Năm 2025, các ứng dụng thanh toán đã chiếm khoảng 52% giá trị giao dịch tại điểm bán (POS) ở Việt Nam, đưa Việt Nam vào nhóm những thị trường có tốc độ phát triển thanh toán di động nhanh nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng 36,02% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tổng giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt khoảng 28 lần GDP. Cùng với đó, thanh toán qua mã QR tiếp tục tăng trưởng mạnh, cả về số lượng lẫn giá trị giao dịch, cho thấy thanh toán số đang dần trở thành hạ tầng vận hành của nền kinh tế. Những chuyển động này cũng phản ánh sự lớn mạnh của hệ sinh thái các công ty công nghệ tài chính (Fintech) Việt Nam sau hơn một thập kỷ phát triển.
Xung quanh hành trình phát triển của Fintech, vai trò của thanh toán số trong nền kinh tế cũng như những xu hướng mới của thị trường, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Vũ Ngọc, Giám đốc Vận hành Công ty Cổ phần 9Pay.
Ba dấu mốc phát triển quan trọng của Fintech
- Nhìn lại chặng đường hơn một thập kỷ qua, theo ông, các Fintech đã hình thành và phát triển tại Việt Nam như thế nào? Đâu là những dấu mốc đáng chú ý nhất?
Ông Vũ Ngọc:Nếu nhìn lại khoảng 10 - 15 năm trước, Việt Nam vẫn là một nền kinh tế sử dụng tiền mặt rất lớn. Việc thanh toán điện tử khi đó chủ yếu diễn ra trên hệ thống ngân hàng và mới chỉ phục vụ một bộ phận nhỏ người dùng.
Làn sóng Fintech đầu tiên xuất hiện cùng với sự bùng nổ của internet, điện thoại thông minh, thương mại điện tử và các chủ trương thúc đẩy chuyển đổi số của Chính phủ. Giai đoạn từ năm 2014 đến 2018 được xem là thời kỳ tăng tốc khi hàng loạt ví điện tử, cổng thanh toán và nền tảng trung gian thanh toán ra đời nhằm giải quyết những khoảng trống mà hệ thống tài chính truyền thống chưa đáp ứng được.
Theo tôi, có ba dấu mốc quan trọng:
Thứ nhất,là giai đoạn hình thành hệ sinh thái thanh toán số, khi các ví điện tử, cổng thanh toán và ngân hàng số bắt đầu xuất hiện, từng bước thay đổi thói quen thanh toán của người dân.
Thứ hai,là giai đoạn bùng nổ thanh toán không tiền mặt từ năm 2020 trở đi. Đại dịch Covid-19 buộc người dân phải thích nghi nhanh hơn với các hình thức thanh toán trực tuyến và giao dịch điện tử.
Thứ ba,là giai đoạn hiện nay, khi Fintech không còn đơn thuần là các đơn vị cung cấp công nghệ nền tảng mà đã trực tiếp tham gia kiến tạo hạ tầng, giải pháp và trải nghiệm thanh toán, đóng góp sâu hơn vào sự phát triển của nền kinh tế số. Các dịch vụ tài chính được tích hợp ngày càng sâu vào thương mại điện tử, logistics, bán lẻ, xuất nhập khẩu hay ngay cả một mã QR tại cửa hàng nhỏ.
9Pay được thành lập năm 2018 cũng trong bối cảnh đó. Chúng tôi nhìn thấy cơ hội rất lớn của thanh toán số và tin rằng Việt Nam sẽ xuất hiện những doanh nghiệp Fintech có vai trò tương tự như Alipay hay WeChat từng tạo dựng tại Trung Quốc.
Thay đổi hành vi thanh toán của người dân
- Sau hơn một thập kỷ phát triển, theo ông, đâu là những kết quả nổi bật nhất mà Fintech Việt Nam đã đạt được? Riêng với 9Pay, doanh nghiệp đã ghi nhận những dấu ấn gì?
