Chủ trương tạo hành lang, nhu cầu thực tế tạo sức bật
Phát triển điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tự sản xuất, tự tiêu thụ tại Thanh Hóa đang có bước tăng trưởng đáng chú ý. Không chỉ hưởng ứng chủ trương phát triển năng lượng tái tạo, người dân và doanh nghiệp ngày càng nhìn nhận nguồn điện này như một giải pháp chủ động nguồn năng lượng, tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Chỉ riêng tháng 8/2026, Thanh Hóa có thêm 245 khách hàng tham gia lắp đặt ĐMTMN, đạt 371,2% kế hoạch tháng. Tổng công suất phát triển khoảng 4,725 MW, bằng 177,2% kế hoạch. Lũy kế đến hết tháng 8/2026, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã phát triển 1.202 khách hàng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ, đạt 227,6% kế hoạch về số lượng; tổng công suất đạt 27,02 MW, tương đương 126,6% kế hoạch được giao.
Thời gian vừa qua, nhiều người dân, doanh nghiệp và trang trại tại Thanh Hoá có xu hướng sử dụng điện mặt trời áp mái nhằm giảm thiểu chi phí hoạt động.
Những còn số trên cho thấy nhu cầu khai thác nguồn điện tại chỗ đang gia tăng nhanh, đồng thời phản ánh sự chuyển biến trong nhận thức của người dân, cơ sở sản xuất, kinh doanh về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Việc phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ được xác định là một trong những giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, tiết kiệm điện và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng.
Năm 2026, mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc, riêng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7 tối thiểu 10%. Tại Thanh Hóa, đặt mục tiêu đến năm 2030 tiết kiệm 8-10% tổng mức tiêu thụ năng lượng, đồng thời đẩy mạnh năng lượng tái tạo, phấn đấu 50% tòa nhà công sở sử dụng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Tại khách sạn Nga Sơn đã đầu tư hơn 800 triệu đồng để lắp đặt hệ thống gồm 130 tấm pin, công suất mỗi tấm 620 W, tổng công suất khoảng 80,6 kWp.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất ĐMTMN được phân bổ phát triển trên địa bàn Thanh Hóa đến năm 2030 là 373 MW và đến năm 2035 là 441 MW. Đây là dư địa đáng kể để tỉnh khai thác, nhất là tại các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất, thương mại - dịch vụ và các khu vực có phụ tải điện lớn.
Doanh nghiệp, trang trại nhìn thấy hiệu quả kinh tế
Từ chủ trương đến thực tiễn, ĐMTMN đang ngày càng gắn với bài toán kinh tế cụ thể của từng khách hàng. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Anh Tuấn - Giám đốc Công ty cổ phần Việt Hùng Power, cho biết nếu trước đây doanh nghiệp còn cân nhắc về chi phí đầu tư, hiệu quả và thời gian hoàn vốn thì hiện nay cách nhìn đã thay đổi.
Thời gian hoàn vốn của các dự án điện mặt trời áp mái thường khoảng 4-6 năm, tùy quy mô, biểu đồ phụ tải, giá điện, điều kiện bức xạ và tỷ lệ điện được sử dụng trực tiếp.
“Điện mặt trời hiện không còn chỉ được xem là một giải pháp về môi trường hay xu hướng năng lượng xanh, mà thực sự đã trở thành một trong những giải pháp kinh tế trong vận hành doanh nghiệp”,ông Tuấn chia sẻ.
Theo ông Tuấn, nhóm khách hàng quan tâm nhiều hiện nay gồm nhà máy sản xuất, doanh nghiệp chế biến, khách sạn, cơ sở thương mại - dịch vụ và các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, xuất khẩu. Điểm chung là có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày, phù hợp với thời điểm hệ thống ĐMTMN phát điện.
Điển hình, Khách sạn Nga Sơn đã đầu tư hơn 800 triệu đồng để lắp đặt hệ thống gồm 130 tấm pin, công suất mỗi tấm 620 W, tổng công suất khoảng 80,6 kWp. Hệ thống được tích hợp phần mềm theo dõi trên điện thoại, giúp khách hàng kiểm soát sản lượng điện tạo ra, mức tiêu thụ và khoản chi phí tiết kiệm.
