(Công Thương) - Không chỉ là giải pháp ứng phó với nắng nóng, tiết kiệm điện đi cùng dịch chuyển phụ tải đang trở thành chiến lược quản trị năng lượng của nhiều doanh nghiệp công nghiệp, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.
Từ thủ phủ công nghiệp Thái Nguyên, nơi nhiều doanh nghiệp chủ động dịch chuyển phụ tải, tiết kiệm điện để cùng ngành điện vượt qua những ngày nắng nóng khắc nghiệt cuối tháng 5, chúng tôi tiếp tục hành trình đến Phú Thọ. Sau khi sáp nhập với Vĩnh Phúc và Hòa Bình, Phú Thọ trở thành một trong những địa phương có quy mô công nghiệp và sản lượng tiêu thụ điện lớn nhất miền Bắc.
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp, áp lực bảo đảm nguồn điện cho sản xuất cũng ngày càng lớn. Thế nhưng, trong những thời điểm hệ thống điện quốc gia chịu sức ép cao nhất, chính tại đây, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, dịch chuyển phụ tải, đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng và phát triển điện mặt trời mái nhà.
Những hành động tưởng chừng rất nhỏ ở từng nhà máy đã cộng hưởng thành nguồn lực đáng kể, góp phần giữ cho dòng điện được vận hành an toàn, ổn định, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Thanh An, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Phú Thọ cho biết, để chủ động bảo đảm cung ứng điện trong mùa nắng nóng năm 2026, Công ty Điện lực Phú Thọ đã phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương tổ chức nhiều cuộc họp nhằm đánh giá tình hình cung ứng điện, đồng thời triển khai các giải pháp quản lý, điều chỉnh phụ tải trên địa bàn.
Theo đó, Công ty đã làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp sản xuất lớn có sản lượng điện tiêu thụ từ 1 triệu kWh/năm trở lên để thông tin về kế hoạch cung ứng điện năm 2026; đồng thời tuyên truyền, vận động sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và khuyến khích doanh nghiệp chủ động dịch chuyển phụ tải khỏi các khung giờ cao điểm, nhất là khi phụ tải đỉnh tăng cao, gây áp lực lên hệ thống điện.
“Nhờ sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp, đến nay đã có 524 khách hàng ký thỏa thuận dịch chuyển phụ tải với tổng công suất cam kết 106 MW, 576 khách hàng tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải tự nguyện phi thương mại với tổng công suất tiết giảm 134 MW, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện trong các thời điểm cao điểm”, ông Phan Thanh An nhấn mạnh.
Phó Giám đốc Công ty Điện lực Phú Thọ cho hay, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện trong các đợt cao điểm nắng nóng. “Sự phối hợp nhanh chóng, kịp thời và có trách nhiệm của các doanh nghiệp đã góp phần quan trọng giúp hệ thống điện vận hành an toàn trong những thời điểm khó khăn, hạn chế nguy cơ quá tải, giảm thiểu rủi ro xảy ra sự cố trên diện rộng; qua đó bảo đảm cung cấp điện ổn định, liên tục cho người dân và các hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh”, ông Phan Thanh An cho biết.
Theo ông Phan Thanh An, trên địa bàn Phú Thọ, nhiều doanh nghiệp không chỉ tích cực hưởng ứng các chương trình điều chỉnh phụ tải của ngành điện mà còn chủ động đầu tư công nghệ, tối ưu quy trình sản xuất và phát triển các nguồn điện tự sản tự tiêu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Để kiểm chứng những nhận định đó, chúng tôi theo chân cán bộ Công ty Điện lực Phú Thọ đến một số doanh nghiệp thuộc nhóm cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm của tỉnh. Ông Nguyễn Đình Quyết, Giám đốc Nhà máy 1, Công ty Cổ phần Prime Vĩnh Phúc cho biết, doanh nghiệp luôn chủ động phối hợp với ngành điện triển khai các chương trình dịch chuyển phụ tải, trong đợt nắng nóng cuối tháng 5 vừa qua, Công ty đã chủ động tiết giảm khoảng 1,65 MW công suất, qua đó góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện và bảo đảm cung ứng điện ổn định.
Ông Nguyễn Đình Quyết chia sẻ, Công ty cũng vừa hoàn thành đầu tư và đưa vào vận hành hệ thống điện mặt trời mái nhà giai đoạn 1 với công suất hơn 800 kWp và giai đoạn 2 dự kiến đến tháng 8/2026 sẽ hoàn thành với tổng công suất đặt 1.130 kWp. Trong thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục phối hợp với ngành điện giám sát, kiểm tra quá trình vận hành nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động an toàn, ổn định và phát huy hiệu quả đầu tư.
Bên cạnh việc tham gia dịch chuyển phụ tải, Công ty Cổ phần Prime Vĩnh Phúc còn tiên phong áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống biến tần cho các thiết bị tiêu thụ điện lớn và tích hợp công nghệ này trên các dây chuyền sản xuất mới, qua đó giảm điện năng tiêu thụ, nâng cao hiệu suất vận hành và hướng tới phát triển bền vững.
