Cô Tô (Quảng Ninh) hướng tới “đảo xanh, thông minh, thân thiện”
Cùng với sự phát triển của du lịch, dịch vụ và kinh tế biển, đặc khu Cô Tô (tỉnh Quảng Ninh) đang từng bước hình thành nhiều mô hình phát triển cộng đồng theo hướng xanh, bền vững và hạnh phúc. Trong đó, các hợp tác xã trong lĩnh vực thủy sản, du lịch, dịch vụ cộng đồng và bảo vệ môi trường biển được xem là lực lượng có vai trò quan trọng trong việc kết nối sinh kế của người dân với mục tiêu phát triển du lịch dài hạn.
Đầu tháng 5 vừa qua, Liên minh Hợp tác xã tỉnh phối hợp với đặc khu Cô Tô tổ chức hội thảo với chủ đề “Phát triển du lịch biển xanh - Du lịch hạnh phúc, hướng đi tương lai cho các hợp tác xã”; đồng thời phối hợp với Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức trại sáng tác về kinh tế hợp tác xã và xây dựng mô hình hợp tác xã hạnh phúc trên địa bàn tỉnh.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng xu hướng du lịch hiện nay không chỉ dừng lại ở nghỉ dưỡng, tham quan, mà đang chuyển mạnh sang trải nghiệm, chữa lành và kết nối với thiên nhiên, văn hóa bản địa. Đây cũng là hướng đi phù hợp với Cô Tô, nơi có lợi thế về biển đảo, cảnh quan tự nhiên, đời sống ngư dân và tiềm năng phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững.
Các ý kiến tại hội thảo tập trung phân tích vai trò của hợp tác xã trong chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững, phát triển du lịch biển xanh gắn với nuôi biển công nghệ cao, giáo dục hệ sinh thái biển, nâng cao chất lượng dịch vụ homestay, bảo tồn đa dạng sinh học và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng cư dân ven biển.
Nhiều mô hình được đánh giá có tiềm năng phát triển tại Cô Tô như du lịch trải nghiệm làng chài, tham quan vùng nuôi biển công nghệ cao, du lịch cộng đồng gắn với văn hóa ngư dân, trải nghiệm chế biến hải sản truyền thống hay các tour khám phá hệ sinh thái biển kết hợp giáo dục môi trường.
Cùng với đó, chiến lược “Tam ngư”, kết nối “ngư dân - ngư nghiệp - ngư trường” với hệ sinh thái du lịch hiện đại, được xem là một hướng tiếp cận nhằm gia tăng giá trị tài nguyên biển, nâng cao thu nhập cho người dân và tạo dựng hình ảnh du lịch biển xanh, thân thiện, bền vững.
Việc xây dựng mô hình “Du lịch biển xanh - Du lịch hạnh phúc” đặt cộng đồng làm trung tâm, lấy bảo tồn hệ sinh thái làm nền tảng và coi hạnh phúc của người dân, du khách là mục tiêu phát triển lâu dài. Với cách tiếp cận này, hợp tác xã không chỉ là tổ chức sản xuất, kinh doanh, mà còn có thể trở thành hạt nhân tổ chức dịch vụ, liên kết người dân và bảo đảm lợi ích cộng đồng trong quá trình phát triển du lịch.
Từ lễ thượng cờ đến trải nghiệm “sống cùng biển”
Theo kế hoạch, năm 2026, đặc khu Cô Tô đặt mục tiêu đón 392.000 lượt khách, doanh thu đạt 1.176 tỷ đồng, đồng thời xây dựng thương hiệu du lịch “Cô Tô - đảo xanh, thông minh, thân thiện, an toàn”. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, địa phương đang tập trung tái cấu trúc hệ sinh thái du lịch theo hướng nâng chất trải nghiệm và làm mới sản phẩm.
Trong hành trình làm mới sản phẩm du lịch, năm 2026, đặc khu xác định đưa lễ thượng cờ tại các cột cờ chủ quyền trên đảo Cô Tô, Thanh Lân và đảo Trần trở thành sản phẩm du lịch đặc thù. Không chỉ là nghi lễ, đây còn là hành trình trải nghiệm gắn với giáo dục truyền thống, tìm hiểu chủ quyền biển đảo và câu chuyện giữ biển của quân, dân vùng đảo tiền tiêu.
