Thứ sáu, 20/11/2026

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số

(Công Thương) - Chuyển đổi số đã giúp Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tối ưu hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiết kiệm khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Xuân Tuấn, Trưởng Ban Khoa học Công nghệ và Chuyển đổi số, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã thông tin về những kết quả đạt được, định hướng triển khai chuyển đổi số tại Tập đoàn, đồng thời đề xuất một số kiến nghị về chính sách nhằm thúc đẩy quá trình này.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 1
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 1

EVN xác định chuyển đổi số trước hết là nâng năng lực quản trị, chứ không đơn thuần là đưa thêm phần mềm, giải pháp số vào hoạt động. Tập đoàn đã triển khai chuyển đổi số thống nhất trong 5 lĩnh vực gồm: Quản trị; đầu tư xây dựng; sản xuất; kinh doanh và dịch vụ khách hàng; viễn thông và công nghệ thông tin.

Trong đó, tập trung ưu tiên vào những khâu tác động trực tiếp đến nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, chất lượng nguồn nhân lực và đặc biệt là chất lượng phục vụ khách hàng. Kết quả thực hiện Đề án chuyển đổi số tính đến hết năm 2025 đạt 81,89 điểm, tương ứng Mức 4 (mức doanh nghiệp số) và dẫn đầu 19 tập đoàn, tổng công ty nhà nước được đánh giá.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 2
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 2

Cụ thể, với khách hàng, tỷ lệ thanh toán tiền điện không dùng tiền mặt đạt 99,7%; 12/12 dịch vụ điện đã được tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. EVN đã chuyển đổi 32,1 triệu công tơ sang công tơ điện tử; tỷ lệ kết nối thu thập dữ liệu từ xa đạt 99,99%. Khách hàng có thể đăng ký dịch vụ, ký hợp đồng, theo dõi tiêu thụ và thanh toán trên môi trường số.

Theo tổng hợp của EVN từ dữ liệu B-READY 2025 của Ngân hàng Thế giới, điểm chất lượng dịch vụ điện của Việt Nam đạt khoảng 91,14/100, đứng thứ hai ASEAN, sau Singapore và thứ tư châu Á.

Trong vận hành, 100% trạm biến áp 110 kV, 220 kV đã hoạt động không người trực, hoàn thành thử nghiệm 10 TBA 500 kV không người trực. AI, UAV và IoT hỗ trợ kiểm tra đường dây, dự báo phụ tải, giám sát năng lượng tái tạo và phát hiện sớm bất thường.

Tính toán của EVNNPT cho thấy, việc ứng dụng AI kết hợp UAV, camera thông minh và phần mềm trong quản lý vận hành giúp tiết kiệm khoảng 22,4% công lao động đối với đường dây 500 kV và 17,9% đối với đường dây 220 kV.

Theo Smart Grid Index 2024 của SP Group, trong số 92 đơn vị điện lực thuộc 36 quốc gia và vùng lãnh thổ, EVNHCMC xếp hạng 41 và EVNHANOI xếp hạng 54. Điều này cho thấy, chuyển đổi số và hiện đại hóa hệ thống điện của EVN đã tạo ra giá trị thực chất, tiệm cận các chuẩn mực của khu vực và quốc tế.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 3
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 3

EVN tích cực ứng dụng khoa học và công nghệ vào các lĩnh vực hoạt động

Lĩnh vực đầu tư xây dựng hiện đã quản lý 53.614 dự án, 329.576 gói thầu và 362.499 hợp đồng. Đây không chỉ là kho hồ sơ điện tử, mà là công cụ để theo dõi tiến độ, kiểm soát chất lượng, quản lý hợp đồng và nâng cao năng lực quản lý.

Đằng sau các kết quả đó là hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin, với 532 nghiệp vụ lõi đã được số hóa; 12 kho dữ liệu và 26 hệ thống phần mềm chuyên dụng trong toàn Tập đoàn được khai thác hiệu quả, theo đúng tinh thần dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, dùng chung". EVN không chỉ tập trung dữ liệu, mà đã biến dữ liệu thành một nguồn lực mới cho quản trị, điều hành, dự báo và tạo nền tảng cho việc ứng dụng AI.

Chuyển đổi số đã giúp EVN tối ưu hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiết kiệm khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm. Nhưng điều EVN quan tâm hơn những con số đó là sự thay đổi về mô hình hoạt động và quan trọng nhất là chuyển đổi số đã trở thành năng lực quản trị của EVN. Giá trị của quá trình này không nằm ở số lượng ứng dụng, mà ở khả năng quản lý nguồn lực lớn, vận hành hệ thống điện an toàn hơn và phục vụ xã hội tốt hơn.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 4
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 4

Bước tiếp theo để chuyển từ “doanh nghiệp số” sang “EVN thông minh”, dữ liệu và khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải trở thành năng lực cốt lõi của Tập đoàn. Chúng tôi xác định các yếu tố sau: Từ số hóa quy trình sang quản trị bằng dữ liệu; từ tự động hóa từng công đoạn sang hệ sinh thái “điện lực thông minh”; và từ xử lý sự cố sang dự báo, phòng ngừa rủi ro.

