tôi phục vụ nhiều nhóm khách hàng khác nhau, từ cơ quan hành chính, chính quyền địa phương đến khách hàng công nghiệp, thương mại dịch vụ và hộ sinh hoạt. Với mỗi nhóm khách hàng đều có phương thức tiếp cận, hỗ trợ phù hợp.
Đối với các doanh nghiệp FDI và khách hàng công nghiệp lớn, EVNNPC duy trì cơ chế họp giao ban định kỳ để thông tin về tình hình cung cấp điện, dự báo phụ tải và trao đổi các nội dung phối hợp trong từng giai đoạn. Điều mà doanh nghiệp đánh giá cao không chỉ là việc đảm bảo cung cấp điện mà còn là khả năng cung cấp thông tin sớm, kịp thời để họ chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, các đơn vị điện lực thường xuyên phối hợp cùng khách hàng kiểm tra hệ thống điện nội bộ, tư vấn các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tối ưu vận hành thiết bị, phòng ngừa sự cố và nâng cao hiệu quả sử dụng điện.
Thời gian tới, EVNNPC sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với các khách hàng sử dụng điện lớn theo hướng sâu sát và hiệu quả hơn, cùng nhau xây dựng các giải pháp sử dụng điện tối ưu, vừa đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, vừa góp phần bảo đảm vận hành an toàn, ổn định hệ thống điện quốc gia.
