Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, đồng thời xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Yêu cầu đó càng rõ hơn khi tại Hội nghị Trung ương 3, Trung ương nhấn mạnh phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ dựa nhiều vào vốn và lao động giá rẻ sang phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người.
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược là những nội dung trọng tâm, cốt lõi; đặt yêu cầu khai thác tối đa tiềm năng của dữ liệu, đưa dữ liệu thành tư liệu sản xuất chính, thúc đẩy phát triển kinh tế dữ liệu.
Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực cho tăng trưởng, bài toán không chỉ nằm ở việc tạo ra ngày càng nhiều dữ liệu mà còn ở khả năng chuẩn hóa, kết nối, bảo đảm độ tin cậy và biến dữ liệu thành cơ sở cho những quyết định đầu tư, kinh doanh tốt hơn. Khi thông tin minh bạch và có thể kiểm chứng, doanh nghiệp có thêm “tài sản tín nhiệm”, nhà đầu tư có cơ sở đánh giá rủi ro, dòng vốn có điều kiện lưu chuyển hiệu quả hơn.
Từ yêu cầu xây dựng những động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, bên lề hội thảo CRIF Forum Vietnam 2026 được tổ chức với chủ đề “Thúc đẩy tăng trưởng với dữ liệu đáng tin cậy” diễn ra trước đó vào ngày 27/8 tại Hà Nội, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Tú - Tổng Giám đốc Công ty TNHH CRIF D&B Việt Nam (đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thông tin doanh nghiệp, dữ liệu, chấm điểm tín dụng và các giải pháp quản trị rủi ro, hỗ trợ ra quyết định kinh doanh) về vai trò của dữ liệu minh bạch đối với niềm tin thị trường, khả năng huy động nguồn lực và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Minh bạch dữ liệu tạo niềm tin, thu hút dòng vốn
- Thưa ông, Nghị quyết XIV của Đảng đặt ra mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới. Trong bối cảnh đó, vì sao câu chuyện dữ liệu đáng tin cậy lại trở nên quan trọng?
Ông Nguyễn Minh Tú:Việt Nam đã có một hành trình tăng trưởng rất ấn tượng và cơ hội phía trước vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, khi nền kinh tế ngày càng phát triển và trở nên phức tạp hơn thì chất lượng của các quyết định cũng sẽ ngày càng phụ thuộc vào chất lượng thông tin làm nền tảng cho những quyết định đó.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, một trong những lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên là đầu tư phát triển hạ tầng. Nhưng để thực hiện các dự án có nhu cầu vốn lên tới hàng trăm tỷ USD thì việc tìm kiếm các nguồn vốn, nhất là vốn vay và nguồn vốn dài hạn, không đơn giản.
Ở đây, minh bạch dữ liệu không chỉ của từng doanh nghiệp mà còn của cả nền kinh tế. Khi thông tin đủ minh bạch và đáng tin cậy, nhà đầu tư có cơ sở tốt hơn để đánh giá thị trường, nhận diện cơ hội, rủi ro và tự tin đưa ra quyết định đầu tư.
Theo tôi, đây là một trong những điều kiện quan trọng để tạo dựng niềm tin, huy động các nguồn lực cho tăng trưởng và hỗ trợ Việt Nam hiện thực hóa những mục tiêu phát triển trong giai đoạn tới.
Thực tế, niềm tin ngày càng trở thành một phần quan trọng của nền tảng kinh tế. Dữ liệu đáng tin cậy giúp doanh nghiệp, tổ chức tài chính và nhà đầu tư đánh giá rủi ro, nhận diện cơ hội với mức độ tự tin cao hơn; qua đó hỗ trợ dòng vốn lưu chuyển và thúc đẩy các giao dịch trên thị trường.
- Nhìn vào thị trường Việt Nam hiện nay, ông đánh giá chất lượng dữ liệu doanh nghiệp ra sao?