Cũng như Prime Vĩnh Phúc, tại Công ty Cổ phần Thép Trường Biện, trong nhiều năm qua doanh nghiệp này luôn đồng hành với ngành điện, tham gia dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tối ưu vận hành và triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện trong những ngày cao điểm nắng nóng.
Theo ông Nguyễn Văn Biện, Chủ tịch Công ty Cổ phần Thép Trường Biện (Thép Trường Biện), trong đợt nắng nóng vừa qua, khi nhận được thông báo của ngành điện về kế hoạch dịch chuyển phụ tải, doanh nghiệp đã chủ động bố trí lại lịch sản xuất và dịch chuyển thời gian vận hành sang các khung giờ phù hợp. Chỉ trong khoảng 2 ngày cao điểm (26-27/5), Công ty đã tiết giảm được hơn 60 MW, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.
“Đây là sự phối hợp rất hiệu quả giữa doanh nghiệp và ngành điện, vừa góp phần bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện, vừa không ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất”, ông Nguyễn Văn Biện nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Văn Biện, để phát triển bền vững, doanh nghiệp phải bắt đầu từ việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, bởi chi phí năng lượng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản xuất. Vì vậy, Công ty đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ đầu tư thiết bị, hoàn thiện quy trình quản lý đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
“Chúng tôi đã từng bước thay thế các dây chuyền, thiết bị cũ bằng hệ thống công nghệ có hiệu suất năng lượng cao; ưu tiên sử dụng động cơ tiết kiệm điện, hệ thống bù công suất phản kháng và các thiết bị điện phù hợp với yêu cầu sản xuất. Nhờ đó, mức tiêu thụ điện năng được tối ưu, góp phần giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng”, ông Biện cho hay.
Cùng với đầu tư công nghệ, Thép Trường Biện đã xây dựng và chuẩn hóa quy trình vận hành cho từng công đoạn sản xuất, từ khởi động thiết bị, tăng giảm tải đến điều phối hệ thống bơm, quạt và các máy móc phụ trợ. Đặc biệt, văn hóa tiết kiệm điện được triển khai xuyên suốt trong toàn nhà máy, từ hệ thống chiếu sáng, điều hòa không khí đến các dây chuyền sản xuất. Các thiết bị đều được vận hành theo nguyên tắc sử dụng điện đúng lúc, đúng nhu cầu, hạn chế tối đa lãng phí nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu sản xuất và chất lượng sản phẩm.
Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất thép, doanh nghiệp trong lĩnh vực chế biến, gia công kim loại cũng coi sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Nhôm Sông Hồng Shalumi, tinh thần đồng hành cùng ngành điện được cụ thể hóa bằng việc chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tối ưu vận hành và đầu tư nguồn điện sạch phục vụ hoạt động của nhà máy.
Chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Đức Long, Giám đốc Kỹ thuật Nhà máy, Công ty Cổ phần Tập đoàn Nhôm Sông Hồng Shalumi cho biết, trong thời gian cao điểm nắng nóng, doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, bố trí ca làm việc hợp lý để hạn chế vận hành vào các khung giờ cao điểm, qua đó góp phần sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.
Theo ông Nguyễn Đức Long, việc thực hiện các chương trình điều chỉnh phụ tải giúp Công ty giảm khoảng 15-20% lượng điện tiêu thụ trong các khung giờ cao điểm. Hiện nay, mỗi ngày doanh nghiệp sử dụng khoảng 30.000 kWh, trong đó lượng điện tiết kiệm nhờ điều chỉnh phụ tải đạt khoảng 500-1.000 kWh/ngày, tùy theo kế hoạch sản xuất.
Bên cạnh đó, Công ty đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà với công suất khoảng 0,86 MWp, góp phần bổ sung nguồn điện phục vụ sản xuất và giảm sản lượng điện mua từ lưới điện quốc gia.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, doanh nghiệp đã quán triệt tới toàn thể cán bộ, công nhân viên về ý thức sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả; đồng thời triển khai nhiều giải pháp cụ thể như bố trí lại ca sản xuất, hạn chế vận hành trong giờ cao điểm và tắt các thiết bị không cần thiết như hệ thống chiếu sáng, quạt làm mát cùng các thiết bị phụ trợ khi không sử dụng nhằm giảm tiêu thụ điện năng.
Ông Nguyễn Đức Long cũng đánh giá cao sự đồng hành của Công ty Điện lực Phú Thọ trong thời gian qua. Theo đó, ngành điện luôn thông báo kịp thời về kế hoạch cắt điện, điều chỉnh phụ tải cũng như các thông tin liên quan đến vận hành hệ thống điện, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án sản xuất phù hợp.
“Sự phối hợp chặt chẽ của ngành điện đã giúp doanh nghiệp vừa duy trì hoạt động sản xuất ổn định, vừa sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả hơn”, đại diện Nhôm Sông Hồng Shalumi nhấn mạnh.
