Đề xuất phân quyền triệt để, toàn diện cho Thành phố Hồ Chí Minh
Sáng 28/7, tiếp tục Phiên họp thứ 4 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển đô thị.
Trình bày tờ trình tóm tắt về dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi thúc đẩy phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. Mục tiêu trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện; tăng cường phân cấp, phân quyền để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.
Cũng theo Bộ trưởng Tư Pháp, dự án luật được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển; phân cấp, phân quyền mạnh mẽ gắn với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình; chỉ quy định các vấn đề khung, nguyên tắc và chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời trao không gian chủ động cho địa phương trong tổ chức thực hiện, huy động nguồn lực xã hội và thí điểm cơ chế mới.
Dự thảo Luật gồm 05 chương, 68 Điều,trong đó tập trung vào hai nhóm nội dung chủ yếu:
Thứ nhất, phân quyền triệt để, toàn diện cho đô thị đặc biệt, nhất là phân quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra, trách nhiệm giải trình.
Thứ hai,thiết lập hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt về tổ chức chính quyền đô thị, chế độ công vụ, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, trật tự an toàn đô thị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học,công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực phát triển, liên kết vùng và phát triển kinh tế biển…
Đặc biệt, dự thảo luật nhằm trao thẩm quyền rộng hơn cho đô thị đặc biệt trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn. Việc phân quyền được thiết kế gắn với yêu cầu chặt chẽ về trình tự, thủ tục, kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình, qua đó bảo đảm tính thống nhất, ổn định của hệ thống pháp luật.
Ngoài ra, dự thảo luật cũng chú trọng cải cách thủ tục hành chính thông qua cơ chế xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính; cho phép điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, trong triển khai các dự án đầu tư, gắn với chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền thành phố.
Dự án Luật được xây dựng khẩn trương nhằm tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn về phân quyền, cơ chế chính sách phát triển hạ tầng kinh tế, huy động nguồn lực, quản trị đô thị và tổ chức thực hiện, trước hết phục vụ yêu cầu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị đặc biệt.
Chính phủ đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép bổ sung dự án Luật vào Chương trình kỳ họp Quốc hội tháng 8/2026 để xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Quán triệt nguyên tắc trao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực
Trình bày thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng và tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất để thúc đẩy phát triển các đô thị lớn, đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.
Song Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bổ sung các nguyên tắc làm căn cứ để Chính phủ quy định việc áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt cho các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt. Quán triệt nguyên tắc trao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực, mỗi thẩm quyền được giao phải có cơ chế theo dõi, báo cáo, kiểm tra, giám sát và giải trình tương ứng.
Đồng thời đề nghị làm rõ vai trò điều phối của Chính phủ trong việc thực hiện giữa các Bộ, ngành, địa phương; xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình xây dựng, ban hành và thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù; đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các địa phương cùng được áp dụng cơ chế đặc thù và các địa phương không được hưởng cơ chế.
Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch HĐND Thành phố Hồ Chí Minh Võ Văn Minh cam kết sẽ thúc đẩy việc sớm ban hành các văn bản hướng dẫn, nghị quyết để sau khi dự án luật được QUốc hội thông qua sẽ triển khai ngay, đưa chính sách vào cuộc sống. Đồng thời thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với các nội dung cơ bản của dự thảo Luật; đề nghị, Chính phủ và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp và có giải trình rõ ràng, đồng thời, tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra để hoàn chỉnh dự thảo Luật.
Trong đó, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý tiếp tục quán triệt đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng để kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, bảo đảm Luật Phát triển đô thị khi được Quốc hội thông qua có tầm nhìn chiến lược, ổn định, lâu dài, đáp ứng yêu cầu phát triển các đô thị đặc biệt, các thành phố khác tuy chưa là đô thị đặc biệt nhưng được hưởng một số chính sách của luật.
Bên cạnh đó, đề nghị tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện nội dung về mô hình phân quyền trong dự thảo Luật theo nguyên tắc phân quyền mạnh hơn, triệt để hơn để "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" nhưng phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, bảo đảm sự thống nhất của nền hành chính quốc gia và nguyên tắc thực hiện quyền lực nhà nước đã được Hiến pháp quy định.
Việc cho phép Thành phố Hồ Chí Minh được ban hành văn bản quy phạm pháp luật khác với quy định cơ quan nhà nước cấp trên phải bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, đáp ứng nhu cầu, yêu cầu phát triển thực tế và được kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả, gắn với trách nhiệm giải trình và có cơ chế để bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm" theo đúng chủ trương của Đảng.
Trong chương trình phiên họp sáng ngày 28/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục cho ý kiến đối với dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); cho ý kiến về một số nội dung liên quan đến dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận...
