Xu hướng tiêu dùng xanh, tiêu dùng sản phẩm hữu cơ đang ngày càng rõ nét tại Việt Nam, đặc biệt người tiêu dùng sẵn sàng trả chi phí cao hơn để sử dụng những sản phẩm xanh, có lợi cho sức khoẻ. Theo thông tin từ Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, nhu cầu đối với sản phẩm hữu cơ đang tăng mạnh tại Việt Nam và trên thế giới, mở ra cơ hội phát triển nền nông nghiệp xanh, đồng thời nâng cao giá trị nông sản.
Số liệu từ Bộ Công Thương cũng cho thấy, nhu cầu tiêu dùng sản phẩm xanh tại Việt Nam tăng trưởng trung bình 15% mỗi năm. Điều này cho thấy yếu tố môi trường, sức khỏe và tính bền vững đang ngày càng có ảnh hưởng đến quyết định mua sắm.
Đáp ứng xu thế đó, nhiều doanh nghiệp chủ động đầu tư nghiên cứu, phát triển các sản phẩm xanh, sản phẩm hữu cơ có nguồn gốc từ thiên nhiên. Tuy nhiên, khi người tiêu dùng sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho những sản phẩm xanh, nguy cơ lợi dụng các khái niệm này để quảng cáo sai lệch, gây nhầm lẫn cũng trở thành vấn đề đáng lưu ý.
Minh bạch để người tiêu dùng không phải “mua niềm tin”
Điển hình trong số những doanh nghiệp theo đuổi hướng sản xuất hữu cơ, Tập đoàn G Organic vừa giới thiệu 8 sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên sau 7 năm nghiên cứu và phát triển.
Theo bà Nguyễn Hoài - Chủ tịch Tập đoàn G Organic, để phát triển sản phẩm hữu cơ, doanh nghiệp phải đặc biệt chú trọng nguồn gốc nguyên liệu và kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất. Quá trình đầu tư cho sản xuất hữu cơ kéo dài và tốn kém hơn nhiều so với sản xuất thông thường.
Đơn cử, riêng quá trình cải tạo đất có thể mất nhiều năm để xử lý dư lượng hóa chất, phục hồi thổ nhưỡng và kiểm nghiệm nguồn nước trước khi gieo trồng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến chi phí của sản phẩm hữu cơ thường cao hơn.
Theo số liệu thống kê,cả nước hiện có khoảng 17.200 cơ sở sản xuất hữu cơ, gần 600 cơ sở chế biến, hơn 60 doanh nghiệp xuất khẩu và khoảng 40 doanh nghiệp nhập khẩu sản phẩm hữu cơ.
Thị trường mở rộng mang lại cơ hội cho các doanh nghiệp đầu tư bài bản, nhưng đồng thời cũng tạo ra thách thức khi xuất hiện những sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn tương ứng nhưng vẫn được gắn các thông tin, hình ảnh hoặc thông điệp khiến người tiêu dùng hiểu rằng đó là sản phẩm xanh, sạch hay hữu cơ.
Thực tế này không chỉ làm gia tăng nguy cơ người tiêu dùng phải trả giá cao cho sản phẩm không đúng với chất lượng được công bố, mà còn tạo ra sự cạnh tranh thiếu lành mạnh đối với những doanh nghiệp phải bỏ nhiều thời gian, chi phí để đầu tư sản xuất thực chất. Vì vậy, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thị trường sản phẩm xanh trước hết phải bắt đầu từ tính trung thực và minh bạch của thông tin.
Là người thường xuyên sử dụng các sản phẩm xanh, hữu cơ, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, anh Phạm Mạnh Toàn - huấn luyện viên Yoga quốc tế cho biết, người tiêu dùng có xu hướng tìm kiếm các sản phẩm được cho là tốt hơn cho sức khỏe, song cũng có tâm lý lo ngại bởi không phải sản phẩm nào gắn mác “xanh”, “hữu cơ” cũng thực sự được sản xuất theo quy trình tương ứng.