Trước hết, EVN tiếp tục củng cố nền móng chuyển đổi số ở các cấp. Đồng thời, tập trung là chuẩn hóa dữ liệu, kết nối các hệ thống dùng chung, hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao năng lực SOC và năng lực tự xây dựng các hệ thống quan trọng. Dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, dùng chung” để hỗ trợ điều hành và ứng dụng AI trên quy mô lớn.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 5
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 5

EVN xác định phải từng bước chuyển mạnh từ “ứng dụng công nghệ” sang “làm chủ công nghệ

Bên cạnh đó, EVN xác định phải từng bước chuyển mạnh từ “ứng dụng công nghệ” sang “làm chủ công nghệ”, xa hơn là cùng các đối tác nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa những sản phẩm công nghệ mới. Đồng thời, EVN luôn xác định tiếp nhận công nghệ là cần thiết, nhưng cần phải nâng cao năng lực làm chủ và đổi mới công nghệ.

Các kỹ sư EVN đã và đang từng bước làm chủ công nghệ tự động hóa hệ thống điện, phát triển các ứng dụng AI và nghiên cứu những công nghệ quan trọng đối với hệ thống điện tương lai. Đến năm 2030, chúng tôi tập trung vào ba trụ cột để thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện.

Một là,nghiên cứu khoa học: Đưa Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vào hoạt động, từng bước xây dựng nơi đây trở thành một Innovation Hub của ngành điện Việt Nam, kết nối hoạt động sản xuất, kinh doanh với nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 6
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 6

EVN tập trung ưu tiên chuyển đổi số vào những khâu tác động trực tiếp đến nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh

Hai là,nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ chiến lược: Ưu tiên những công nghệ phục vụ hệ thống điện thế hệ mới như truyền tải điện một chiều HVDC, lưới điện thông minh, lưu trữ năng lượng BESS, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, IoT công nghiệp và Digital Twin.

Ba là, nghiên cứu phát triển sản phẩm: EVN hướng tới nâng cao khả năng nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thiết bị điện đến cấp điện áp 500 kV, hệ thống điều khiển, thiết bị đo lường thông minh, robot, UAV và các sản phẩm phục vụ quá trình chuyển dịch năng lượng.

EVN không đặt mục tiêu tự thực hiện tất cả, mà mong muốn cùng các đối tác xây dựng năng lực, lựa chọn và tiếp nhận công nghệ, tiến tới làm chủ công nghệ và cùng đối tác tạo ra công nghệ mới.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 7
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 7

Theo tôi, thách thức lớn nhất không phải là tiếp cận công nghệ mới, mà là triển khai đồng bộ, an toàn và hiệu quả trên một hệ thống lớn. Quy mô càng lớn, yêu cầu về dữ liệu, kiến trúc hệ thống, an ninh mạng và kỷ luật vận hành càng cao.

Bên cạnh đó, là chất lượng và khả năng liên thông của dữ liệu. AI, điện toán đám mây hay các kiến trúc tích hợp cũng đòi hỏi đầu tư lớn, chuyên môn sâu và hiệu quả kinh tế rõ ràng. EVN không chạy theo công nghệ, giải pháp chỉ được nhân rộng sau khi được kiểm chứng về an toàn, hiệu quả và khả năng vận hành lâu dài.

Giải pháp đầu tiên là tăng kỷ luật quản trị, thống nhất tiêu chuẩn, kiến trúc và bộ mã dữ liệu. Gắn nhiệm vụ với người chịu trách nhiệm và sản phẩm đầu ra. Các bài toán cốt lõi được thí điểm, kiểm chứng trước khi nhân rộng.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 8
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 8

UAV giúp hỗ trợ kiểm tra đường dây, dự báo phụ tải, giám sát năng lượng

Giải pháp thứ hai là nâng năng lực nội sinh. EVN phát triển đội ngũ có khả năng tự nghiên cứu, xây dựng giải pháp, làm chủ dữ liệu, AI và công nghệ vận hành. Đồng thời hợp tác với doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu và trường đại học ở các bài toán chuyên sâu.

Giải pháp thứ ba là đặt an toàn thông tin ngang với an toàn hệ thống điện. SOC được kết nối với SOC quốc gia, hệ thống IT, OT và hạ tầng trọng yếu được bảo vệ ngay từ khâu thiết kế.

Từ thực tiễn của EVN, chúng tôi cho rằng chuyển đổi số chỉ thực sự bền vững khi có dữ liệu tốt, con người đủ năng lực, nền tảng đủ an toàn và công nghệ được lựa chọn trên cơ sở hiệu quả thực tế.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 9
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 9

Tại EVN, các giải pháp công nghệ được trang bị đều phải chứng minh được hiệu quả mới đưa vào triển khai trên diện rộng, cũng như gắn trách nhiệm cụ thể trong việc sử dụng khai thác hệ thống.

Từ thực tiễn của EVN, chúng tôi kiến nghị ba nhóm vấn đề:Thứ nhất,đẩy nhanh kết nối và chia sẻ dữ liệu quốc gia. Dữ liệu cần được khai thác có kiểm soát và phải chia sẻ có phân quyền, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu.

Thứ hai,hoàn thiện tiêu chuẩn và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Cần tiếp tục thống nhất chuẩn dữ liệu, chuẩn kết nối và có cơ chế thử nghiệm rõ ràng hơn nữa.

Thứ ba,cần có cơ chế phù hợp để doanh nghiệp được thử nghiệm, đánh giá và đưa vào sử dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ do mình nghiên cứu, phát triển. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp hình thành năng lực làm chủ công nghệ thay vì phụ thuộc lâu dài vào các giải pháp bên ngoài.

E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 10
E-magazine | EVN tối ưu hoạt động, nâng cao hiệu quả nhờ chuyển đổi số - 10
TheoBáo Công Thương

Bạn thấy bài này thế nào?

Phản hồi ẩn danh — chúng tôi không lưu thông tin cá nhân.