DPPA mở rộng không gian tiếp cận điện xanh
Chiều ngày 13/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Viện Nghiên cứu Ứng dụng Năng lượng Thông minh (iSEAR) cùng đơn vị liên quan tổ chức Diễn đàn “Mua bán điện trực tiếp và phát triển lưu trữ năng lượng: Đòn bẩy cho chuyển dịch xanh và phát triển bền vững”.
Điện xanh đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi các thị trường xuất khẩu lớn gia tăng yêu cầu về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc năng lượng và tiêu chuẩn ESG, khả năng tiếp cận nguồn điện tái tạo có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế xanh trở thành xu thế toàn cầu, năng lượng đang trở thành một cấu phần quan trọng của năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo Phó Chủ tịch VCCI, khả năng tiếp cận và sử dụng nguồn điện xanh tác động đến quyết định đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia. Đây cũng là yếu tố liên quan đến khả năng duy trì đơn hàng xuất khẩu và mức độ tham gia của doanh nghiệp vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Các thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc ngày càng gia tăng yêu cầu liên quan đến phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc năng lượng, tiêu chuẩn ESG và sử dụng điện tái tạo trong chuỗi cung ứng.
Những yêu cầu này đang dần trở thành tiêu chuẩn thị trường. Doanh nghiệp Việt Nam vì vậy chịu thêm áp lực trong chuyển đổi sản xuất. Đây cũng là động lực để doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động theo hướng xanh và bền vững.
“An ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không còn là hai mục tiêu riêng rẽ mà đã trở thành hai trụ cột song hành của chiến lược phát triển quốc gia”, ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh.
Nhận thức rõ vai trò của chuyển dịch năng lượng, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm hoàn thiện thị trường điện và tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn.
Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định số 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và Nghị định số 58/2025/NĐ-CP về điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Theo các nội dung được trao đổi tại diễn đàn, DPPA được kỳ vọng mở rộng cơ hội để doanh nghiệp chủ động lựa chọn nguồn điện tái tạo. Doanh nghiệp có thêm phương thức cung ứng điện và điều kiện để quản trị chi phí năng lượng phù hợp với nhu cầu sản xuất.
Cơ chế này cũng tạo thêm động lực cho đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo. Khi nhu cầu sử dụng điện xanh của khu vực sản xuất tăng, thị trường có thêm dư địa phát triển các nguồn điện đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.
TS. Trần Huỳnh Ngọc, Chuyên gia cao cấp về thị trường và hệ thống điện AMPERES (thuộc Alluvium Group), cho biết những điều chỉnh mới đã mở rộng thêm không gian triển khai DPPA.
Trong đó, sự tham gia của các đơn vị bán lẻ điện tại khu, cụm công nghiệp và việc mở rộng nhóm khách hàng có thể tham gia là những thay đổi quan trọng. Các điều chỉnh này giúp cơ chế từng bước phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của thị trường.
Theo TS. Trần Huỳnh Ngọc, thị trường đã xuất hiện những giao dịch vận hành đầu tiên. Việc giao dịch DPPA qua lưới điện quốc gia giữa Nhà máy điện mặt trời TTC Đức Huệ 2 và Samsung Electronics Thái Nguyên đi vào vận hành là tín hiệu cho thấy cơ chế mua bán điện trực tiếp đang từng bước chuyển từ chính sách sang hoạt động thực tế.
Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng hiệu quả của DPPA cần được nhìn từ khả năng vận hành ổn định của các giao dịch. Số lượng hợp đồng là một chỉ dấu, song niềm tin của các bên và khả năng tiếp cận nguồn vốn đầu tư cũng có ý nghĩa quan trọng.
Một cơ chế vận hành rõ ràng, ổn định sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở tính toán nhu cầu điện và chi phí trong dài hạn. Đây là yếu tố cần thiết khi doanh nghiệp xây dựng kế hoạch đầu tư, mở rộng sản xuất và thực hiện các mục tiêu giảm phát thải.
Doanh nghiệp cần thêm giải pháp để chuyển đổi xanh
Từ góc nhìn ngành dệt may, ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cho rằng yêu cầu sử dụng năng lượng sạch ngày càng trở thành điều kiện quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất. Yêu cầu này tác động rõ hơn đến các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng và hoạt động xuất khẩu.
Theo ông Nguyễn Văn Hoàng, doanh nghiệp của ông từng đầu tư khoảng 6 MW điện mặt trời áp mái để phục vụ nhu cầu sản xuất. Tuy nhiên, khi chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời thay đổi, hoạt động đầu tư mới cũng giảm đáng kể.
Hiện nay, các doanh nghiệp chủ yếu đầu tư theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ với quy mô phù hợp nhu cầu sử dụng. Điều này cho thấy doanh nghiệp vẫn quan tâm đến nguồn điện tái tạo, song quyết định đầu tư phụ thuộc nhiều vào hiệu quả kinh tế và cơ chế chính sách.
Theo đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cần có các giải pháp phù hợp để bảo đảm an toàn hệ thống lưới điện hoặc giảm chi phí mua điện cho doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp có thể tính toán được hiệu quả và lợi nhuận, họ sẽ chủ động đầu tư.
Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp vừa đáp ứng nhu cầu năng lượng cho sản xuất, vừa đóng góp vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng.
Bên cạnh DPPA, lưu trữ năng lượng được các chuyên gia và doanh nghiệp đặt trong mối liên hệ với quá trình chuyển dịch xanh. Hệ thống lưu trữ có thể hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý nguồn điện và sử dụng năng lượng theo nhu cầu.
Việc kết hợp nguồn điện tái tạo với các giải pháp lưu trữ cũng đặt ra yêu cầu về công nghệ, chi phí đầu tư và cơ chế vận hành. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu để phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp và hệ thống điện.
Từ các trao đổi tại diễn đàn, việc đưa DPPA vào vận hành hiệu quả và phát triển các giải pháp lưu trữ năng lượng được xem là những bước đi quan trọng trong chuyển dịch năng lượng. Khi chính sách tiếp tục được hoàn thiện, cơ chế vận hành ổn định và doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận nguồn điện xanh, thị trường sẽ có thêm động lực thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo.
Với doanh nghiệp, điện xanh dần trở thành một phần trong chiến lược sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Với nền kinh tế, các cơ chế mới có thể góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, hỗ trợ mục tiêu an ninh năng lượng và phát triển bền vững.
