Diễn đàn Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam 2026 được tổ chức nhân kỷ niệm 22 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10/2004-13/10/2026), hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và kỷ niệm 70 năm thành lập Báo Văn hóa (1957 - 2027), do Báo Văn hóa phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME) tổ chức. Diễn đàn có sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý và đại diện cộng đồng doanh nghiệp, tập trung trao đổi về những vấn đề mang tính chiến lược đối với việc xây dựng, phát triển văn hóa doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới.
Nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao về năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước. Một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững không chỉ cần chiến lược kinh doanh hiệu quả, năng lực quản trị hiện đại mà còn phải xây dựng được nền tảng văn hóa vững chắc, đề cao đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng phát triển.
Tại diễn đàn, ông Nguyễn Anh Vũ - Tổng Biên tập Báo Văn hóa dẫn số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, trong năm 2025, cả nước có gần 297,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động; nhưng cũng có tới 227,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Những con số ấy phản ánh sức sống mạnh mẽ của khu vực doanh nghiệp, đồng thời cho thấy môi trường kinh doanh luôn có sự sàng lọc rất lớn.
Theo ông Nguyễn Anh Vũ, trong một môi trường như vậy, lợi thế về vốn, sản phẩm hay công nghệ có thể tạo ra ưu thế trong một giai đoạn, nhưng chưa chắc tạo ra sức mạnh dài hạn. Công nghệ có thể mua. Mô hình kinh doanh có thể học. Sản phẩm thành công hôm nay có thể nhanh chóng bị thay thế ngày mai. Điều khó sao chép hơn chính là cách một tổ chức tư duy, cách con người trong tổ chức đó làm việc với nhau, cách người lãnh đạo ra quyết định, cách doanh nghiệp ứng xử với khách hàng, người lao động, đối tác và xã hội. Đó chính là văn hóa.
Bên cạnh đó, một nghiên cứu do Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc VCCI và Blue C công bố cuối năm 2025, khảo sát 505 doanh nghiệp cũng cho thấy điểm trung bình về mức độ trưởng thành trong thực thi văn hóa doanh nghiệp đạt 43,84 điểm, tương đương cấp độ 4 trên thang 6 cấp, tăng 4,12 điểm so với năm 2024. Tuy nhiên, mới 48,51% doanh nghiệp được khảo sát đạt cấp độ trưởng thành từ mức 4 trở lên; tỷ lệ đạt hai cấp độ cao nhất là 27,9%. "Có thể nhìn những con số này ở cả hai chiều. Văn hóa doanh nghiệp đang ngày càng được quan tâm, nhưng khoảng cách từ nhận thức về văn hóa đến quản trị bằng văn hóa, từ việc xây dựng giá trị cốt lõi đến biến những giá trị ấy thành hành vi thường ngày, vẫn còn khá lớn", ông Vũ chỉ rõ.
Tháng 1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng; phát triển văn hóa và con người là nền tảng, động lực và trụ cột cho phát triển bền vững. Đến ngày 26/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1157/QĐ-TTg về Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh gắn với bản sắc dân tộc và tiếp cận tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới. "Những chủ trương ấy đặt vấn đề văn hóa doanh nghiệp vào một tầm nhìn rộng hơn: xây dựng doanh nghiệp không thể chỉ tính bằng doanh thu, lợi nhuận hay quy mô tài sản, mà còn phải tính bằng uy tín, trách nhiệm, chuẩn mực ứng xử và những giá trị doanh nghiệp đóng góp cho xã hội", ông Nguyễn Anh Vũ nhấn mạnh.
Diễn đàn Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam 2026 góp phần lan tỏa nhận thức, thúc đẩy đưa các giá trị văn hóa vào thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Chia sẻ về văn hóa như nguồn lực nội sinh cho phát triển doanh nghiệp, Chuyên gia kinh tế, TS. Trần Đình Thiên cho rằng, văn hóa là một phạm trù rộng, phong phú trong đời sống con người, trùm lên gần như toàn bộ đời sống tinh thần. Vì vậy, bàn về văn hóa thực sự không hề dễ dàng. Đáng chú ý, khía cạnh tư tưởng và đạo đức luôn là mạch nguồn xuyên suốt của văn hóa, mà khi chạm đến các vấn đề này thì thường rất nhạy cảm và phức tạp. Trong bối cảnh chuyển đổi hiện nay, khi các vấn đề đạo đức và tư tưởng đang được đặt ra gay gắt, việc thảo luận về văn hóa đòi hỏi một thái độ hết sức nghiêm túc và khách quan.
