Chiều ngày 20/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.
Theo Tờ trình của Chính phủ, chính sách được đề xuất nhằm giải quyết một phần khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều thách thức.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, để đáp ứng tính cấp thiết của chính sách, Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép xây dựng, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời bổ sung dự án Nghị quyết này vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI để Quốc hội xem xét, thông qua.
Giảm 30% thuế cho đối tượng doanh thu không quá 10 tỷ đồng
Theo đề xuất, cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh, doanh thu hằng năm trong năm 2026 và 2027 không quá 10 tỷ đồng sẽ được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong kỳ tính thuế.
Đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm trong năm 2026 và 2027 không quá 10 tỷ đồng, Chính phủ cũng đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Trường hợp doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các luật, nghị quyết khác của Quốc hội, mức giảm 30% được tính trên số thuế phải nộp sau khi đã trừ các ưu đãi thuế.
Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, thời gian qua Chính phủ đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp như giảm thuế giá trị gia tăng đối với hầu hết hàng hóa, giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn; triển khai các giải pháp về thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay; miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và miễn, giảm hơn 40 loại phí, lệ phí.
Trong bối cảnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ, căn cứ khả năng cân đối ngân sách và mục tiêu khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, Chính phủ cho rằng việc tiếp tục giảm 30% số thuế phải nộp trong hai năm 2026-2027 là cần thiết.
Chính sách này cũng được đề xuất trên cơ sở tham khảo các giải pháp hỗ trợ trước đây tại Nghị quyết 30/2008/NQ-CP, Nghị quyết 29/2012/QH13 và Nghị quyết 406/NQ-UBTVQH15.
Theo Chính phủ, việc giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8% thời gian qua đã góp phần kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua hàng hóa, dịch vụ và tối ưu hóa chi phí sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, chính sách này chỉ có hiệu lực đến hết năm 2026. Vì vậy, giảm trực tiếp thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ giúp các đối tượng thụ hưởng giữ lại nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng thu nhập khả dụng và hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Với đề xuất này, theo số thu năm 2025, dự kiến tổng số giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 3.510 tỷ đồng. Chính phủ cho rằng, việc giảm thuế theo đề xuất nêu trên trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua việc nộp thuế đối với tiêu dùng và thu nhập của các doanh nghiệp, cá nhân này.
Cơ quan thẩm tra đề nghị tránh “vách ngăn” doanh thu 10 tỷ đồng
Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đồng thời thống nhất với đề xuất áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn và bổ sung dự án vào chương trình kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng chính sách giảm thuế hiện chưa giải quyết được những khó khăn lớn nhất mà hộ, cá nhân kinh doanh đang gặp phải.
Dẫn Báo cáo của Chính phủ và kết quả khảo sát của VCCI, cơ quan thẩm tra cho biết pháp lý và chi phí tuân thủ là khó khăn lớn nhất, chiếm tới 73,3%. Nguyên nhân liên quan đến việc áp dụng các quy định mới về thuế, kế toán, hóa đơn, phòng cháy chữa cháy, an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo hiểm xã hội; đặc biệt là quá trình chuyển từ phương pháp thuế khoán sang kê khai khiến chi phí tuân thủ tăng lên.
Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, những vướng mắc này chưa được giải quyết trong phương án Chính phủ trình. Trong khi đó, với nhiều hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, vấn đề hiện nay không hẳn là số thuế phải nộp mà là việc chi phí tuân thủ tăng cao, thậm chí nhiều cơ sở không còn lợi nhuận để nộp thuế. Vì vậy, mức giảm 30% có thể chưa tạo tác động đủ lớn và thực chất.
Cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ các khó khăn để có chính sách mang tính thực tiễn, giải quyết đúng vấn đề của người kinh doanh.
Về ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, đa số ý kiến nhất trí nhưng đề nghị Chính phủ làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất mức này cho tất cả lĩnh vực. Đồng thời, cần quy định cụ thể cách xác định doanh thu đối với doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc hoạt động chưa đủ 12 tháng; cũng như các khoản thu từ chuyển nhượng vốn, bất động sản và những khoản thu không phản ánh hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên.
Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra cho rằng việc thiết kế chính sách theo một ngưỡng “cứng” 10 tỷ đồng có thể tạo ra sự thiếu công bằng. Theo đó, doanh nghiệp có doanh thu 10 tỷ đồng được giảm thuế, nhưng doanh nghiệp có doanh thu cao hơn ngưỡng này dù chỉ một tỷ lệ rất nhỏ lại không được hưởng ưu đãi. Cách thiết kế này cũng có thể không tạo động lực để doanh nghiệp mở rộng quy mô.
Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý, thay vì cắt toàn bộ ưu đãi khi doanh thu vượt ngưỡng 10 tỷ đồng.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý cần rà soát để bảo đảm thống nhất giữa dự thảo Nghị quyết với Luật Thuế thu nhập cá nhân và dự thảo Nghị định hướng dẫn, tránh cách hiểu khác nhau khi triển khai.
Về hiệu lực thi hành, đa số ý kiến thống nhất áp dụng chính sách cho kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Tuy nhiên, do dự thảo hiện chưa quy định đầy đủ thời điểm hiệu lực thi hành, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ bổ sung nội dung này để có cơ sở trình Quốc hội xem xét.
