El Niño làm gia tăng rủi ro nguồn cung
Thị trường gạo thế giới đang xuất hiện những tín hiệu tăng giá khi thời tiết cực đoan, đặc biệt là nguy cơ El Niño đạt cường độ lịch sử, làm gia tăng lo ngại về nguồn cung và an ninh lương thực. Chỉ số Gạo trắng Oryza (WRI), phản ánh giá bình quân gia quyền gạo trắng xuất khẩu toàn cầu, kết thúc tuần thứ hai tháng 11/2026 ở mức 502 USD/tấn, tăng 13 USD/tấn so với tuần trước, 35 USD/tấn so với tháng trước và 114 USD/tấn so với cùng kỳ năm 2025.

Theo bản tin ngày 12/11/2026 của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), có gần 60% khả năng El Niño đang hình thành sẽ đạt cường độ lịch sử, trở thành một trong những đợt mạnh nhất kể từ năm 1950. Hiện tượng này được dự báo tiếp tục mạnh lên và có thể duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh trong giai đoạn tháng 1-3/2027.
Những tác động của thời tiết cực đoan đã thể hiện rõ tại một số quốc gia sản xuất và tiêu thụ gạo lớn. Bộ Nông nghiệp Philippines dự báo sản lượng lúa năm 2026 đạt 18,6 triệu tấn, thấp hơn khoảng 1 triệu tấn so với năm trước, đồng thời cảnh báo El Niño rất mạnh có thể kéo dài đến nửa đầu năm 2027.
Bên cạnh yếu tố thời tiết, chi phí nhiên liệu và phân bón tăng do xung đột tại Iran tiếp tục tạo thêm áp lực đối với sản xuất lương thực. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cảnh báo tâm lý lo ngại thiếu hụt nguồn cung có thể khiến giá biến động ngay cả trước khi mùa thu hoạch kết thúc.
Theo báo cáo WASDE tháng 11/2026 của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), sản lượng gạo toàn cầu được dự báo giảm 2,3%. Tuy nhiên, tồn kho cuối kỳ cao hơn dự kiến phần nào hạn chế áp lực tăng giá. Xuất khẩu gạo của Ấn Độ dự kiến giảm 1 triệu tấn, trong khi Thái Lan giảm 200.000 tấn. Ở chiều ngược lại, nhu cầu nhập khẩu của Philippines dự kiến tăng gần 29% so với năm trước, cùng với nhu cầu gia tăng tại Trung Mỹ và Caribe, góp phần hỗ trợ thương mại gạo toàn cầu.
Một báo cáo khác của USDA về thị trường ngũ cốc và thương mại thế giới tháng 11/2026 nhận định, sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026/27 tương đối ổn định, trong khi tiêu thụ giảm nhẹ. Tồn kho cuối kỳ dự kiến tăng nhưng vẫn thấp hơn năm trước. Thương mại gạo toàn cầu được điều chỉnh giảm do triển vọng xuất khẩu của Ấn Độ và Thái Lan suy yếu, cùng nhu cầu nhập khẩu giảm tại Bangladesh và một số nước Tây Phi.
Gạo Việt Nam có lợi thế tại thị trường nhập khẩu
Tại các nước xuất khẩu chủ lực, giá gạo tiếp tục xu hướng tăng. Trong tuần thứ hai tháng 11/2026, gạo 5% tấm của Ấn Độ đạt khoảng 399 USD/tấn, tăng 9 USD/tấn so với tuần trước và 51 USD/tấn so với cùng kỳ năm ngoái. Gạo 5% tấm của Thái Lan đạt 494 USD/tấn, tăng tương ứng 5 USD/tấn và 165 USD/tấn; gạo Pakistan đạt 417 USD/tấn, tăng 5 USD/tấn và 79 USD/tấn.
Tại Việt Nam, theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), ngày 18/11, giá gạo xuất khẩu tăng ở hầu hết chủng loại. Gạo thơm 100% tấm đạt 410–414 USD/tấn, tăng 15 USD/tấn; gạo Jasmine đạt 570–574 USD/tấn, tăng 4 USD/tấn; gạo thơm 5% tấm giữ mức 515–520 USD/tấn. Cùng ngày, gạo 5% tấm của Thái Lan được chào bán ở mức 490–494 USD/tấn, tăng 2 USD/tấn; gạo 100% tấm đạt 427–431 USD/tấn, tăng 3 USD/tấn. Tại Ấn Độ, hai chủng loại tương ứng đạt 393–397 USD/tấn và 335–339 USD/tấn, tăng lần lượt 4 USD/tấn và 2 USD/tấn.
Dù giá tăng, triển vọng xuất khẩu của Thái Lan vẫn chịu sức ép từ cạnh tranh trong khu vực ASEAN, căng thẳng địa chính trị, chi phí vận chuyển và tình trạng thiếu lao động tại cảng. Xuất khẩu gạo của nước này trong 9 tháng đầu năm 2026 giảm 19,3% so với cùng kỳ. Tồn kho cuối niên vụ dự kiến tăng lên 5,135 triệu tấn do triển vọng xuất khẩu còn hạn chế.
