Nhiều nguyên nhân khiến tiến độ giải ngân chậm
Đầu tư công luôn được tỉnh Quảng Ngãi xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo dư địa phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, thực tế nhiều năm qua cho thấy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng.
Trong năm 2026, đến hết tháng 6, tỷ lệ giải ngân của tỉnh Quảng Ngãi mới đạt 31,4% (sau khi trừ 5% tiết kiệm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và 285 tỷ đồng đang đề nghị trung ương giảm), thấp hơn nhiều so với kế hoạch đề ra là 46%.
Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của HĐND tỉnh Quảng Ngãi (Kỳ họp thứ 5, HĐND tỉnh khóa XIV, ngày 17/7) đại biểu Nguyễn Kiên, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh cho rằng, từ thực tế trên đề nghị làm rõ nguyên nhân dẫn đến tiến độ giải ngân thấp, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan cũng như các giải pháp trọng tâm để bảo đảm hoàn thành kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026.
Trả lời vấn đề này, Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Văn Trọng cho biết, sau khi thực hiện tiết kiệm 5% vốn đầu tư công theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh Quảng Ngãi là 7.161 tỷ đồng. Tính đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh đã giải ngân khoảng 2.115 tỷ đồng, đạt 29,5% kế hoạch vốn địa phương giao.
Thiếu nguyên vật liệu, vướng thủ tục hành chính hay giải phóng mặt bằng... chính là những điểm nghẽn lớn nhất khiến các công trình trọng điểm chậm tiến độ
Theo ông Nguyễn Văn Trọng, ngay từ đầu năm, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, thành lập các tổ công tác, thường xuyên kiểm tra hiện trường và tổ chức các cuộc họp với chủ đầu tư nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án, nhất là các vấn đề liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư.
Dù vậy, kết quả giải ngân vẫn chưa đạt yêu cầu do nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Trong đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và xác định giá đất tiếp tục là “điểm nghẽn” lớn nhất, khiến nhiều dự án không có mặt bằng sạch để thi công. Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm đất đắp, cát, đá cùng với việc giá vật liệu xây dựng tăng cao đã tác động trực tiếp đến tiến độ thực hiện các công trình, buộc một số nhà thầu phải thi công cầm chừng.
Không chỉ vậy, nhiều dự án trọng điểm có quy mô vốn lớn còn vướng mắc về thủ tục đầu tư, phải xin ý kiến các bộ, ngành trung ương nên chưa thể giải ngân theo kế hoạch đã đề ra.
Để hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, UBND tỉnh sẽ tiếp tục siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu. Tập trung tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến giải phóng mặt bằng, xác định giá đất và đấu giá quyền sử dụng đất. Đồng thời, đôn đốc các chủ đầu tư, nhà thầu tăng tốc thi công.
Cùng với đó, tỉnh sẽ chủ động rà soát, điều chuyển vốn từ những dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương nhằm kịp thời xử lý các khó khăn phát sinh.
Nhận diện khó khăn, tăng tốc gỡ điểm nghẽn
Theo lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vẫn là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh.
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tuy cho rằng, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và việc triển khai nhiều dự án trọng điểm vẫn chưa đáp ứng yêu cầu
Đáng chú ý, riêng tại Khu kinh tế Dung Quất, nhu cầu tái định cư trong giai đoạn 2026 - 2030 lên tới khoảng 4.391 lô, trong khi quỹ tái định cư hiện chỉ còn khoảng 357 lô. Thực trạng này đang tạo áp lực rất lớn đối với công tác giải phóng mặt bằng, đặc biệt là các dự án động lực đang triển khai.
Về vấn đề này, ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo quy định của Luật Đất đai, UBND cấp xã và các tổ chức phát triển quỹ đất có trách nhiệm chủ động lập và triển khai các dự án tái định cư nhằm bảo đảm bố trí chỗ ở cho người dân trước khi thu hồi đất.
Hiện Khu kinh tế Dung Quất có 32 khu dân cư, khu tái định cư đã và đang được đầu tư xây dựng. Trong đó, 17 khu đã hoàn thành và bố trí tái định cư; 9 khu còn khoảng 248 lô chưa sử dụng; 4 khu đang đầu tư xây dựng với khoảng 109 lô, nâng tổng số lô tái định cư còn lại lên khoảng 357 lô.
Theo ông Hồ Trọng Phương, những năm gần đây, hàng loạt dự án quy mô lớn đồng loạt triển khai tại Khu kinh tế Dung Quất khiến nhu cầu tái định cư tăng nhanh, trong khi tiến độ đầu tư các khu tái định cư chưa theo kịp thực tế.
Tỉnh Quảng Ngãi đã nhận diện được những điểm nghẽn cơ bản và sẽ tăng tốc tháo gỡ trong thời gian tới để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cũng như các công trình trọng điểm của tỉnh
Nguồn lực ngân sách vẫn còn hạn chế, trong khi nhiều khu tái định cư chỉ được triển khai khi dự án đầu tư đã hình thành, khiến yêu cầu “đi trước một bước” chưa đạt được như kỳ vọng. Đây là một trong những nguyên nhân khiến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ của nhiều dự án trọng điểm.
Phát biểu tại kỳ họp thứ 5, HĐND tỉnh khóa XIV, Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tuy nhấn mạnh, mặc dù thời gian qua UBND tỉnh cùng các sở, ngành đã có nhiều nỗ lực trong chỉ đạo, điều hành, song tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và việc triển khai nhiều dự án trọng điểm vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.
Theo Chủ tịch HĐND tỉnh, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, tạo quỹ đất sạch, bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng và giải quyết các thủ tục đầu tư vẫn còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện các công trình. Vì vậy, UBND tỉnh cần tiếp tục chỉ đạo quyết liệt hơn nữa các giải pháp đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công; rà soát, làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư đối với những dự án chậm tiến độ.
Để hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, UBND tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và chủ đầu tư. Tỉnh cũng sẽ rà soát, điều chuyển vốn từ những dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Đồng thời, các sở, ngành và địa phương được yêu cầu tăng cường phối hợp để tháo gỡ khó khăn cho từng dự án cụ thể.