Từ thực tế triển khai, ông Tuấn cho biết thời gian hoàn vốn của các dự án phù hợp thường khoảng 4-6 năm, tùy quy mô, biểu đồ phụ tải, giá điện, điều kiện bức xạ và tỷ lệ điện được sử dụng trực tiếp.
Không chỉ doanh nghiệp, mô hình này còn phát huy hiệu quả tại các trang trại chăn nuôi. Gia đình ông Nguyễn Hoài Châu, tại thôn Miễu Nhị (xã Hoa Lộc, Thanh Hoá), đang duy trì đàn gà thịt khoảng 1 vạn con. Để đáp ứng nhu cầu điện cho quạt thông gió, quạt hút, hệ thống làm mát, máy bơm và chiếu sáng, gia đình đầu tư hơn 200 triệu đồng lắp đặt hệ thống ĐMTMN công suất 30 kW.
“Trong chăn nuôi gà nói riêng và phát triển kinh tế trang trại nói chung, việc lắp đặt hệ thống điện năng lượng mặt trời để phục vụ sản xuất là điều cần thiết. Sử dụng nguồn năng lượng tái tạo với chi phí hợp lý sẽ giúp giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh trên thị trường”,ông Châu nói.
Ngành điện đồng hành, hướng đến phát triển bền vững
Cơ cấu phát triển ĐMTMN tại Thanh Hóa cho thấy khu vực sản xuất, kinh doanh còn dư địa rất lớn. Hộ dân và cơ sở sản xuất nhỏ chiếm khoảng 94% số lượng hệ thống nhưng chỉ chiếm 33% tổng công suất; trong khi doanh nghiệp, khu công nghiệp chỉ chiếm khoảng 6% số hệ thống nhưng chiếm tới 67% công suất. Điều này cho thấy hiệu quả ĐMTMN không chỉ nằm ở số lượng hệ thống hay công suất lắp đặt, mà quan trọng là tỷ lệ điện được sử dụng trực tiếp tại nơi phát điện.
Cùng với nhu cầu thị trường, hành lang chính sách tiếp tục được hoàn thiện. Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến việc bán sản lượng điện dư của nguồn ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ, tạo thêm cơ sở để người dân, doanh nghiệp tính toán phương án đầu tư.
Tại Thanh Hóa, Công ty Điện lực Thanh Hóa đang đẩy mạnh tuyên truyền về tiết kiệm điện, lợi ích của ĐMTMN; đồng thời phối hợp với Sở Công Thương hoàn thiện Kế hoạch phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ trên địa bàn.
Đáng chú ý, ngành Điện cũng tiên phong triển khai mô hình tại chính các cơ sở của mình. Trong quý II/2026, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã hoàn thiện hệ thống ĐMTMN tại 22 trụ sở đơn vị trực thuộc, tổng công suất hơn 600 kW. Cùng với đó, 260 hộ cán bộ, công nhân viên đã lắp đặt hệ thống với tổng công suất gần 2,1 MW; 100% lãnh đạo từ cấp công ty đến các đơn vị trực thuộc đã thực hiện.
Từ những số liệu cho thấy, ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ đang từng bước chuyển từ một giải pháp mang tính xu hướng thành lựa chọn năng lượng gắn với nhu cầu thực tế. Với dư địa phát triển lớn, Thanh Hóa có cơ hội khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ, góp phần giảm áp lực phụ tải, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng điện.
Tuy nhiên, để nguồn điện này phát huy giá trị lâu dài, việc phát triển cần chuyển từ tư duy chạy theo công suất sang đầu tư phù hợp với biểu đồ phụ tải, ưu tiên tỷ lệ tự dùng, bảo đảm an toàn hệ thống và đồng bộ với hạ tầng lưới điện. Khi mỗi mái nhà, nhà xưởng, trang trại được xem như một điểm sản xuất năng lượng phù hợp, ĐMTMN sẽ trở thành một trong những động lực hỗ trợ Thanh Hóa thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng xanh, tiết kiệm và bền vững.
Chính sách thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, phát triển ĐMTMN đang từng bước đi vào thực tiễn tại Thanh Hóa. Số khách hàng và công suất tăng nhanh cho thấy người dân, doanh nghiệp ngày càng quan tâm nguồn điện tại chỗ, tiết kiệm chi phí và sử dụng năng lượng xanh.