Theo báo cáo của Cục Điện lực ( Bộ Công Thương), trong 6 tháng đầu năm 2026, hệ thống điện quốc gia ghi nhận mức phụ tải cao kỷ lục. Sản lượng điện ngày lớn nhất đạt 1,21 tỷ kWh, tăng 9,3% so với mức đỉnh của năm 2025 (1,11 tỷ kWh). Công suất cực đại (Pmax) đạt 57.189 MW, tăng 12,23% so với cùng kỳ năm 2025 và cao hơn 5,2% so với mức đỉnh của cả năm 2025 (54.370 MW).
Đáng chú ý, miền Bắc tiếp tục là khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao nhất cả nước cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu, ngành điện tử, chế biến chế tạo và xu hướng điện khí hóa nền kinh tế. Trong 6 tháng đầu năm, sản lượng điện ngày cực đại của khu vực đạt 630,2 triệu kWh, tăng 8,9% so với mức 578,9 triệu kWh của năm 2025. Công suất cực đại đạt 29.899 MW vào ngày 27/5/2026, tăng 13,11% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn 6,1% so với mức đỉnh của cả năm 2025 (28.187 MW).
Để bảo đảm đủ điện cho nhu cầu phát triển kinh tế, đồng thời tối ưu vận hành hệ thống và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn và lưới điện, Bộ Công Thương xác định cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, trọng tâm là thực hiện hiệu quả các chương trình quản lý nhu cầu điện (DSM), điều chỉnh phụ tải điện (DR); đẩy mạnh sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi toàn quốc, hướng tới mọi đối tượng khách hàng, mọi lĩnh vực và mọi thời điểm sử dụng điện; khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, đặc biệt tại trường học, bệnh viện, trụ sở cơ quan nhà nước và các công trình công cộng nhằm giảm áp lực phụ tải trong các đợt nắng nóng và giờ cao điểm.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, sự chủ động tham gia và đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp trong các chương trình tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải và sử dụng năng lượng hiệu quả đã góp phần quan trọng vào việc bảo đảm cân bằng cung - cầu điện, nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống, qua đó hỗ trợ ngành Công Thương hoàn thành mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Những câu chuyện từ các doanh nghiệp tại Phú Thọ hay Thái Nguyên cho thấy, điều chỉnh phụ tải và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả đang từng bước trở thành một phần trong chiến lược quản trị năng lượng của doanh nghiệp. Từ thực tiễn đó, các chuyên gia cho rằng, việc hệ thống điện quốc gia vận hành an toàn trong những thời điểm phụ tải tăng kỷ lục là kết quả của sự cộng hưởng giữa công tác điều hành chủ động của cơ quan quản lý, ngành điện và sự đồng hành có trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp.
Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và Tăng trưởng xanh cho hay, ngay từ đầu năm, Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã chủ động tổ chức nhiều cuộc họp, xây dựng các kịch bản điều hành và chuẩn bị các phương án ứng phó với nhiều tình huống khác nhau, từ diễn biến thời tiết đến sự gia tăng nhu cầu sử dụng điện.
“Chính sự chuẩn bị từ rất sớm này là một trong những yếu tố quan trọng giúp hệ thống điện đáp ứng tốt những biến động và các mức phụ tải kỷ lục trong thời gian vừa qua”, ông Hà Đăng Sơn nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, cũng cần ghi nhận những nỗ lực rất lớn trong năm 2025 khi nhiều dự án nguồn và lưới điện được đẩy nhanh tiến độ, đặc biệt là đường dây 500 kV mạch 3. Công trình này đã góp phần rất quan trọng trong việc tăng cường khả năng cung cấp điện cho miền Bắc, truyền tải nguồn điện từ miền Trung và miền Nam ra hỗ trợ, qua đó đáp ứng nhu cầu sử dụng điện trong các giai đoạn nắng nóng cao điểm.
Theo ông Hà Đăng Sơn, tiết kiệm điện, hay rộng hơn là sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, là chương trình mang tính chiến lược, lâu dài của Chính phủ. Nội dung này đã được triển khai nhiều năm qua.
Đặc biệt, sau khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được ban hành năm 2025, đã có nhiều cơ chế, chính sách mới được bổ sung. Hiện nay, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng các nghị định và thông tư hướng dẫn để đưa các quy định của luật vào thực tiễn, tạo điều kiện thúc đẩy sử dụng điện và năng lượng hiệu quả hơn trong cả hộ gia đình và doanh nghiệp.
Những chính sách mới cũng giúp việc tiếp cận các nguồn vốn thuận lợi hơn; đồng thời tạo cơ chế khuyến khích phát triển các nguồn năng lượng tự sản, tự tiêu như điện mặt trời mái nhà, qua đó khai thác hiệu quả hơn các nguồn năng lượng tại chỗ.
“Sự phát triển của công nghệ, cùng với việc điều chỉnh các khung giờ cao điểm, thấp điểm sẽ tác động trực tiếp đến hành vi tiêu dùng điện. Vì vậy, việc thay đổi thói quen sử dụng điện của doanh nghiệp cũng như các hộ gia đình sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến công tác điều độ và vận hành hệ thống điện quốc gia”, ông Hà Đăng Sơn chia sẻ.
Còn nữa, Bài 3 - Dịch chuyển phụ tải, bài học từ quản trị điện hiện đại.