Về mặt bản chất, Trần Đình Thiên chỉ rõ, văn hóa là sự kết tụ tinh hoa, là lối sống, cách ứng xử đã định hình nên cốt cách của cả một cộng đồng dân tộc cũng như của từng cá nhân trong cộng đồng đó. Văn hóa luôn đa sắc, đa diện, diễn ra qua quá trình giao thoa và tiếp biến liên tục giữa các yếu tố. Nhờ tích tụ qua nhiều tầng lớp và hội tụ từ nhiều lĩnh vực, văn hóa tạo ra một sức mạnh to lớn nhưng rất khó đo lường và không thể cân đo theo các thước đo thông thường như đo mét hay đo lực. Do đó, chúng ta không thể chỉ ca ngợi một chiều mà phải đánh giá khách quan cái gì đang chi phối để lúc này nó phát huy tích cực, lúc khác lại bộc lộ hạn chế.
"Khi nhìn nhận văn hóa như một nguồn lực nội sinh, văn hóa chính là yếu tố định vị một đất nước, định vị một dân tộc. Mặt khác, nhận diện văn hóa doanh nghiệp hay văn hóa phát triển của đất nước thực chất chính là nhận diện xem "ta là ai và ta đang muốn trở thành ai", liệu ta có khả năng thoát khỏi chính mình để trở thành một bản thể khác hay không", theo TS. Trần Đình Thiên.
Trình bày nội dung từ góc nhìn tổ chức chuyển hoá giá trị văn hoá thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia, ông Hồ Anh Tuấn - Trưởng Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam” (BTC 248), Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hoá doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) cho hay, một hợp đồng có thể được ký bằng năng lực chào hàng; nhưng để khách hàng ký lần thứ hai, doanh nghiệp phải chứng minh chất lượng và sự tin cậy. Công nghệ có thể mua được; nhưng để tạo giá trị, cần kỷ luật phối hợp, tinh thần học hỏi và khả năng đổi mới. Trong những việc cụ thể ấy, văn hoá đã hiện diện trong năng lực cạnh tranh.
Nêu ví dụ, giao hàng trễ có thể do thiếu vốn, thiết bị hoặc logistics; cũng có thể do bán hàng hứa vượt khả năng, sản xuất giấu khó khăn, mỗi phòng ban tối ưu chỉ tiêu riêng. Nhân tài rời đi có thể do thu nhập; nhưng nếu đánh giá bất công, người báo lỗi bị quy trách nhiệm, tăng lương khó giải quyết tận gốc. Theo ông Hồ Anh Tuấn, những tình huống ấy đòi hỏi phân biệt phần thiếu nguồn lực, phần yếu quy trình và phần thuộc về hành vi được tổ chức dung thứ hoặc khuyến khích. Văn hoá định hướng lựa chọn; quản trị phân bổ quyền hạn, trách nhiệm và động lực để lựa chọn ấy được thực thi. Doanh nghiệp coi trọng chất lượng nhưng chỉ thưởng sản lượng đang khuyến khích bỏ qua lỗi. Doanh nghiệp đề cao hợp tác nhưng giao mục tiêu đối nghịch đang tự làm suy yếu phối hợp."Bởi vậy, xây dựng văn hoá phải đi vào những quyết định có hệ quả kinh tế. Giá trị được công bố chỉ có sức sống khi người lao động có điều kiện và động lực hành động phù hợp", ông Tuấn nói.
Ông Hồ Anh Tuấn - Trưởng Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam” (BTC 248), Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hoá doanh nghiệp Việt Nam (VNABC).
Tại diễn đàn, chia sẻ về văn hoá đổi mới sáng tạo, ông Lê Quang Vũ - CEO Blue nêu, “đổi mới sáng tạo” trở thành một cụm từ quen thuộc trong hầu hết các diễn đàn quản trị. Doanh nghiệp nói về đổi mới. Nhà nước nói về đổi mới. Các trường đại học, tổ chức xã hội, startup, tập đoàn lớn đều nói về đổi mới sáng tạo như một điều kiện sống còn. Nhưng càng được nhắc đến nhiều, đổi mới sáng tạo lại càng dễ bị hiểu sai. Có nơi xem đổi mới sáng tạo là việc của phòng R&D. Có nơi nghĩ đó là những ý tưởng thật lớn, thật khác biệt, thật “công nghệ”. Có nơi tổ chức vài cuộc thi ý tưởng, vài chiến dịch truyền thông nội bộ rồi tin rằng mình đã xây dựng được văn hóa đổi mới sáng tạo...