Theo anh Phạm Mạnh Toàn, những thông tin doanh nghiệp công bố trên bao bì hoặc giới thiệu tới người tiêu dùng cần chính xác, phản ánh đúng bản chất của sản phẩm. Cùng với đó, hệ thống pháp lý cần chặt chẽ để vừa bảo vệ người mua hàng, vừa bảo vệ những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nghiêm túc.
Khi thị trường có rất nhiều thông điệp quảng cáo cùng nhấn mạnh vào chất lượng, sức khỏe hay yếu tố môi trường, thông tin trung thực chính là cơ sở quan trọng để người tiêu dùng lựa chọn.
Doanh nghiệp phải chủ động bảo vệ người tiêu dùng
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Cao Hoàng Minh - Phụ trách kỹ thuật của G Organic cho rằng, xu hướng sử dụng sản phẩm xanh, hữu cơ tiếp tục gia tăng, trong khi giá của nhóm sản phẩm này thường cao hơn đáng kể so với sản phẩm thông thường. Khoảng chênh lệch về giá trị cũng có thể khiến sản phẩm xanh, hữu cơ trở thành đối tượng bị làm giả, làm nhái hoặc đánh tráo khái niệm.
Theo ông Cao Hoàng Minh, để bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào quảng bá mà phải chủ động xây dựng nền tảng pháp lý cho sản phẩm. Đó cũng là lý do G Organic chú trọng công bố thông tin, đăng ký sở hữu trí tuệ, áp dụng các tiêu chí liên quan đến quản lý chất lượng và tuân thủ các quy định của pháp luật trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Việc doanh nghiệp chủ động minh bạch cũng có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng rất khó tự kiểm chứng toàn bộ quá trình tạo ra một sản phẩm.
Đối với một sản phẩm được giới thiệu là hữu cơ, người mua hàng không thể trực tiếp kiểm tra đất trồng, nguồn nước, nguyên liệu hay toàn bộ quy trình sản xuất. Phần lớn quyết định mua hàng phải dựa vào thông tin do nhà sản xuất, nhà phân phối cung cấp trên bao bì, nhãn hàng hóa hoặc các kênh truyền thông.
Chính vì vậy, việc đưa ra thông tin không chính xác hoặc tạo ra sự nhầm lẫn về đặc tính của sản phẩm có thể trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lựa chọn của người tiêu dùng.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với trách nhiệm cung cấp thông tin của tổ chức, cá nhân kinh doanh. Theo đó, pháp luật nghiêm cấm hành vi lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ hoặc không chính xác về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về uy tín, khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về nội dung, đặc điểm giao dịch giữa người tiêu dùng với tổ chức, cá nhân kinh doanh.
Các hành vi sử dụng hình ảnh, giấy tờ, tài liệu chứng nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ hoặc tổ chức, cá nhân kinh doanh để cung cấp thông tin sai lệch, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng cũng thuộc những hành vi bị nghiêm cấm.
Qua đó có thể thấy, chống “tẩy xanh” không chỉ là câu chuyện xử lý những sản phẩm vi phạm sau khi đưa ra thị trường. Quan trọng hơn là doanh nghiệp phải chủ động bảo vệ người tiêu dùng ngay từ khâu sản xuất, công bố thông tin và truyền thông sản phẩm. Khi mọi thông tin về nguồn gốc, đặc tính, chất lượng sản phẩm được công bố trung thực, rõ ràng và có cơ sở, người tiêu dùng sẽ có điều kiện đưa ra lựa chọn phù hợp. Đồng thời, những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc cho sản xuất xanh, hữu cơ nghiêm túc cũng được bảo vệ trước sự cạnh tranh từ các sản phẩm chỉ “xanh” trên quảng cáo.
Trong một thị trường mà người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới sức khỏe và phát triển bền vững, minh bạch thông tin trên sản phẩm không chỉ là nghĩa vụ, pháp lý mà còn là nền tảng xây dựng niềm tin và bảo vệ thương hiệu doanh nghiệp lâu dài.
