Cá tra lấy lại lợi thế trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng thắt chặt
Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép từ nhu cầu tiêu thụ yếu, tồn kho cao và biến động thuế quan tại các thị trường lớn, ngành thủy sản Việt Nam bước vào năm 2026 với những tín hiệu đan xen.
Dù thị trường chưa thực sự thuận lợi, Vĩnh Hoàn vẫn dự kiến chi khoảng 1.520 tỷ đồng vốn đầu tư xây dựng cơ bản trong năm 2026
Theo báo cáo ngành thủy sản mới công bố của Chứng khoán TP. HCM (HSC), triển vọng năm 2026 đang thuận lợi hơn đối với các doanh nghiệp cá tra, trong khi cá rô phi vẫn mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn nhưng chịu áp lực giá ngắn hạn. Ngược lại, mảng tôm tiếp tục đối mặt với nhiều trở ngại hơn do ảnh hưởng từ thuế chống bán phá giá và lượng tồn kho còn cao tại các thị trường nhập khẩu.
Dữ liệu từ ba doanh nghiệp thủy sản niêm yết trong phạm vi theo dõi của HSC gồm Vĩnh Hoàn (VHC), Nam Việt (ANV) và Sao Ta (FMC) cho thấy, quý I/2026 vẫn là giai đoạn có kết quả tương đối tích cực. Tổng doanh thu thuần của ba doanh nghiệp đạt 6.194 tỷ đồng, tăng 7,8% so với cùng kỳ; lợi nhuận ròng đạt 502 tỷ đồng, tăng 34,7%. Đây là mức tăng đáng kể nếu đặt trong bối cảnh quý I thường là mùa thấp điểm của ngành thủy sản.
Các doanh nghiệp cá tra đang trở lại vị thế thuận lợi hơn trong năm 2026 khi trên thị trường quốc tế, cá tra vẫn là một trong những loại cá thịt trắng có chi phí cạnh tranh nhất. Lợi thế này trở nên rõ hơn khi nguồn cung một số sản phẩm thay thế như cá tuyết và cá minh thái có dấu hiệu thu hẹp, trong khi chi phí đánh bắt và logistics tăng khiến giá các loại cá đánh bắt tự nhiên duy trì ở mức cao.
Trong bối cảnh đó, cá tra Việt Nam có thêm cơ hội tại các thị trường nhập khẩu lớn, đặc biệt là Mỹ và châu Âu. Dù giá xuất khẩu vẫn ở vùng thấp so với hai năm gần đây, áp lực chi phí đầu vào tăng có thể khiến nguồn cung mới thận trọng hơn, qua đó tạo nền cho khả năng phục hồi giá trong nửa cuối năm.
Tuy nhiên, giá cá giống trong quý I/2026 đã tăng mạnh so với cùng kỳ, trong khi thức ăn thủy sản, khoản mục chiếm phần lớn chi phí nuôi cá tra cũng đi lên. Chi phí năng lượng và tài chính tăng thêm khiến người nuôi cân nhắc kỹ hơn việc thả nuôi mới. Khi giá bán duy trì ở vùng thấp trong thời gian dài, động lực mở rộng sản lượng không còn mạnh như trước.
Với các doanh nghiệp xuất khẩu, khả năng tự chủ nguyên liệu vì vậy trở thành lợi thế quan trọng. Những đơn vị có vùng nuôi lớn và chuỗi sản xuất khép kín có thể kiểm soát chi phí tốt hơn trong giai đoạn đầu vào biến động. Đây cũng là yếu tố giúp kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp trong ngành có sự khác biệt.
Tại Vĩnh Hoàn, doanh thu thuần quý I/2026 đạt 2.955 tỷ đồng, tăng 11,6% so với cùng kỳ; lợi nhuận ròng đạt 266 tỷ đồng, tăng 25,9%. Biên lợi nhuận gộp cải thiện từ 12,7% lên 14,6% nhờ đóng góp từ các sản phẩm phụ như dầu cá, bột cá, gelatin, collagen, cùng sự cải thiện của giá cá phi lê.
Nam Việt cũng ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật hơn trong quý đầu năm với doanh thu thuần đạt 1.841 tỷ đồng, tăng 66,4%; lợi nhuận ròng đạt 195 tỷ đồng, tăng 48%. Điểm đáng chú ý là tăng trưởng của doanh nghiệp không chỉ đến từ cá tra, mà còn từ cá rô phi, nhóm sản phẩm đang đóng vai trò ngày càng lớn trong cơ cấu xuất khẩu.
Cá rô phi mở hướng đi mới, tôm còn nhiều lực cản
Nếu cá tra là câu chuyện phục hồi nhờ lợi thế chi phí và nguồn cung, cá rô phi lại được xem là hướng đi mới của một số doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Tại thị trường Mỹ, sản phẩm cá rô phi Việt Nam đang có lợi thế thuế quan so với một số đối thủ lớn, trong khi thị phần hiện vẫn còn khiêm tốn. Điều này tạo dư địa để doanh nghiệp mở rộng trong dài hạn, nhất là khi người tiêu dùng tại các thị trường lớn có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm thay thế có giá hợp lý.
Nam Việt là trường hợp thể hiện rõ xu hướng này. Trong quý I/2026, xuất khẩu cá rô phi của doanh nghiệp tăng mạnh và vượt cá tra để trở thành nhóm sản phẩm xuất khẩu lớn nhất trong kỳ. Theo HSC, xuất khẩu cá rô phi của Nam Việt tăng 2,5 lần so với cùng kỳ, phản ánh vai trò ngày càng rõ của sản phẩm này trong chiến lược mở rộng thị trường.
Dù vậy, cá rô phi chưa phải câu chuyện hoàn toàn thuận chiều trong ngắn hạn. Tồn kho tại Mỹ còn cao, trong khi nhu cầu tiêu thụ chưa phục hồi mạnh, khiến các nhà nhập khẩu có xu hướng ưu tiên giải phóng hàng tồn thay vì tăng đơn hàng mới. Điều này có thể tạo áp lực lên giá bán trong một vài quý tới.
Trái với cá tra và cá rô phi, mảng tôm vẫn đang chịu nhiều lực cản hơn. Thuế chống bán phá giá ở mức cao và lượng tồn kho lớn tại các thị trường nhập khẩu khiến nhu cầu tái tích trữ chưa phục hồi rõ. Với các doanh nghiệp tôm, bài toán không chỉ nằm ở đơn hàng, mà còn ở khả năng kiểm soát chi phí nguyên liệu và cải thiện hiệu quả vận hành.
Sao Ta ghi nhận doanh thu quý I/2026 đạt 1.398 tỷ đồng, giảm 29,7% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận ròng vẫn tăng 38% lên 41 tỷ đồng. Sự cải thiện lợi nhuận đến từ biên lợi nhuận gộp tốt hơn, nhờ tỷ trọng tôm tự nuôi cao hơn, giúp giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu mua ngoài. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ giảm mạnh cho thấy áp lực từ thị trường nhập khẩu vẫn chưa được giải tỏa.