Ông Nguyễn Minh Tú: Có thể thấy dữ liệu doanh nghiệp ở Việt Nam hiện ngày càng nhiều và chắc chắn sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, đặc biệt khi Chính phủ thúc đẩy những chính sách mới liên quan đến phát triển dữ liệu, sàn giao dịch dữ liệu cũng như hoàn thiện các quy định pháp lý về xử lý và kinh doanh dữ liệu.
Tuy nhiên, thực trạng hiện nay là dữ liệu vẫn tương đối phân mảnh. Một vấn đề nữa là chất lượng và “độ sạch” của dữ liệu vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện. Dữ liệu đang nằm tại nhiều cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp khác nhau. Vấn đề là chúng ta chưa kết nối được đầy đủ những nguồn dữ liệu đó với nhau.
Tôi thường hình dung dữ liệu hiện nay giống như những “ốc đảo” đang cùng tồn tại nhưng chưa có những con đường kết nối giữa các đảo. Nếu chưa kết nối được thì rất khó hình thành một hệ sinh thái dữ liệu hoàn chỉnh để nhà đầu tư có thể tiếp cận, kiểm chứng và sử dụng thuận lợi khi tham gia thị trường Việt Nam.
Do đó, bài toán sắp tới không chỉ là tiếp tục tạo thêm dữ liệu mà còn phải nâng cao chất lượng, chuẩn hóa và tăng khả năng kết nối giữa các nguồn dữ liệu.
- Vậy theo ông, đâu là những loại dữ liệu mà nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm khi tìm hiểu một doanh nghiệp Việt Nam?
Ông Nguyễn Minh Tú:Trước hết là dữ liệu pháp lý, khi một nhà đầu tư nước ngoài muốn vào Việt Nam, điều rất cơ bản họ cần biết là doanh nghiệp mà họ dự định làm việc có thực sự tồn tại hay không, tình trạng pháp lý thế nào.
Tiếp đó là thông tin về chủ sở hữu doanh nghiệp, đặc biệt là chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng (UBO) - người thực sự sở hữu hoặc kiểm soát doanh nghiệp. Đây là thông tin rất quan trọng trong quá trình thẩm định doanh nghiệp.
Minh bạch dữ liệu được coi là yêu cầu tiên quyết để xây dựng niềm tin của thị trường, nhà đầu tư góp phần thúc đẩy nền kinh tế số, đạt mục tiêu tăng trưởng cao.
Nhóm thứ hai là dữ liệu tài chính và dữ liệu về các giao dịch, hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Nhà đầu tư cần những thông tin này để đánh giá sức khỏe và mức độ rủi ro của doanh nghiệp trước khi đưa ra quyết định.
Nhóm thứ ba đang ngày càng quan trọng là dữ liệu liên quan đến ESG, tài chính xanh và phát triển bền vững. Khi các nhà đầu tư quan tâm đến dòng vốn xanh, họ sẽ đặt ra những yêu cầu về ESG và cần dữ liệu để kiểm chứng mức độ đáp ứng của doanh nghiệp.
Trong khi đó, những dữ liệu này tại Việt Nam vẫn còn thiếu, đặc biệt là dữ liệu liên quan đến ESG. Đây là một khoảng trống cần được cải thiện nếu chúng ta muốn thu hút tốt hơn các nhà đầu tư và dòng vốn chất lượng cao.
Yêu cầu này ngày càng rõ hơn bởi ESG không còn chỉ xuất phát từ quy định quản lý mà còn đến từ khách hàng quốc tế, nhà đầu tư và các chuỗi cung ứng toàn cầu. Khả năng cung cấp dữ liệu ESG nhất quán, có thể kiểm chứng vì vậy đang gắn ngày càng chặt với khả năng tiếp cận vốn và tham gia chuỗi cung ứng quốc tế của doanh nghiệp.
- Như vậy, có thể hiểu minh bạch dữ liệu đang trở thành một yếu tố quyết định khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp?
Ông Nguyễn Minh Tú:Đúng vậy. Đối với tổ chức tài chính hay nhà đầu tư, trước khi phân bổ vốn họ phải hiểu được doanh nghiệp mà mình dự định đầu tư hoặc cho vay.
