Ngày 25/9, tại Đại học Cần Thơ, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UBND TP. Cần Thơ và Đại học Cần Thơ tổ chức Hội thảo “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ tăng trưởng kinh tế hai con số vùng Đồng bằng sông Cửu Long”. Hội thảo quy tụ đại diện các cơ quan Trung ương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học, tập trung trao đổi những giải pháp có tính liên kết, liên ngành và phù hợp với đặc thù của vùng.
Từ lợi thế nông nghiệp đến các chuỗi giá trị công nghệ cao
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước, đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, khoảng 65% sản lượng thủy sản nuôi trồng, trên 70% sản lượng trái cây và hơn 90% kim ngạch xuất khẩu gạo toàn quốc; là nơi sinh sống của khoảng 18% dân số cả nước.
Năm 2025, GRDP toàn vùng tăng khoảng 7,24%, chiếm 12,2% GDP quốc gia. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số từ 10%/năm trở lên theo tinh thần Kết luận 18-KL/TW, vùng cần những động lực mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là các trụ cột quan trọng.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Khởi - Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết, thành phố mong muốn thông qua ý kiến tham vấn của các chuyên gia, nhà khoa học, viện, trường tại hội thảo, Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng Đề án đặc thù với những chính sách, cơ chế và giải pháp phù hợp, tạo động lực phát triển cho toàn vùng. Với vai trò trung tâm hạt nhân, Cần Thơ đề xuất 3 định hướng phát triển trọng tâm.
Đồng bằng sông Cửu Long cần chuyển mạnh sang nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh và thích ứng biến đổi khí hậu, trong bối cảnh sản xuất nhỏ lẻ vẫn chiếm 68% số hộ, hạn chế ứng dụng công nghệ và hình thành chuỗi quy mô lớn. Cần Thơ đề xuất xây dựng các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; nhân rộng nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học, chuyển đổi số chuỗi giá trị, đồng thời ứng dụng giải pháp thích ứng nước biển dâng, đang ảnh hưởng trên 40% diện tích tự nhiên của vùng trong mùa khô.
Định hướng trọng tâm đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh và tăng kết nối liên vùng, trong khi tỷ trọng kinh tế số phấn đấu đạt 14,5% GDP vào năm 2026 và 30% vào năm 2030, Đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn hạn chế về hạ tầng và mức độ ứng dụng số của doanh nghiệp. Cần Thơ đề xuất phát triển trung tâm dữ liệu, hạ tầng băng rộng, 5G, tiến tới thí điểm 6G, đồng thời tăng đào tạo kỹ năng số, chia sẻ dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên, môi trường, giao thông, y tế, giáo dục.
Định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Mục tiêu đến năm 2030, tổng đầu tư xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt tối thiểu 2% theo Quyết định 2227/QĐ-BKHCN. Cần Thơ đề xuất tăng cường liên kết giữa đại học, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp; đẩy nhanh quá trình chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thực tế; thu hút nhân tài, nhà khoa học, chuyên gia.
Hình thành nền tảng công nghệ cho tăng trưởng bền vững
Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Trung Tính– Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, hội thảo tập trung gợi mở nhiều hướng lớn như ứng dụng khoa học và công nghệ nâng cao giá trị chuỗi lúa gạo, thủy sản; phát triển công nghệ sinh học, công nghệ nước và công nghệ thích ứng khí hậu; khai thác hiệu quả phụ phẩm và tài nguyên sinh học; phát triển kinh tế biển, năng lượng và kinh tế xanh.
Một nội dung quan trọng khác là hình thành dữ liệu và nền tảng số dùng chung phục vụ quản trị vùng, đồng thời phát triển trí tuệ nhân tạo, mô hình số và các công cụ dự báo, hỗ trợ ra quyết định.
Theo đó, hội thảo tập trung vào 4 nhóm vấn đề: xác định các vấn đề trọng tâm và ưu tiên phát triển mà khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần giải quyết; làm rõ tiềm năng, dư địa và năng lực cần hình thành về công nghệ, hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; đề xuất mô hình tổ chức, cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng chung nguồn lực, đồng thời góp ý mục tiêu, nhiệm vụ và kết quả chủ yếu của Đề án đến năm 2030.
Trình bày tham luận tại hội thảo, GS.TS. Nguyễn Thanh Phương, Đại học Cần Thơ, đề xuất xem khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực then chốt để Đồng bằng sông Cửu Long chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên sang tăng năng suất, nâng giá trị gia tăng và phát triển bền vững.
Theo GS.TS. Nguyễn Thanh Phương, bên cạnh phát huy lợi thế về nông nghiệp, thủy sản và kinh tế biển, vùng cần tập trung vào công nghệ sinh học, AI, dữ liệu lớn, tự động hóa, robot, công nghệ chế biến sâu, vật liệu mới, năng lượng xanh và kinh tế tuần hoàn. Đây là nền tảng để hình thành các chuỗi giá trị mới, nâng cao năng lực doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phù hợp với đặc thù vùng.
Kết quả trao đổi tại hội thảo sẽ là cơ sở để Tổ công tác xây dựng Đề án tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nội dung, xác định các vấn đề ưu tiên, cơ chế tổ chức thực hiện và giải pháp huy động nguồn lực, trước khi báo cáo Bộ Khoa học và Công nghệ và trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Khi khoa học, công nghệ gắn với dữ liệu, doanh nghiệp và chuỗi giá trị, Đồng bằng sông Cửu Long có thêm nền tảng nâng năng suất, gia tăng giá trị và tạo động lực tăng trưởng bền vững.