Điểm mới của sản phẩm nằm ở chỗ, thay vì chỉ ngắm biển, du khách được kết nối với chiều sâu tinh thần của vùng đảo. Hình ảnh lá cờ đỏ tung bay giữa biển trời, nghi lễ trang nghiêm nơi vùng đảo tiền tiêu của Tổ quốc góp phần làm giàu thêm trải nghiệm du lịch biển đảo vốn lâu nay chủ yếu thiên về nghỉ dưỡng.
Không dừng ở các sản phẩm văn hóa, năm 2026 cũng đánh dấu bước chuyển mạnh của du lịch biển đảo Cô Tô sang hướng trải nghiệm sinh thái. Trong danh mục sản phẩm mới đăng ký với tỉnh, nổi bật là mô hình du lịch trải nghiệm gắn với phát triển nông nghiệp sinh thái biển tại khu vực Hòn Ngang và các đảo lân cận như Cô Tô Con, hòn Cá Chép, hòn Sư Tử, hòn 7 Sao.
Tại đây, du khách có thể trực tiếp tham gia các hoạt động như cho cá ăn, chăm sóc lồng nuôi, thu hoạch hải sản, câu cá, câu mực, chèo kayak, SUP hoặc thưởng thức hải sản tươi ngay trên bè nuôi biển. Những trải nghiệm này cho thấy du lịch biển đảo ở Cô Tô đang dần chuyển từ “đi ngắm biển” sang “sống cùng biển”, nơi du khách được chạm gần hơn vào đời sống ngư dân và nhịp sinh hoạt của vùng đảo.
Tiếp nối hướng đi đó, đặc khu định hướng phát triển thêm các sản phẩm như “Một ngày làm ngư dân”, trải nghiệm OCOP, trekking, khám phá thiên nhiên.
Không gian du lịch thông minh, kinh tế đêm và trải nghiệm số
Không chỉ làm mới trải nghiệm ban ngày, Cô Tô cũng đang tái cấu trúc không gian du lịch theo hướng chuyên nghiệp và sôi động hơn. Hai bãi tắm Hồng Vàn, Vàn Chảy được nâng cấp theo tiêu chuẩn bãi tắm du lịch, trong khi bãi tắm Tình Yêu được định hướng xây dựng đạt chuẩn.
Các khu vực như phố đi bộ Ký Con, hồ điều hòa, quảng trường ven biển cũng được tổ chức lại để phát triển kinh tế đêm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng trải nghiệm cho du khách.
Song song với nâng cấp không gian du lịch, Cô Tô đang từng bước chuyển mình theo hướng điểm đến thông minh. Mô hình “Làng du lịch thông minh Hồng Hải” cùng hệ sinh thái “Cô Tô Digital” được kỳ vọng tạo thêm tiện ích cho du khách, từ lịch tàu, bản đồ số, điểm check-in đến phản ánh trực tuyến và trải nghiệm VR360.
Địa phương cũng đặt mục tiêu số hóa các điểm tham quan, cơ sở lưu trú và dịch vụ du lịch trên nền tảng số đồng bộ. Khi thông tin được kết nối tốt hơn, du khách có thể chủ động lên lịch trình, tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, trong khi cơ quan quản lý có thêm dữ liệu để điều hành, giám sát chất lượng và hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Từ vai trò của hợp tác xã, mô hình du lịch biển xanh, lễ thượng cờ chủ quyền đến trải nghiệm nông nghiệp sinh thái biển và nền tảng số, Cô Tô đang cho thấy một hướng đi mới trong phát triển du lịch biển đảo. Trọng tâm không chỉ là tăng lượng khách, mà còn là nâng chất trải nghiệm, giữ gìn hệ sinh thái và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng cư dân vùng đảo.
Đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh) là quần đảo tiền tiêu mang chiến lược quốc phòng - an ninh quan trọng tại vùng biển Đông Bắc, nằm cách đất liền khoảng 60–80 km. Về hành chính, đặc khu này có tổng diện tích tự nhiên khoảng 53,68 km2 (5.368 ha), bao gồm hơn 50 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó ba đảo lớn nhất là Cô Tô Lớn, Thanh Lân và Trần. Hiện nay, toàn đặc khu là nơi sinh sống của hơn 7.000 người dân.