Nếu thông tin đầy đủ, minh bạch và có thể kiểm chứng thì quá trình đánh giá rủi ro sẽ thuận lợi hơn. Ngược lại, nếu dữ liệu thiếu hoặc không đáng tin cậy thì mức độ bất định tăng lên và đương nhiên việc ra quyết định đầu tư cũng khó khăn hơn.
Ở góc độ đó, dữ liệu có thể trở thành một phần của tài sản tín nhiệm của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp càng chứng minh được năng lực, sức khỏe tài chính, khả năng tuân thủ và mức độ minh bạch thì càng có điều kiện tạo dựng niềm tin với ngân hàng, nhà đầu tư, khách hàng và đối tác. Đây cũng là xu hướng được các chuyên gia tại CRIF Forum Vietnam 2026 nhấn mạnh.
Doanh nghiệp phải bắt đầu từ dữ liệu của chính mình
- Nhưng hiện nay doanh nghiệp có rất nhiều dữ liệu. Theo ông, phải làm gì để dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh?
Ông Nguyễn Minh Tú:Theo tôi, trước hết doanh nghiệp cần trả lời hai câu hỏi. Thứ nhất, dữ liệu đó có thực sự phục vụ hoạt động của doanh nghiệp hay không? Thứ hai, dữ liệu đó có thực sự đáng tin cậy hay không?
Nếu doanh nghiệp sử dụng một nguồn dữ liệu không đáng tin hoặc không liên quan trực tiếp đến hoạt động của mình thì quyết định được đưa ra dựa trên nguồn dữ liệu đó đương nhiên khó đạt hiệu quả.
Hiện Chính phủ đang đẩy mạnh chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và làm sạch dữ liệu, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, đồng thời tạo lập môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh minh bạch, thuận lợi.
Một điểm nữa là trong hoạt động hằng ngày, bản thân doanh nghiệp đã liên tục tạo ra dữ liệu. Vì vậy, để bắt đầu quá trình dữ liệu hóa, doanh nghiệp không nhất thiết phải tìm kiếm đâu xa mà có thể bắt đầu từ chính những hoạt động đang diễn ra trong tổ chức.
Trên nền tảng dữ liệu nội bộ đó, doanh nghiệp tiếp tục tìm kiếm và bổ sung những nguồn dữ liệu bên ngoài thực sự liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc quyết định đầu tư của mình.
Khi đã có một nền tảng dữ liệu tương đối “sạch”, doanh nghiệp mới lựa chọn công cụ phù hợp để phân tích. Họ có thể sử dụng giải pháp từ bên thứ ba hoặc, nếu đủ nguồn lực, tự xây dựng các công cụ phân tích, ứng dụng AI để khai thác dữ liệu và đưa kết quả phân tích vào hoạt động quản trị.
- Quản trị rủi ro dựa trên dữ liệu khác gì với cách doanh nghiệp vẫn làm trước đây, thưa ông?
Ông Nguyễn Minh Tú:Điểm quan trọng là doanh nghiệp phải chuyển từ việc chỉ kiểm tra một lần sang theo dõi liên tục và cảnh báo sớm.
Ví dụ, khi bắt đầu làm việc với một khách hàng hay một nhà cung cấp, doanh nghiệp tiến hành đánh giá đối tác. Nhưng việc đánh giá không nên kết thúc tại thời điểm ký hợp đồng mà cần được thực hiện định kỳ theo tháng, quý hoặc năm tùy mức độ rủi ro.
Ngoài các dữ liệu tài chính cơ bản, doanh nghiệp hoàn toàn có thể theo dõi nhiều tín hiệu khác để xây dựng hệ thống cảnh báo sớm.
Chẳng hạn, đối tác có xuất hiện tình trạng nợ thuế quá hạn hay không; có nợ bảo hiểm xã hội hay không; bộ máy quản lý cấp cao có liên tục thay đổi hay không; hoặc lượng đơn hàng có bất ngờ sụt giảm đáng kể hay không.