Ông Vũ Ngọc:Nếu nhìn ở góc độ toàn ngành, thành công lớn nhất của Fintech Việt Nam là góp phần thay đổi hành vi thanh toán của người dân.
Ngày nay, việc quét mã QR để thanh toán đã trở thành một hành vi rất tự nhiên từ thành phố đến nông thôn, từ trung tâm thương mại đến các chợ truyền thống. Đây là điều mà cách đây khoảng 10 năm rất khó hình dung.
Fintech cũng góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho hàng triệu người dân, hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ, thúc đẩy chuyển đổi số doanh nghiệp và đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển kinh tế số quốc gia.
Theo Worldpay, năm 2025, ứng dụng thanh toán chiếm khoảng 52% giá trị giao dịch tại điểm bán ở Việt Nam, đưa Việt Nam vào nhóm những thị trường có tốc độ phát triển thanh toán di động nhanh nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong 4 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng hơn 36% so với cùng kỳ, trong khi tổng giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt khoảng 28 lần GDP. Những con số này cho thấy thanh toán số đang thực sự trở thành hạ tầng vận hành của nền kinh tế.
Đối với 9Pay, chúng tôi tự hào vì đã đi từ một startup Fintech trở thành đơn vị cung cấp hạ tầng tài chính số cho hơn 100.000 doanh nghiệp và đối tác trong và ngoài nước. Từ năng lực xử lý giao dịch khoảng vài trăm triệu USD trong những năm đầu, hiện nay hệ thống có khả năng xử lý tới hàng chục tỷ USD giao dịch mỗi năm.
Điều khiến chúng tôi tự hào hơn cả không chỉ là quy mô hay tốc độ tăng trưởng mà còn là việc các sản phẩm, dịch vụ "Made in Vietnam" đang được khách hàng ở nhiều quốc gia tin tưởng sử dụng. Đây là minh chứng cho thấy công nghệ tài chính của Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra giá trị và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thương mại toàn cầu
- Theo ông, điều gì đã khiến thanh toán số từ một công cụ hỗ trợ giao dịch trở thành một yếu tố quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp?
Ông Vũ Ngọc:Theo tôi, thay đổi lớn nhất là thanh toán không còn là một quy trình hậu cần mà đã trở thành một năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Ngày nay, một hệ thống thanh toán nhanh, an toàn và liền mạch không chỉ giúp hoàn tất giao dịch mà còn tác động trực tiếp đến trải nghiệm khách hàng, hiệu quả quản trị dòng tiền cũng như khả năng mở rộng hoạt động kinh doanh.
Xu hướng này càng rõ nét khi doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế. Theo báo cáo về xu hướng ngành thanh toán năm 2026 do HSBC công bố, 96% lãnh đạo doanh nghiệp coi tăng trưởng quốc tế là ưu tiên chiến lược và cho rằng năng lực thanh toán hiệu quả là điều kiện tiên quyết để quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như phục vụ khách hàng xuyên biên giới.
Điều đó cho thấy thanh toán đang trở thành một phần trong chiến lược kinh doanh, chứ không chỉ là hạ tầng tài chính. Đây cũng là thời điểm mà hạ tầng thanh toán sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thương mại toàn cầu.
Tại Việt Nam, sự phát triển mạnh của thanh toán không dùng tiền mặt, VietQR, thương mại điện tử và du lịch quốc tế đang thúc đẩy nhu cầu về các giải pháp thanh toán theo thời gian thực cũng như thanh toán xuyên biên giới. Đây là cơ hội để Fintech phát huy vai trò là đơn vị xây dựng hạ tầng kết nối dòng tiền giữa doanh nghiệp, ngân hàng và người tiêu dùng.
Các doanh nghiệp Fintech từ vai trò cung cấp giải pháp công nghệ trở thành một mắt xích quan trọng trong hạ tầng tài chính số.
Mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân
- Bên cạnh những giao dịch có giá trị lớn hay hoạt động thanh toán xuyên biên giới, Fintech đã góp phần thay đổi việc thanh toán của người dân và các hộ kinh doanh nhỏ như thế nào?
Ông Vũ Ngọc:Chúng ta thường nói nhiều về các giao dịch xuyên biên giới trị giá hàng tỷ USD, nhưng thực tế, hàng triệu giao dịch nhỏ diễn ra mỗi ngày cũng là nền tảng của nền kinh tế số. Với 9Pay, đây là nhóm khách hàng mà chúng tôi đặc biệt quan tâm ngay từ đầu.
Một trong những giá trị lớn nhất của Fintech không chỉ là giúp thanh toán nhanh hơn mà còn mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân và các hộ kinh doanh nhỏ. Nhờ sự phổ cập của điện thoại thông minh và thanh toán số, khoảng cách giữa thành thị và nông thôn đang dần được thu hẹp. Chỉ với một chiếc điện thoại, người dân có thể thanh toán, chuyển tiền hay sử dụng các dịch vụ tài chính một cách thuận tiện.
Hộ kinh doanh nhỏ, tiểu thương hay người dân ở các khu vực du lịch thường không cần những giải pháp tài chính phức tạp. Điều họ cần là một phương thức thanh toán đơn giản, chi phí hợp lý, dễ tiếp cận và nhận tiền ngay.
Đó là lý do 9Pay phát triển các giải pháp như Loa TingTing hay 9PayPOS, giúp tiểu thương số hóa việc nhận thanh toán và quản lý dòng tiền. Một quán ăn, cửa hàng tạp hóa hay ngay cả người bán hàng rong cũng có thể tham gia nền kinh tế số với chi phí chỉ khoảng 3.000 đồng mỗi ngày, tương đương một cốc trà đá.
Chúng tôi tin rằng tài chính toàn diện không chỉ được đo bằng những thương vụ thanh toán hàng tỷ USD mà còn bằng việc mỗi người dân, mỗi hộ kinh doanh đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ thanh toán hiện đại, an toàn và thuận tiện. Khi những giao dịch nhỏ được số hóa, tác động cộng hưởng đối với nền kinh tế sẽ rất lớn.
Thúc đẩy tài chính toàn diện tại Việt Nam
- Ngoài tăng trưởng doanh thu và thị phần, theo ông, Fintech đã góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện tại Việt Nam như thế nào, đặc biệt với khu vực nông thôn và nhóm doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ?
Ông Vũ Ngọc:Một trong những giá trị lớn nhất mà Fintech mang lại không chỉ là giúp thanh toán nhanh hơn mà còn mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cho nhiều nhóm đối tượng trước đây chưa được phục vụ đầy đủ.
Tại Việt Nam, sự phổ cập của điện thoại thông minh cùng với thanh toán số đã giúp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn trong việc tiếp cận các dịch vụ tài chính được thu hẹp đáng kể. Chỉ với một thiết bị di động, người dân có thể thanh toán, chuyển tiền, mua sắm hay sử dụng nhiều dịch vụ tài chính mà trước đây phải đến trực tiếp ngân hàng. Điều này giúp Việt Nam bắt nhịp với xu hướng của châu Á, nơi có bước "nhảy vọt" trực tiếp từ tiền mặt sang thanh toán di động.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, Fintech còn giúp giảm đáng kể chi phí chuyển đổi số.
Thực tế, nhiều hộ kinh doanh không thiếu khách hàng mà thiếu công cụ để quản lý dòng tiền hiệu quả. 9Pay đã đưa ra các giải pháp như Loa TingTing với thiết bị đọc thông báo giao dịch qua mã QR dành cho hộ kinh doanh và 9PayPOS. Chúng tôi giúp họ chuyển đổi số với chi phí thấp, khoảng 3.000 đồng mỗi ngày, chỉ bằng một cốc trà đá. Nhờ đó, các tiểu thương, chủ cửa hàng tạp hóa có thể quản lý dòng tiền minh bạch, chính xác và hạn chế rủi ro thất thoát tiền mặt.