Trong khi đó, Ấn Độ tiếp tục duy trì lợi thế cạnh tranh về giá, với gạo xuất khẩu được ghi nhận ở mức 389 USD/tấn trong giai đoạn từ ngày 5/10 đến 5/11. USDA dự báo xuất khẩu gạo của nước này năm 2027 giảm 1 triệu tấn, xuống 23 triệu tấn, chủ yếu do xuất khẩu gạo tấm và gạo trắng giảm. Ấn Độ cũng vừa điều chỉnh điều kiện xuất khẩu gạo, trong đó tiếp tục yêu cầu giấy chứng nhận kiểm tra chất lượng đối với gạo xuất sang EU, Anh và một số thị trường châu Âu; các thị trường châu Âu khác được miễn yêu cầu này đến ngày 1/4/2027.
Ở chiều nhập khẩu, các động thái tăng cường dự trữ và tổ chức đấu thầu của nhiều quốc gia cho thấy nhu cầu bảo đảm an ninh lương thực vẫn được đặt lên hàng đầu. Indonesia dự kiến có lượng tồn kho gạo quốc gia đạt mức kỷ lục 4,5 triệu tấn vào cuối năm 2026. Hàn Quốc bắt đầu thu mua 400.000 tấn gạo từ vụ thu hoạch năm 2026 để bổ sung dự trữ quốc gia, đồng thời bố trí 4.000 tỷ won thông qua các cơ quan nhà nước và hợp tác xã nông nghiệp để tài trợ thu mua, hỗ trợ nông dân. Đáng chú ý, dự báo, sản lượng gạo nước này năm 2026 giảm năm thứ năm liên tiếp, xuống còn 3,508 triệu tấn, thấp nhất kể từ năm 2020.
Đáng chú ý, tại đợt đấu thầu nhập khẩu gạo theo hạn ngạch thuế quan (TRQ) lần thứ tám năm 2026, tổ chức ngày 29/10, Hàn Quốc đã trao thầu 45.600 tấn trong tổng lượng chào thầu 60.600 tấn. Việt Nam trúng thầu nhiều nhất với 35.000 tấn gạo tấm hạt dài, giá từ 413-468 USD/tấn. Thái Lan trúng 5.600 tấn gạo tấm và gạo xát trắng, trong khi Hoa Kỳ trúng 5.000 tấn gạo trắng hạt trung bình với giá 1.054,92 USD/tấn. Kết quả này cho thấy gạo Việt Nam tiếp tục có khả năng cạnh tranh tại thị trường Hàn Quốc, đặc biệt ở phân khúc gạo tấm hạt dài. Đây là tín hiệu đáng chú ý trong bối cảnh các nước nhập khẩu đang chủ động bổ sung dự trữ và đa dạng hóa nguồn cung.
Tại Nhật Bản, Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản dự kiến tiếp tục tổ chức các đợt đấu thầu nhập khẩu gạo theo cơ chế mua bán đồng thời (SBS), trong đó có khoảng 25.000 tấn vào ngày 20/11 và khoảng 4.123 tấn theo khuôn khổ CPTPP vào ngày 24/11/2026. Trước đó, nước này cũng dự kiến mua khoảng 49.200 tấn gạo thông qua đấu thầu quốc tế ngày 13/11, với thời gian giao hàng từ giữa tháng 2 đến cuối tháng 3/2027.
Những kế hoạch nhập khẩu và bổ sung dự trữ tại Hàn Quốc, Nhật Bản cho thấy thị trường Đông Bắc Á vẫn có nhu cầu đáng quan tâm đối với các nhà xuất khẩu gạo. Trong bối cảnh giá gạo thế giới đi lên nhưng thương mại toàn cầu được dự báo điều chỉnh giảm, cơ hội xuất khẩu không chỉ phụ thuộc vào diễn biến giá mà còn nằm ở khả năng đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, chủ động nguồn hàng và duy trì tiến độ giao hàng. Đặc biệt, nguy cơ El Niño kéo dài sang năm 2027 đòi hỏi các doanh nghiệp xuất khẩu theo dõi sát diễn biến mùa vụ tại các quốc gia sản xuất lớn, đồng thời có chiến lược điều hành nguồn hàng phù hợp, tránh tâm lý chạy theo những đợt tăng giá ngắn hạn.
Giá gạo xuất khẩu thế giới tiếp tục đi lên trước nguy cơ El Niño mạnh, sản lượng suy giảm tại một số quốc gia và nhu cầu nhập khẩu gia tăng. Trong bối cảnh đó, gạo Việt Nam ghi nhận lợi thế tại thị trường Hàn Quốc.