Mỗi thông tin riêng lẻ có thể chưa nói lên nhiều điều, nhưng khi được tổng hợp, theo dõi theo thời gian và phân tích thì chúng có thể trở thành những chỉ báo giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro sớm hơn.
AI chỉ hiệu quả khi được “nuôi” bằng dữ liệu tin cậy
- AI đang được kỳ vọng có thể xử lý khối lượng dữ liệu rất lớn và hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định. Theo ông, AI nên đóng vai trò như thế nào trong quá trình này?
Ông Nguyễn Minh Tú: Tôi cho rằng phải xác định rất rõ: AI là công cụ hỗ trợ ra quyết định chứ không phải công cụ thay con người ra quyết định.
AI muốn đưa ra phân tích tốt thì trước hết phải dựa trên dữ liệu tốt. Chất lượng dữ liệu đầu vào và mức độ đáng tin cậy của dữ liệu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng kết quả mà AI đưa ra.
Nếu dữ liệu đầu vào không tốt thì dù công nghệ có mạnh đến đâu, kết quả tư vấn cũng có thể không chính xác.
Sau khi AI đưa ra kết quả phân tích hoặc khuyến nghị, doanh nghiệp vẫn cần chuyên gia nội bộ hoặc những người tham gia quá trình ra quyết định xem xét và đánh giá lại. Vì vậy, tôi nhìn nhận AI là một công cụ rất hữu ích để hỗ trợ con người chứ không phải thay thế hoàn toàn con người trong quá trình ra quyết định.
- Nếu phải đưa ra một khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển từ “có dữ liệu” sang “tạo giá trị từ dữ liệu”, ông sẽ nhấn mạnh điều gì?
Ông Nguyễn Minh Tú: Tôi nghĩ doanh nghiệp không nên bắt đầu bằng câu hỏi mình có bao nhiêu dữ liệu, mà phải bắt đầu từ việc dữ liệu nào thực sự cần thiết cho hoạt động và quyết định của mình.
Có những doanh nghiệp đã xây dựng được hệ thống quản trị rủi ro và các công cụ hỗ trợ quyết định tương đối tốt. Điều họ thiếu có thể chỉ là nguồn dữ liệu chất lượng. Có thể hình dung họ đã có một chiếc xe nhưng còn thiếu nhiên liệu để vận hành.
Nhưng cũng có những doanh nghiệp cần một giải pháp hoàn chỉnh hơn, bao gồm cả dữ liệu, mô hình phân tích và công cụ hỗ trợ quản trị rủi ro, đưa ra quyết định chiến lược.
Dù doanh nghiệp thuộc nhóm nào thì điểm xuất phát vẫn phải là dữ liệu phù hợp, đủ sạch và đáng tin cậy.
Khi có dữ liệu tốt, kết nối được dữ liệu và sử dụng đúng công cụ phân tích, doanh nghiệp sẽ có khả năng nhận diện rủi ro sớm hơn, lựa chọn đối tác tốt hơn và đưa ra những quyết định có cơ sở hơn. Xa hơn, sự minh bạch đó cũng giúp doanh nghiệp chứng minh uy tín với ngân hàng, nhà đầu tư và đối tác quốc tế.
Ở cấp độ nền kinh tế cũng tương tự, khi những “ốc đảo” dữ liệu từng bước được kết nối và hình thành một hệ sinh thái thông tin minh bạch, đáng tin cậy, niềm tin của nhà đầu tư sẽ được củng cố. Theo tôi, đó chính là một trong những nền tảng quan trọng để dòng vốn lưu chuyển hiệu quả hơn, doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và Việt Nam tạo thêm nguồn lực cho giai đoạn tăng trưởng mới.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Trong hành trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, dữ liệu đáng tin cậy sẽ ngày càng trở thành một phần của hạ tầng phát triển. Kết nối dữ liệu, nâng cao tính minh bạch và biến dữ liệu thành cơ sở cho những quyết định tốt hơn chính là cách tạo dựng niềm tin, thu hút dòng vốn chất lượng và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
