Chiều 11/10, tại Hà Nội, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn “Doanh nhân tiên phong - Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới”. Diễn đàn có sự tham dự của đại diện Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, VCCI, các cơ quan Trung ương, bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.
Đột phá thực thi để chính sách đi vào cuộc sống
Phát biểu khai mạc diễn đàn, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, việc đặt hai khái niệm “Chính phủ kiến tạo” và “Doanh nhân tiên phong” cạnh nhau không đơn thuần là lựa chọn chủ đề, mà thể hiện hai điều kiện cần đồng thời được đáp ứng để tạo ra giai đoạn tăng trưởng và phát triển mới. Theo Chủ tịch VCCI, Nhà nước có thể mở ra không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn, nhưng doanh nghiệp phải là chủ thể chuyển hóa không gian đó thành kết quả đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới.
Ngược lại, doanh nghiệp dù có ý tưởng, nguồn vốn và khát vọng phát triển nhưng nếu môi trường kinh doanh thiếu ổn định, thủ tục kéo dài, nguồn lực ách tắc thì khó có thể hiện thực hóa các cơ hội đầu tư.
Nhìn nhận những chuyển biến liên quan đến môi trường kinh doanh thời gian qua, ông Hồ Sỹ Hùng đánh giá tốc độ đổi mới chính sách diễn ra mạnh mẽ, nhiều nghị quyết, luật và cơ chế mới được ban hành; việc sắp xếp bộ máy, phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính đã góp phần mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn là vấn đề cần tập trung giải quyết.
“Chính sách tốt chưa chắc đã tự động tạo ra được kết quả tốt”,Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, đồng thời cho rằng cùng một quy định nhưng hiệu quả triển khai tại các địa phương có thể rất khác nhau.
Cũng theo Chủ tịch VCCI, điều doanh nghiệp cần không chỉ là tháo gỡ từng thủ tục riêng lẻ, mà còn là tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của môi trường đầu tư, kinh doanh. Theo đó, cải cách trong giai đoạn mới phải chuyển trọng tâm từ giảm số lượng thủ tục sang nâng cao chất lượng thực thi, bảo đảm doanh nghiệp có thể cảm nhận được kết quả thông qua thời gian xử lý ngắn hơn, chi phí thấp hơn và cơ hội đầu tư được mở rộng.
VCCI sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối chính sách, tổng hợp kiến nghị trên cơ sở dữ liệu, bằng chứng thực tiễn và theo dõi kết quả thực hiện.
Kiến tạo động lực tăng trưởng, phát huy vai trò doanh nghiệp Việt
Đề cập định hướng phát triển kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên mới, phát biểu tại diễn đàn, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Theo ông Nguyễn Đức Hiển, mục tiêu đặt ra là phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nền kinh tế không thể tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào các động lực tăng trưởng truyền thống mà cần chuyển mạnh sang phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng suất.
Một trong những định hướng quan trọng là làm mới các động lực đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng, trong đó chuyển từ xuất khẩu dựa nhiều vào số lượng sang nâng cao giá trị gia tăng, phát triển những ngành có khả năng dẫn dắt và lan tỏa. Cùng với đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải thực sự trở thành động lực chính của mô hình tăng trưởng mới.
Ông Nguyễn Đức Hiển chỉ ra rằng khả năng tiếp cận nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ của doanh nghiệp tư nhân hiện vẫn còn hạn chế, trong khi một số nguồn ngân sách chưa được sử dụng hiệu quả do vướng mắc về cơ chế, thủ tục và quản lý quỹ. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách để doanh nghiệp tư nhân có điều kiện tiếp cận nguồn lực, chủ động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Một nội dung khác được ông Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh là phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp quốc gia theo hướng tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó, doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu chuỗi cần phát huy vai trò dẫn dắt, kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, hợp tác xã, viện nghiên cứu và trường đại học.
Theo ông Nguyễn Đức Hiển, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam phải thực sự trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, ứng dụng khoa học, công nghệ, chủ động hội nhập, xây dựng thương hiệu và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ở góc độ hoàn thiện pháp luật, ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng tư duy xây dựng pháp luật đang có những chuyển biến quan trọng theo hướng kiến tạo phát triển, tháo gỡ nhanh các rào cản đối với đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Sự đổi mới này không chỉ thể hiện ở tốc độ xây dựng, thông qua luật và nghị quyết mà còn ở việc thiết kế những cơ chế đặc thù để giải quyết khó khăn phát sinh trong thực tiễn.
Đơn cử, Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân được xây dựng nhằm thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân trong thời gian rất ngắn, cho thấy nỗ lực đưa chính sách nhanh chóng vào cuộc sống.
Ông Phan Đức Hiếu cũng đề cập những thay đổi trong tư duy quản lý đầu tư, quy hoạch, theo hướng minh bạch hóa danh mục dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư, giảm thủ tục chồng chéo và hạn chế tình trạng dự án bị ách tắc do mâu thuẫn giữa các quy hoạch. Những thay đổi này thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, trong đó pháp luật cần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Tuy nhiên, bên cạnh nỗ lực cải cách của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp cũng cần chủ động nâng cao năng lực quản trị và tính chuyên nghiệp. Từ nhận định đó, ông Phan Đức Hiếu kỳ vọng, các doanh nghiệp lớn phát huy vai trò dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp khác; đồng thời nhấn mạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa dù hạn chế về quy mô vẫn phải chú trọng quản trị, tăng cường liên kết và hướng tới phát triển bền vững.
Các ý kiến tại diễn đàn cho thấy, yêu cầu kiến tạo động lực tăng trưởng mới không chỉ đặt ra đối với cơ quan hoạch định, thực thi chính sách mà còn đòi hỏi sự chủ động thay đổi từ cộng đồng doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thực thi và khơi thông các nguồn lực; còn doanh nghiệp phải đổi mới quản trị, nâng cao năng suất, tăng cường liên kết và phát huy vai trò tiên phong trong phát triển kinh tế.
Thông điệp xuyên suốt của Diễn đàn "Doanh nhân tiên phong - Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới” là đưa đối thoại chính sách đến những kết quả thực chất, tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