Vì vậy, trước khi nói về cách xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo, ông Lê Quang Vũ cho rằng, cần bắt đầu bằng việc gỡ bỏ những hiểu nhầm căn bản: Đổi mới sáng tạo là làm điều lớn và khác biệt; đổi mới sáng tạo là việc của một nhóm người đặc biệt. Đổi mới sáng tạo không phải là lớp sơn hiện đại phủ lên một hệ thống cũ. Nó là khả năng làm mới từ bên trong: Làm mới cách nghĩ, cách hỏi, cách ra quyết định, cách cộng tác, cách học từ sai lầm và cách tạo ra giá trị.
Văn hóa quyết định khả năng đi xa của doanh nghiệp
Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - ông Nguyễn Huy Dũng đã nhắc lại tinh thần chỉ đạo của cấp lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đó là nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh thì văn hóa sẽ quyết định khả năng đi xa, khẳng định tầm quan trọng sống còn của văn hóa đối với sự phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Hiện nay, ông Nguyễn Huy Dũng cho biết, cả hệ thống chính trị đang chung tay kiến tạo sự phát triển nguồn lực văn hóa thông qua ba giải pháp nền tảng. Đó là kiến tạo thể chế thông qua việc Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa để thảo luận tại kỳ họp tháng 10 năm 2026; từ năm 2026, ngân sách nhà nước sẽ giữ vai trò vốn mồi và định hướng phát triển bằng việc chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa; ra mắt Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời công bố 17 bài toán lớn của ngành nhằm kêu gọi các tập đoàn đa ngành, tập đoàn công nghệ và doanh nghiệp văn hóa cùng chung tay giải quyết, với yêu cầu bắt buộc phải cho ra kết quả định lượng cụ thể ngay trong năm 2026.
Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng, trước bối cảnh kỷ nguyên mới đòi hỏi doanh nghiệp vừa phải giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa phải đổi mới sáng tạo bằng công nghệ và trí tuệ nhân tạo, xây dựng văn hóa doanh nghiệp cần thể hiện qua các điểm cốt lõi, cụ thể: hướng tới tinh thần liêm chính, thượng tôn pháp luật và giữ chữ tín. Giá trị này thể hiện rõ nhất khi doanh nghiệp phải lựa chọn giữa lợi ích trước mắt và việc tuân thủ nguyên tắc, biểu hiện qua việc chủ động công khai khắc phục khi sản phẩm có lỗi, thực hiện chuẩn chỉ cam kết thanh toán, bảo đảm chất lượng sản phẩm ở mức tuyệt đối.
Bên cạnh đó, lấy giá trị thực cho khách hàng làm căn cứ hành động, tức là doanh nghiệp vẫn giữ trọn sự tận tâm ngay cả sau khi đã nhận tiền và hoàn tất giao dịch, qua đó cụ thể hóa định hướng về chất lượng dịch vụ và uy tín thương hiệu; văn hóa tôn trọng con người, trọng dụng nhân tài và đào tạo nâng cao năng lực; văn hóa tôn trọng đổi mới sáng tạo, học tập liên tục và thích ứng nhanh chóng trước mọi biến chuyển; văn hóa ra quyết định dựa trên dữ liệu và chủ động tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm; văn hóa nêu gương, người đứng đầu phải làm gương, giữ lời, dám nhận trách nhiệm và cởi mở chấp nhận sự phản biện từ nội bộ; kiên định giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa thế giới để tự tin hội nhập quốc tế; khi phát triển thành những doanh nghiệp lớn mạnh thì phải gắn khát vọng của mình với trách nhiệm dài hạn của đất nước, đưa sứ mệnh của doanh nghiệp hòa cùng sứ mệnh của quốc gia dân tộc để tạo nên sự phát triển trường tồn.
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định: việc phát triển văn hóa trong doanh nghiệp cũng như xây dựng 10 ngành công nghiệp văn hóa là một hành trình dài hạn. Những bước đi khởi đầu cùng nhau ngày hôm nay sẽ chuyển hóa thành những hành động thực chất đóng góp cho sự phát triển tích cực của đất nước.
Diễn đàn gồm các tham luận chuyên sâu, tập trung vào hai nhóm nội dung chính: “Văn hóa doanh nghiệp trong kỷ nguyên phát triển mới” và “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới và chuyển đổi số”; phiên thảo luận với chủ đề “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp - Từ bản sắc doanh nghiệp đến giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh”.