Theo tôi, thành công của Fintech không chỉ được đo bằng số lượng giao dịch mà còn bằng việc có bao nhiêu người dân và doanh nghiệp nhỏ được tham gia bình đẳng hơn vào nền kinh tế số.
Điều chỉnh mô hình hoạt động, đáp ứng yêu cầu mới
- Thưa ông, những yếu tố nào đang tạo điều kiện để Fintech tiếp tục phát triển trong giai đoạn hiện nay?
Ông Vũ Ngọc:Tôi cho rằng điều kiện thuận lợi nhất là định hướng chuyển đổi số quốc gia.
Trong nhiều năm qua, Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành đã liên tục thúc đẩy chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt. Việc phát triển hạ tầng định danh điện tử, hệ thống thanh toán nhanh, VietQR cùng với việc hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho Fintech đang tạo nền tảng quan trọng để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống.
Bên cạnh đó, nhu cầu của thị trường cũng đang thay đổi rất nhanh. Người tiêu dùng ngày càng quen với việc mua sắm trên môi trường số, trong khi doanh nghiệp có nhu cầu tự động hóa dòng tiền và tích hợp thanh toán ngay trong quy trình kinh doanh thay vì sử dụng các phương thức truyền thống. Đây chính là động lực thúc đẩy sự phát triển của các mô hình như Embedded Finance hay thanh toán thời gian thực.
Đối với 9Pay, chúng tôi cho rằng cơ hội lớn nhất không chỉ đến từ sự tăng trưởng của thanh toán trong nước mà còn từ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Khi thương mại điện tử xuyên biên giới, du lịch quốc tế và các nền tảng số tiếp tục mở rộng, nhu cầu về những giải pháp thanh toán kết nối Việt Nam với thế giới sẽ ngày càng lớn.
- Trong khoảng 10 năm qua, khung pháp lý đối với hoạt động thanh toán đã có nhiều thay đổi. Theo ông, Fintech đã thích ứng với quá trình này như thế nào?
Ông Vũ Ngọc:Trong ngành tài chính công nghệ, thượng tôn pháp luật và năng lực tuân thủ là điều kiện tiên quyết để tồn tại.
Nhìn lại chặng đường 10 năm qua, hành lang pháp lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã chuyển dịch theo hướng cởi mở hơn, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng đồng thời kiểm soát rủi ro chặt chẽ. Fintech ngày nay đã trở thành đối tác chiến lược của cơ quan quản lý trong quá trình hiện thực hóa Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt của Chính phủ.
Theo tôi, sự tương tác giữa Fintech và khung pháp lý là một quá trình kiến tạo song hành. Khi các mô hình mới như định danh điện tử (eKYC), tài chính nhúng hay cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) xuất hiện, chính quá trình vận hành thực tế của các doanh nghiệp Fintech đã cung cấp thêm dữ liệu và kinh nghiệm để cơ quan quản lý có cơ sở đánh giá rủi ro, từ đó hoàn thiện các quy định phù hợp hơn với thực tiễn.
Đặc thù của 9Pay là tập trung mạnh vào hạ tầng thanh toán phục vụ các merchant quốc tế. Vì vậy, mỗi khi có sự điều chỉnh về quy định quản lý dòng tiền xuyên biên giới nhằm phòng, chống rửa tiền hay các tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu người dùng, chúng tôi đều phải chủ động điều chỉnh mô hình hoạt động để đáp ứng yêu cầu mới.
Chúng tôi không coi thay đổi pháp lý là rủi ro mà xem đó là "bộ lọc" của thị trường. Những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào hệ thống tuân thủ sẽ có nền tảng để phát triển bền vững và tạo dựng niềm tin với khách hàng cũng như đối tác trong dài hạn.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
